Największe dziwactwa Władysława Jagiełły. Dlaczego Polacy drwili z wybitnego króla?

Władysław Jagiełło potrzebował całych dekad, by zdobyć sobie szacunek Polaków. Militarne sukcesy i mądre rządy zjednały mu wielu poddanych. Nie wszystkich jednak. Z czego naśmiewali się ci, których nie przekonał? I czy naprawdę mieli powody do drwin?

Najbardziej nieprzychylne Władysławowi Jagielle fakty przytoczył kronikarz Jan Długosz – sceptycznie wypowiadający się nie tylko o królu, ale też dynastii, którą ten zapoczątkował i o samej idei unii polsko-litewskiej.


Reklama


Dziejopis – który w momencie śmierci Jagiełły był dopiero nastolatkiem – zarzucał mu brak talentu, wady charakteru, ogromne błędy polityczne. Ale też: przeróżne dziwne zachowania.

Przesądy Władysława Jagiełły: skąd się wzięły?

Twierdził, że budzące konsternację nawyki monarcha przejął od matki i sugerował, że te miały związek z prawosławnym wyznaniem księżnej Uliany. Komentarz należy jednak traktować z rezerwą. Długosz niechętnie odnosił się do wschodniego odłamu chrześcijaństwa i nie przepuszczał okazji, by wykazać kulturową niższość „Greków”.

Władysław Jagiełło nawraca Litwinów. Grafika W. Gersona.

W rzeczywistości obyczaje księcia mogły mieć podstawy raczej w pogańskich, litewskich tradycjach, w których go wychowywano. Najwidoczniej nawet po chrzcie Jagiełło zachował wiarę w skuteczność konkretnych rytuałów. Albo też – tak bardzo nimi przesiąkł, że nie był w stanie zaprzestać pewnych czynności.

Nikomu nie chciał powiedzieć, dlaczego to robi

Jan Długosz twierdził, że Władysław Jagiełło zawsze nim wyszedł z domu „trzy razy obracał się wkoło i słomkę na trzy części złamaną rzucał na ziemię”, nikomu jednak nie chciał powiedzieć dlaczego to robi. Poza tym „wyrywał włosy z brody, i powplatawszy je między palce, wodą ręce obmywał”.


Reklama


Podobne czynności znajdują potwierdzenie w innym źródle. Profesor Akademii Krakowskiej Grzegorz z Sanoka wprawdzie cenił wysoko króla, ale w epitafium wygłoszonym po jego śmierci przypomniał jego niegodny chrześcijanina nawyk.

Według uczonego Jagiełło, ilekroć wstawał rano z łóżka, ciskał na ziemię „kawałki patyków lub trzciny”, a następnie spluwał.

Przeczytaj też: Tajemnica imienia Władysława Jagiełły. Dlaczego wciąż powielamy XIX-wieczny wymysł?

„Wielkie zdziwienie i bojaźń przesadna”. Król Władysław i astronomia

Król ogromnie bał się zaćmień słońca i komet, choć ten akurat strach cechował także wielu władców Zachodu.

W 1415 roku, gdy ujrzał, że słońce zniknęło za tarczą księżyca, podobno wpadł „w wielkie zdziwienie i bojaźń przesadną”. Z kolei na widok komety w roku 1433 „wzdrygnąwszy się wyraził to słowem i ruchem, że mu koniec dni zwiastowała”.

Władysław Jagiełło na szkicu Jana Matejki.

Jagiełło stawia Bogu świeczkę, a diabłu ogarek

Jest jeszcze jeden, a zarazem najlepiej znany z przesądów przypisywanych Władysławowi Jagielle. Wspomniano o nim w anonimowej, nieukończonej relacji z wojny z Zakonem Krzyżackim pt. De magna strage alias o wyelgym pyobyczw.

Autor dziełka opowiadał, że podczas wizyty w krakowskim kościele Jagiełło nakazał ustawić jedną świeczkę pod figurą Zbawiciela, a pod wizerunkiem diabła – dwie świeczki, by ten był mu posłuszny. Zupełnie jak w znanym porzekadle: „Bogu świeczka, a diabłu ogarek”.


Reklama


Czy naprawdę tak się stało – wypada wątpić. Podobne klechdy krążyły po kraju w różnych wersjach i łączono je z różnymi kościołami. A wprost „przysłowiowy” bieg zdarzeń nie brzmi zbyt realistycznie. Z drugiej strony: nie można też wykluczyć, że świeżo ochrzczony król tak właśnie zinterpretował przekazywane mu w ogromnym pośpiechu katechetyczne nauki… Prawdy nie poznamy już niestety nigdy.

Poznaj też najbardziej zaskakujące szczegóły z codziennego życia Władysława Jagiełły

Bibliografia

Autor
Kamil Janicki
Dołącz do dyskusji

Jeśli nie chcesz, nie musisz podawać swojego adresu email, nazwy ani adresu strony www. Możesz komentować całkowicie anonimowo.


Reklama

Wielka historia, czyli…

Niesamowite opowieści, unikalne ilustracje, niewiarygodne fakty. Codzienna dawka historii.

Dowiedz się więcej

Kamil Janicki

Historyk, pisarz i publicysta, redaktor naczelny WielkiejHISTORII. Autor książek takich, jak Damy polskiego imperium, Pierwsze damy II Rzeczpospolitej, Epoka milczenia czy Damy złotego wieku. Jego najnowsza pozycja to Damy przeklęte. Kobiety, które pogrzebały Polskę (2019).

Rafał Kuzak

Historyk, specjalista od dziejów przedwojennej Polski, mitów i przekłamań. Współzałożyciel portalu WielkaHISTORIA.pl. Autor kilkuset artykułów popularnonaukowych. Współautor książek Przedwojenna Polska w liczbach oraz Wielka Księga Armii Krajowej. Zajmuje się również fotoedycją książek historycznych, przygotowywaniem indeksów i weryfikacją merytoryczną publikacji.

Aleksandra Zaprutko-Janicka

Historyczka i pisarka. Autorka książek poświęconych zaradności polskich kobiet w najtrudniejszych okresach naszych dziejów. W 2015 roku wydała „Okupację od kuchni”, a w 2017 – „Dwudziestolecie od kuchni”. Napisała też „Piękno bez konserwantów” (2016). Obecnie jest dziennikarką Interii.

Wielkie historie w twojej skrzynce

Zapisz się, by dostawać najciekawsze informacje z przeszłości. Najlepsze artykuły, żadnego spamu.

Drodzy Czytelnicy! Nasza strona (jak niemal wszystkie inne) wykorzystuje pliki cookies i podobne technologie, między innymi po to, by dostosowywać treści reklamowe do zainteresowań i preferencji użytkowników. Aby to robić, potrzebujemy Waszej zgody.

Klikając przycisk "Przejdź do serwisu" lub zamykając to okno za pomocą przycisku "x" wyrażasz zgodę na przetwarzanie przez Ingens Media Sp. z o.o. oraz naszych zaufanych partnerów, twoich danych osobowych zapisanych w plikach cookies i innych podobnych technologiach w celu marketingowym, obejmującym w szczególności wyświetlanie spersonalizowanych reklam.

Zgoda nie jest obowiązkowa. Możesz też w dowolnym momencie ją cofnąć. Szczegóły dotyczące naszej polityki prywatności, zakresu zgód, a także wycofania i niewyrażenia zgody znajdziesz w naszej polityce prywatności. Tam też znajdziesz informacje na temat zasad przetwarzania danych oraz twoich uprawnień z tym związanych.

Poprzez korzystanie z serwisu bez zmieniania ustawień prywatności w twojej przeglądarce internetowej wyrażasz zgodę na przechowywanie w Twoim urządzeniu końcowym plików cookies i innych podobnych technologii służących do dopasowywania.