Ostatni faraon Egiptu. Czy ojcem Ptolemeusza XV naprawdę był Juliusz Cezar?

Strona główna » Starożytność » Ostatni faraon Egiptu. Czy ojcem Ptolemeusza XV naprawdę był Juliusz Cezar?

Syn Kleopatry VII Cezarion był ostatnim faraonem Egiptu. Za jego ojca uchodzi grabarz rzymskiej republiki Gajusz Juliusz Cezar, który w chwili narodzin chłopca liczył sobie ponad pięćdziesiąt lat. Czy w żyłach młodego władcy, osadzonego na tronie jako Ptolemeusz XV, naprawdę płynęła krew jednego z największych zdobywców w dziejach?

Cezar poznał Kleopatrę w 48 roku p.n.e. Rzymski wódz miał wtedy 52 lub 54 lata (data jego urodzenia nadal budzi wątpliwości). Egipska władczyni liczyła sobie zaś 21 wiosen. Parę szybko połączył płomienny romans.


Reklama


Milczenie źródeł

Przy pomocy kochanka Kleopatra, po krótkiej wojnie domowej, pokonała swego brata i męża w jednej osobie Ptolemeusza XIII, który uciekając utonął w odmętach Nilu. W efekcie potomkini hellenistycznej dynastii mogła ponownie zasiąść na egipskim tronie.

Po przejęciu władzy – zgodnie z tradycją – Kleopatra poślubiła swego przyrodniego brata Ptolemeusza XIV. Jednocześnie nadal była związana z Cezarem. Twierdzi się, że owocem ich romansu był chłopiec narodzony w 47 lub 46 roku p.n.e. i nazwany przez matkę Cezarionem.

Podobizna Kleopatry powstała między 40 a 30 r. p.n.e. (Louis le Grand/domena publiczna).
Podobizna Kleopatry powstała między 40 a 30 r. p.n.e. (Louis le Grand/domena publiczna).

Ojcostwo Cezara od ponad 2000 lat budzi jednak pewne wątpliwości. Jak podkreśla biograf wielkiego rzymskiego zdobywcy Adrian Goldsworthy „o Cezarionie nie wspomina żadne ze źródeł spisanych przed śmiercią Cezara”.

Co więcej, sam dyktator Rzymu nawet nie zająknął się o nieślubnym synu w przygotowanym kilka miesięcy przed śmiercią testamencie. Głównym spadkobiercą ustanowił 18-letniego Gajusza Oktawiusza – wnuka swej siostry. W związku z tym pojawiają się sugestie, że Cezarion:


Reklama


(…) wcale nie był synem dyktatora, lecz dzieckiem zaprezentowanym dopiero wtedy, gdy Kleopatra i [i jej kolejny potężny kochanek, Marek] Antoniusz starali się umniejszyć znaczenie Oktawiana jako dziedzica Cezara.

Tylko jedna córka

Wątpliwości budził głównie fakt, że chociaż Cezar aż trzykrotnie brał ślub i posiadał liczne kochanki, to doczekał się tylko jednej jedynej córki – Julii. Przyszła ona na świat około 76 roku p.n.e., a jej matką była Kornelia – druga żona grabarza Republiki.

Cezar był aż trzykrotnie żonaty. Doczekał się jednak tylko jednej córki (Gautier Poupeau/CC BY 2.0).
Cezar był aż trzykrotnie żonaty. Doczekał się jednak tylko jednej córki (Gautier Poupeau/CC BY 2.0).

Zdaniem Goldsworthy’ego brak innych dzieci mimo wszystko nie przesądza o problemach rzymskiego przywódcy z płodnością, bowiem:

Małżeństwo Cezara z Pompeją zakończyło się rozwodem i zapewne nie było szczęśliwe, zaś większość czasu, kiedy był mężem Kalpurni, Cezar spędził poza domem.

W czasach Republiki gubernatorzy nie mieli zwyczaju zabierać ze sobą do prowincji małżonek, zatem ich szanse na doczekanie się potomka były poważnie ograniczone.


Reklama


Jednocześnie brytyjski historyk podkreśla, że trudno wyobrazić sobie, aby:

(…) Kleopatra i Antoniusz mogli nagle pokazać dziecko, o którym nikt nie słyszałby wcześniej, i liczyć, że ktokolwiek uwierzy, że jest to syn Cezara, zatem chłopiec prawdopodobnie przebywał w Rzymie już przed marcem 44 roku.

Marny koniec ostatniego faraona

Idąc tym tokiem rozumowania należałoby stwierdzić, że sam Cezar najprawdopodobniej był przekonany, iż udało mu się wreszcie spłodzić męskiego potomka. Także starożytne źródła w większości tego nie negują, należy jednak brać pod uwagę, że zostały spisane wiele lat po śmierci dyktatora.

Z drugiej strony słynny plotkarz Swetoniusz w swoich Żywotach cezarów sugerował jakoby „po śmierci Cezara jego długoletni zaufany asystent Gajusz Oppiusz napisał książkę, w której odrzucał te twierdzenia”.

Relief na ścianie świątyni w Dendera przedstawiający Kleopatrę i Cezariona (Rowan/domena publiczna).
Relief na ścianie świątyni w Dendera przedstawiający Kleopatrę i Cezariona (Rowan/domena publiczna).

Dzisiaj – jak podkreśla Goldsworthy – już nie sposób jednoznacznie rozstrzygnąć czy rzymski dyktator doczekał się z Kleopatrą syna. Sam Cezarion skończył zresztą marnie.

W 44 roku p.n.e. został co prawda faraonem, jako Ptolomeusz XV, władzę w jego imieniu sprawowała jednak matka. Wpierw królowa zleciła, jak się sądzi, morderstwo swego przyrodniego brata i męża Ptolomeusza XIV.


Reklama


Po klęsce Kleopatry i jej nowego kochanka Marka Antoniusza w wojnie z Oktawianem, Cezarion wpadł w ręce zwycięzcy. Został zgładzony pod koniec sierpnia 30 roku p.n.e. Egipt stał się zaś jedną z licznych rzymskich prowincji. Tym samym Ptolomeusz XV przeszedł do historii jako ostatni faraon.

Przeczytaj również o Oktawianie Auguście. To on stworzył potęgę starożytnego Rzymu.

Bibliografia

  • Adrian Goldsworthy, Cezar. Życie giganta, Amber 2018.
  • Stacy Schiff, Kleopatra. Biografia, Wydawnictwo W.A.B. 2012.
Autor
Daniel Musiał
Dołącz do dyskusji

Jeśli nie chcesz, nie musisz podawać swojego adresu email, nazwy ani adresu strony www. Możesz komentować całkowicie anonimowo.


Reklama

Wielka historia, czyli…

Niesamowite opowieści, unikalne ilustracje, niewiarygodne fakty. Codzienna dawka historii.

Dowiedz się więcej

Kamil Janicki

Historyk, pisarz i publicysta, redaktor naczelny WielkiejHISTORII. Autor książek takich, jak Damy polskiego imperium, Pierwsze damy II Rzeczpospolitej, Epoka milczenia czy Damy złotego wieku. Jego najnowsza pozycja to Seryjni mordercy II RP (2020).

Rafał Kuzak

Historyk, specjalista od dziejów przedwojennej Polski, mitów i przekłamań. Współzałożyciel portalu WielkaHISTORIA.pl. Autor kilkuset artykułów popularnonaukowych. Współautor książek Przedwojenna Polska w liczbach oraz Wielka Księga Armii Krajowej. Zajmuje się również fotoedycją książek historycznych, przygotowywaniem indeksów i weryfikacją merytoryczną publikacji.

Aleksandra Zaprutko-Janicka

Historyczka i pisarka. Autorka książek poświęconych zaradności polskich kobiet w najtrudniejszych okresach naszych dziejów. W 2015 roku wydała „Okupację od kuchni”, a w 2017 – „Dwudziestolecie od kuchni”. Napisała też „Piękno bez konserwantów” (2016). Obecnie jest dziennikarką Interii.

Wielkie historie w twojej skrzynce

Zapisz się, by dostawać najciekawsze informacje z przeszłości. Najlepsze artykuły, żadnego spamu.

Drodzy Czytelnicy! Nasza strona (jak niemal wszystkie inne) wykorzystuje pliki cookies i podobne technologie, między innymi po to, by dostosowywać treści reklamowe do zainteresowań i preferencji użytkowników. Aby to robić, potrzebujemy Waszej zgody.

Klikając przycisk "Przejdź do serwisu" lub zamykając to okno za pomocą przycisku "x" wyrażasz zgodę na przetwarzanie przez Ingens Media Sp. z o.o. oraz naszych zaufanych partnerów, twoich danych osobowych zapisanych w plikach cookies i innych podobnych technologiach w celu marketingowym, obejmującym w szczególności wyświetlanie spersonalizowanych reklam.

Zgoda nie jest obowiązkowa. Możesz też w dowolnym momencie ją cofnąć. Szczegóły dotyczące naszej polityki prywatności, zakresu zgód, a także wycofania i niewyrażenia zgody znajdziesz w naszej polityce prywatności. Tam też znajdziesz informacje na temat zasad przetwarzania danych oraz twoich uprawnień z tym związanych.

Poprzez korzystanie z serwisu bez zmieniania ustawień prywatności w twojej przeglądarce internetowej wyrażasz zgodę na przechowywanie w Twoim urządzeniu końcowym plików cookies i innych podobnych technologii służących do dopasowywania.