Największa grabież w historii. 1700 ton złota, 73 000 ton srebra

Strona główna » Nowożytność » Największa grabież w historii. 1700 ton złota, 73 000 ton srebra

Świat zmienił się nie do poznania już z chwilą, gdy pierwsze europejskie ekspedycje dotarły do Nowego Świata. Największy przełom nastąpił jednak później. Grabież trwająca od XVI stulecia wstrząsnęła posadami gospodarki, doprowadziła do spektakularnych bankructw i budowy zupełnie nowego systemu, do dziś rządzącego globem.

Już najwcześniejsze wyprawy do Ameryki były organizowane z myślą o zdobyciu bajecznych skarbów. Wprawdzie wyśnionego Eldorado, miasta złota, nigdy nie odnaleziono, ale w Nowym Świecie i tak doszło do grabieży na nie notowaną wcześniej skalę.


Reklama


Tona srebra dziennie

Jak podaje Angus Maddison w kompendium Contours of the World Economy 1-2030 AD w XVI wieku z Ameryki do Europy sprowadzono 150 ton złota i 7500 ton srebra.

W XVII wieku było to już odpowiednio 158 i 26 158 ton. W stuleciu XVIII: 1400 i 39 157. Wówczas każdego dnia do portów Starego Świata zawijały transporty zawierające średnio tonę srebra i kilkadziesiąt kilogramów czystego złota.

Hiszpański konwój atakowany u wybrzeży Kuby. Rycina z epoki.

Wielkie bogactwa, spektakularne bankructwa

Tak wielki napływ kruszców doprowadził do bezprecedensowej inflacji. Towarzyszyło jej rozjechanie się cen żywności i produktów rzemieślniczych, co między innymi pozwoliło bogacić się polskiej szlachcie, uczynić z Rzeczypospolitej „spichlerz Europy” i uzasadnić nieludzki wyzysk chłopów pańszczyźnianych.

Na Zachodzie cenowa rewolucja dała asumpt do wielkich spekulacji, rozwoju rynku finansowego. Zdaniem niektórych badaczy dopiero wówczas zrodził się nowoczesny kapitalizm.


Reklama


Zalew srebra i złota stał u podstaw wielu fortun. Niestabilność cen prowokowała też jednak spektakularne bankructwa. Imperium Hiszpańskie, w największym stopniu odpowiedzialne za grabież Ameryk, plajtowało w XVI i XVII stuleciu łącznie dziewięć razy.

Hiszpańskie złoto

Olbrzymie transporty złota stale były też narażone na ataki. Piractwo jeszcze nigdy nie dawało szans tak niesamowitych zysków, co w XVI wieku.

Artykuł powstał między innymi na podstawie książki Angusa Konstama pt. Świat piratów. Historia najsłynniejszych morskich rozbójników (Bellona 2020).

Angus Konstam, autor książki Świat piratów. Historia najsłynniejszych morskich rozbójników wyjaśnia, że większość złota pozyskiwanego (a w praktyce rabowanego) w hiszpańskich koloniach trafiała w ręce konkwistadorów i miejscowej administracji. Skarb koronny rościł sobie jednak prawo do 1/5 wszystkich zdobyczy. Było to tak zwane quinto i z niego składały się słynne złote transporty.

Niezależni piraci, a zwłaszcza kaprowie, działający za zgodą bądź wręcz na zlecenie innych potęg, stale atakowali statki wypełnione złotem, srebrem, drogimi kamieniami i innymi precjozami.

Floty skarbów

W 1523 roku trzy hiszpańskie jednostki zostały obrabowane przez Jeana Fleury’ego.

W ręce korsarza wpadły, jak wylicza autor Świata piratów, „skrzynie wypełnione azteckimi złotymi posążkami, cudnymi klejnotami, w tym szmaragdem rozmiarów pięści i drogocennymi diademami oraz żywy jaguar”. Wszystko to miało być warte zawrotną sumę 800 000 dukatów.


Reklama


Łącznie w latach 1534-1547 Francuzi – najbardziej łakomi na hiszpańskie zdobycze – tylko na wodach karaibskich zdołali przechwycić 24 statki. Wiele innych wpadło w ich ręce bliżej Europy.

Floty skarbów

Z uwagi na nieustanne ataki od 1526 roku dwie hiszpańskie „floty skarbów” pływały w konwojach, według ściśle ustalonego harmonogramu.

Zatopione hiszpańskie złoto, na które natrafiono w 2015 roku na Karaibach. Transport, którym płynęło został zatopiony przez huragan w 1715 roku (fot. Queens Jewels LCC, materiały prasowe).

Na statki pierwszej – Floty Nowej Hiszpanii – ładowano srebro z meksykańskich kopalń. Druga, nazywana Flotą Tierra Firme, była napełniana szmaragdami i złotem w kolumbijskiej Cartagenie.

Do spotkania flot dochodziło na Kubie, po czym wracały one do Europy osobno. Pomimo wszelkich środków bezpieczeństwa, jakie uwzględniano, zdarzało się, że okręty wypełnione skarbami były zatapiane przez sztormy i huragany. Powtarzały się też próby ich przechwycenia.


Reklama


„W rzadkich przypadkach, gdy flota wcale nie wracała do Europy, odbijało się to na gospodarce Hiszpanii” – podkreśla Angus Konstam.

Przeczytaj też o najgroźniejszych piratach starożytności. Mieli 1000 statków, złupili 400 miast i świątyń.

Bibliografia

  1. Konstam Angus, Świat piratów. Historia najsłynniejszych morskich rozbójników, tłum. S. Patlewicz, Bellona 2020.
  2. Madisson Angus, Contours of the World Economy. 1-2030 AD, Oxford University Press 2007.
  3. Morawski Wojciech, Kronika kryzysów gospodarczych, Trio 2003.

Fascynująca i wspaniale ilustrowana historia piractwa od najdawniejszych czasów do współczesności

Autor
Kamil Janicki
2 komentarze

 

Dołącz do dyskusji

Jeśli nie chcesz, nie musisz podawać swojego adresu email, nazwy ani adresu strony www. Możesz komentować całkowicie anonimowo.


Reklama

Wielka historia, czyli…

Niesamowite opowieści, unikalne ilustracje, niewiarygodne fakty. Codzienna dawka historii.

Dowiedz się więcej

Kamil Janicki

Historyk, pisarz i publicysta, redaktor naczelny WielkiejHISTORII. Autor książek takich, jak Damy polskiego imperium, Pierwsze damy II Rzeczpospolitej, Epoka milczenia czy Damy złotego wieku. Jego najnowsza pozycja to Seryjni mordercy II RP (2020).

Rafał Kuzak

Historyk, specjalista od dziejów przedwojennej Polski, mitów i przekłamań. Współzałożyciel portalu WielkaHISTORIA.pl. Autor kilkuset artykułów popularnonaukowych. Współautor książek Przedwojenna Polska w liczbach oraz Wielka Księga Armii Krajowej. Zajmuje się również fotoedycją książek historycznych, przygotowywaniem indeksów i weryfikacją merytoryczną publikacji.

Aleksandra Zaprutko-Janicka

Historyczka i pisarka. Autorka książek poświęconych zaradności polskich kobiet w najtrudniejszych okresach naszych dziejów. W 2015 roku wydała „Okupację od kuchni”, a w 2017 – „Dwudziestolecie od kuchni”. Napisała też „Piękno bez konserwantów” (2016). Obecnie jest dziennikarką Interii.

Wielkie historie w twojej skrzynce

Zapisz się, by dostawać najciekawsze informacje z przeszłości. Najlepsze artykuły, żadnego spamu.

Drodzy Czytelnicy! Nasza strona (jak niemal wszystkie inne) wykorzystuje pliki cookies i podobne technologie, między innymi po to, by dostosowywać treści reklamowe do zainteresowań i preferencji użytkowników. Aby to robić, potrzebujemy Waszej zgody.

Klikając przycisk "Przejdź do serwisu" lub zamykając to okno za pomocą przycisku "x" wyrażasz zgodę na przetwarzanie przez Ingens Media Sp. z o.o. oraz naszych zaufanych partnerów, twoich danych osobowych zapisanych w plikach cookies i innych podobnych technologiach w celu marketingowym, obejmującym w szczególności wyświetlanie spersonalizowanych reklam.

Zgoda nie jest obowiązkowa. Możesz też w dowolnym momencie ją cofnąć. Szczegóły dotyczące naszej polityki prywatności, zakresu zgód, a także wycofania i niewyrażenia zgody znajdziesz w naszej polityce prywatności. Tam też znajdziesz informacje na temat zasad przetwarzania danych oraz twoich uprawnień z tym związanych.

Poprzez korzystanie z serwisu bez zmieniania ustawień prywatności w twojej przeglądarce internetowej wyrażasz zgodę na przechowywanie w Twoim urządzeniu końcowym plików cookies i innych podobnych technologii służących do dopasowywania.