Niemiecka zbrodnia w Palmirach. Polacy do ostatnich chwil nie wiedzieli, że umrą, wielu zakopano żywcem

Strona główna » II wojna światowa » Niemiecka zbrodnia w Palmirach. Polacy do ostatnich chwil nie wiedzieli, że umrą, wielu zakopano żywcem

Palmiry stały się jednym z symboli niemieckich zbrodni dokonanych w okupowanej Polsce. Naziści zamordowali tam w latach 1939-1941 blisko 1800 osób. Wśród ofiar znaleźli się między innymi były marszałek Sejmu Maciej Rataj, czy mistrz olimpijski w biegu na 10 000 metrów Janusz Kusociński.

Pierwszych masowych egzekucji na leśnej polanie nieopodal Palmir Niemcy dokonali już 7 i 8 grudnia 1939 roku. W kolejnych miesiącach jeszcze wielokrotnie docierały tam transporty śmierci, głównie z więzienia na Pawiaku.


Reklama


Masowe mogiły kopało Hitlerjugend

Władysław Bartoszewski w monografii miejsca kaźni podkreślał, że to właśnie w Palmirach już w pierwszym roku wojny zamordowano „wielu najaktywniejszych przedstawicieli naszego życia politycznego, społecznego i naukowego”.

W masowych mogiłach spoczęli zarówno „chłopcy liczący w dniu męczeńskiej śmierci zaledwie 16 i 17 lat, dziewczęta w wieku gimnazjalnym, sędziwe kobiety i 73-letni starcy”.

Więźniowie prowadzeni na miejsce egzekucji (domena publiczna).
Więźniowie prowadzeni na miejsce egzekucji (domena publiczna).

W początkowym okresie okupacji Niemcy nie przeprowadzali jeszcze na masową skalę publicznych egzekucji. Starali się ukrywać swoje zbrodnie. Właśnie tak było w Palmirach, gdzie przed każdym mordem zawczasu przygotowywano zbiorowe mogiły. Do ich kopania była wykorzystywana nawet młodzież z Hitlerjugend.

Okupantowi zależało na tym, aby ofiary do ostatniej chwili nie wiedziały co je czeka. Dzięki temu nieszczęśnicy nie stawiali oporu. Aby przekonać skazańców, że wcale nie udają się w ostatnią drogę, ale jadą do obozów koncentracyjnych, pozwalano im zabrać dokumenty, rzeczy osobiste oraz prowiant. Następnie pakowano ich na ciężarówki i konwój ruszał drogą w kierunku Modlina.


Reklama


Egzekucje za pomocą broni maszynowej

Dopiero, gdy kolumna pojazdów zbliżała się do Palmir więźniowie zaczynali się orientować co ich czeka. Część z nich wyrzucała różne drobiazgi licząc, że ktoś dowie się o zbrodni.

Jak czytamy w książce Mariusza Nowika pt. Palmiry. Zabić wszystkich Polaków jeden z nieszczęśników wyrzucił zdjęcie córki, na odwrocie którego napisał „Witold Karnawalski rozstrzelany w Palmirach 17 lipiec 1941 r.”.

Artykuł powstał między innymi w oparciu o książkę Mariusza Nowika pt. Palmiry. Zabić wszystkich Polaków (Prószyński i S-ka 2021).
Artykuł powstał między innymi w oparciu o książkę Mariusza Nowika pt. Palmiry. Zabić wszystkich Polaków (Prószyński i S-ka 2021).

Gdy samochody docierały wreszcie w pobliże polany, przeznaczonej na miejsce egzekucji, wysadzano z nich więźniów. Części krępowano ręce oraz zawiązywano oczy. Władysław Bartoszewski podkreśla jednocześnie, że:

Nie zabierano jednak bagażu przywiezionego z więzienia, ani też dokumentów i drobiazgów, jeśli skazańcy mieli je przy sobie. Żydom pozostawiano opaski z gwiazdą Dawida, pracownikom sanitariatu opaski z czerwonym krzyżem na rękawach płaszczy czy ubrań.


Reklama


Skazańców prowadzili Niemcy grupami na polanę i ustawiali nad samą krawędzią przygotowanego dołu, planowo, ciasno obok siebie aby zaoszczędzić pracy przy zbieraniu i chowaniu zwłok.

Pluton policji lub SS dokonywał egzekucji z broni maszynowej. Po salwie dobijano rannych strzałami z pistoletów. Inni, żyjący jeszcze, ale nie dający już wyraźnych znaków życia, byli grzebani żywcem.

Próby zacierania śladów

Chcąc usprawnić technikę mordowania Niemcy czasami za plecami skazańców stojących nad dołem trzymali długie drągi lub drabiny. Gdy padła salwa „opuszczano podporę pozwalając ciałom spaść do grobu”. Następne przyprowadzano kolejną grupę i cała upiorna procedura była powtarzana, ciała mordowanych tworzyły zaś kolejną warstwę.

Po rozstrzelaniu całego transportu oprawcy maskowali miejsce kaźni. Zbiorowe mogiły były starannie zakopywane, a następnie układano na nich igliwie, mech, a nawet sadzono sosenki. Okupant liczył, że dzięki temu nikt nie dowie się o egzekucjach.

Zdjęcie z 1940 roku przedstawiające kobiety prowadzone przez Niemców na miejsce egzekucji w Palmirach (domena publiczna).
Zdjęcie z 1940 roku przedstawiające kobiety prowadzone przez Niemców na miejsce egzekucji w Palmirach (domena publiczna).

Prawda szybko wyszła na jaw

Wieści o masowej zbrodni w Palmirach szybko jednak zaczęły docierać do Warszawy, a stamtąd do władz na emigracji. Ludność okolicznych wsi oraz pracownicy służby leśnej widzieli wjeżdżające do Puszczy Kampinoskiej transporty i słyszeli kanonadę. Mimo grożącego im niebezpieczeństwa starali się też obserwować miejsca straceń.

Jak pisze Mariusz Nowik w książce Palmiry. Zabić wszystkich Polaków gajowy Adam Herbański wpadł na skuteczny sposób oznaczania masowych grobów. Wykorzystał do tego pozostawione przez Niemców karabinowe łuski, które wbijał w pobliskie drzewa. To między innymi one pomogły po wojnie odkryć 24 zbiorowe mogiły, w których pochowano blisko 1800 osób.

Przeczytaj również relację Polki o tym, jak Niemcy katowali więźniów Pawiaka. Twarz wyglądała „jak napęczniała krwawa bułka”

Miejsce, które nadal skrywa tajemnice

Bibliografia

Autor
Rafał Kuzak
Dołącz do dyskusji

Jeśli nie chcesz, nie musisz podawać swojego adresu email, nazwy ani adresu strony www. Możesz komentować całkowicie anonimowo.


Reklama

Wielka historia, czyli…

Niesamowite opowieści, unikalne ilustracje, niewiarygodne fakty. Codzienna dawka historii.

Dowiedz się więcej

Kamil Janicki

Historyk, pisarz i publicysta, redaktor naczelny WielkiejHISTORII. Autor książek takich, jak Damy polskiego imperium, Pierwsze damy II Rzeczpospolitej, Epoka milczenia czy Damy złotego wieku. Jego najnowsza pozycja to Seryjni mordercy II RP (2020).

Rafał Kuzak

Historyk, specjalista od dziejów przedwojennej Polski, mitów i przekłamań. Współzałożyciel portalu WielkaHISTORIA.pl. Autor kilkuset artykułów popularnonaukowych. Współautor książek Przedwojenna Polska w liczbach oraz Wielka Księga Armii Krajowej. Zajmuje się również fotoedycją książek historycznych, przygotowywaniem indeksów i weryfikacją merytoryczną publikacji.

Aleksandra Zaprutko-Janicka

Historyczka i pisarka. Autorka książek poświęconych zaradności polskich kobiet w najtrudniejszych okresach naszych dziejów. W 2015 roku wydała „Okupację od kuchni”, a w 2017 – „Dwudziestolecie od kuchni”. Napisała też „Piękno bez konserwantów” (2016). Obecnie jest dziennikarką Interii.

Wielkie historie w twojej skrzynce

Zapisz się, by dostawać najciekawsze informacje z przeszłości. Najlepsze artykuły, żadnego spamu.

Drodzy Czytelnicy! Nasza strona (jak niemal wszystkie inne) wykorzystuje pliki cookies i podobne technologie, między innymi po to, by dostosowywać treści reklamowe do zainteresowań i preferencji użytkowników. Aby to robić, potrzebujemy Waszej zgody.

Klikając przycisk "Przejdź do serwisu" lub zamykając to okno za pomocą przycisku "x" wyrażasz zgodę na przetwarzanie przez Ingens Media Sp. z o.o. oraz naszych zaufanych partnerów, twoich danych osobowych zapisanych w plikach cookies i innych podobnych technologiach w celu marketingowym, obejmującym w szczególności wyświetlanie spersonalizowanych reklam.

Zgoda nie jest obowiązkowa. Możesz też w dowolnym momencie ją cofnąć. Szczegóły dotyczące naszej polityki prywatności, zakresu zgód, a także wycofania i niewyrażenia zgody znajdziesz w naszej polityce prywatności. Tam też znajdziesz informacje na temat zasad przetwarzania danych oraz twoich uprawnień z tym związanych.

Poprzez korzystanie z serwisu bez zmieniania ustawień prywatności w twojej przeglądarce internetowej wyrażasz zgodę na przechowywanie w Twoim urządzeniu końcowym plików cookies i innych podobnych technologii służących do dopasowywania.