Papież Leon I Wielki. Czym sobie zasłużył na tak dumny przydomek?

Na przestrzeni wieków przeszło ćwierć tysiąca mężczyzn tytułowało się biskupami Rzymu. Tylko dwóch jest zgodnie i jednomyślnie określanych mianem „wielkich”. Kim był pierwszy z nich?

Leon był prawnikiem i teologiem pochodzącym być może z Toskanii. Widać go w otoczeniu papieży przynajmniej od roku 430.


Reklama



Musiał cieszyć się wyjątkową renomą, bo gdy 18 sierpnia 440 roku zmarł ojciec święty Sykstus III, bez wahania, już nazajutrz Leona uznano za jego następcę. I to mimo, że w tym czasie przebywał z misją aż w odległej Galii.

Tak rozpoczął się niezwykle długi, trwający ponad dwie dekady pontyfikat, który wywarł niemały wpływ na dzieje Kościoła.

Papież Leon I Wielki przy pracy. Plansza z powieści graficznej Leon Wielki. Pogromca Attyli.

Pierwszy wśród biskupów

Kariera kościelna Leona I przypadła na lata kryzysu nie tylko w chrześcijaństwie, ale też w chylącym się już ku upadkowi cesarstwie zachodniorzymskim.

„Był pierwszym biskupem Rzymu, który przejął tytuł pogańskich arcykapłanów, pontifex maximus, i pierwszym w całej historii papiestwa, którego określono mianem »Wielkiego«” – podkreśla John J. Norwich w książce The Popes. A History.


Reklama



Leon z wielką pasją walczył o umocnienie autorytetu papiestwa, jako biskupstwa wysuwającego się przed wszystkie inne i odzwierciedlającego autorytet samego świętego Piotra.

Zachowały się aż 143 listy jego autorstwa, słane zwłaszcza do zwierzchników prowincji kościelnych, w których rozstrzygał spory i ustawiał się w roli arbitra.

Poznaj barwną historię spotkania przywódcy Hunów z jednym z najsławniejszych papieży w dziejach w nowej powieści graficznej autorstwa France Richemond i Stefana Carloni pt. Leon Wielki. Pogromca Attyli. Publikacja ukazała się nakładem wydawnictwa Egmont w serii PAPIEŻE W HISTORII.

Leon nie tolerował sprzeciwu i niesubordynacji. Gdy biskup Arles odmówił mu prymatu, papież zaprzągł do pomocy samego cesarza Walentyniana III. Uzyskał reskrypt potwierdzający zwierzchność reprezentanta świętego Piotra nad wszystkimi prowincjami kościelnymi zachodniego cesarstwa. A następnie doprowadził do podziału niepokornego biskupstwa na dwa mniejsze.

„Raczej działał niż myślał”

Poza listami znane jest też 96 homilii Leona. Za jego kluczowe dzieło uchodzi jednak tak zwany Tomus ad Flavium, a więc rzymska interpretacja doktryny, przesłana w 449 roku do patriarchy Konstantynopola, Flawiana. Dzisiaj uważa się, że był to „jeden z najważniejszych tekstów dogmatycznych w historii Kościoła”.

Wielkie historie co kilka dni w twojej skrzynce! Wpisz swój adres e-mail, by otrzymywać newsletter. Najlepsze artykuły, żadnego spamu.

„Raczej działał, niż myślał” – pisze o Leonie John O’Malley w książce A History of the Popes. From Peter to the Present – „Nawet Tomus robił wrażenie swoją czytelnością i precyzją, nie zaś subtelnością”.

Leon odegrał olbrzymią rolę zwłaszcza w sporze o naturę Chrystusa (a więc o to, czy syn Boży posiada dwie odrębne natury, boską i ludzką czy też tylko jedną, a jeśli tak, to jaką). W V wieku naszej ery konflikt ten nie tylko rozbijał jedność świata chrześcijańskiego, ale też prowadził do krwawych starć i wyjątkowo brutalnych zbrodni (o których pisałem szerzej w innym tekście).


Reklama



Sobór powszechny w Chalcedonie w 451 roku – gdzie sześciuset biskupów zgromadziło się, by przeciąć doktrynalne spory – zakończył się niekwestionowanym triumfem Leona i potępieniem tak zwanego monofizytyzmu (doktryny jednej natury).

Mimo to papież długo zwlekał z zaakceptowaniem postanowień zgromadzenia, bo jego uczestnicy… przy okazji ogłosili faktyczną równość Rzymu i patriarchatu Konstantynopola. A na takie podważanie własnego autorytetu papież nie był gotowy się zgodzić.

Papież Leon Wielki na obrazie Francisca de Herrery z XVII wieku.

Orgia grabieży i zbrodni

Teologiczne osiągnięcia Leona przeszły do historii Kościoła. Ale w dziejach powszechnych zapisały się zwłaszcza jego reakcje na barbarzyńskie najazdy na Italię.

W myśl tradycji w 452 roku papież osobiście powstrzymał sławnego wodza Hunów Attylę przez złupieniem Rzymu. Nawet jeśli tak było (a szerzej pisałem o tym w innym artykule), to w trzy lata później ojciec święty nie miał już równie wiele szczęścia.

Przeczytaj też: Drugi zamach na Karola Wojtyłę. „Oszalały ksiądz” próbował zabić papieża, ale sprawę zamieciono pod dywan

Gdy w 455 roku do Wiecznego Miasta przybyli Wandalowie, papież uzyskał od ich wodza Genzeryka obietnicę, że ten nie zrówna miasta z ziemią. Nie udało mu się jednak powstrzymać dwutygodniowej orgii grabieży i zbrodni.

„Zdecydowany, prawy i odważny”

„Czterdziesty piąty papież uchodził za jeden z filarów Kościoła w niespokojnych czasach” – można przeczytać w historycznym komentarzu do nowej powieści graficznej pt. Leon I Wielki. Pogromca Attyli. – „Leon był jednym z najbardziej płodnych intelektualnie teologów i jednym z największych bojowników o jedność doktrynalną Kościoła”.


Reklama



John O’Malley podkreśla z kolei, że Leon „nie był geniuszem, ani nawet wyjątkowo głębokim myślicielem. Ale był zdecydowany, prawy i odważny”. Co więcej był „jednym z zaledwie dwóch papieży, którym potomni zgodnie nadali przydomek »wielkich«”.


Poznaj barwną historię Leona Wielkiego i jego sławnego spotkania z Attylą w nowej powieści graficznej. Kliknij, aby dowiedzieć się więcej.

Komiksowa historia Europy i świata przez pryzmat papiestwa

Bibliografia

  1. Leon I Wielki Obrońca [w:] Richemond France, Carloni Stefano, Leon I Wielki. Pogromca Attyli, Egmont 2020.
  2. Norwich John Julius, The Popes. A History, Vintage 2012.
  3. O’Malley John, A History of the Popes. From Peter to the Present, Rowman & Littlefield 2010.
  4. Rouche Michel, Attyla i Hunowie. Ekspansja barbarzyńskich nomadów, PWN 2011.
Autor
Kamil Janicki
Dołącz do dyskusji

Jeśli nie chcesz, nie musisz podawać swojego adresu email, nazwy ani adresu strony www. Możesz komentować całkowicie anonimowo.


Wielka historia, czyli…

Niesamowite opowieści, unikalne ilustracje, niewiarygodne fakty. Codzienna dawka historii.

Dowiedz się więcej

Kamil Janicki

Historyk, pisarz i publicysta, redaktor naczelny WielkiejHISTORII. Autor książek takich, jak Damy polskiego imperium, Pierwsze damy II Rzeczpospolitej, Epoka milczenia czy Damy złotego wieku. Jego najnowsza pozycja to Damy przeklęte. Kobiety, które pogrzebały Polskę (2019).

Rafał Kuzak

Historyk, specjalista od dziejów przedwojennej Polski, mitów i przekłamań. Współautor książki „Wielka Księga Armii Krajowej”. Zastępca redaktora naczelnego WielkiejHISTORII. Zajmuje się również fotoedycją książek historycznych, przygotowywaniem indeksów i weryfikacją merytoryczną publikacji.

Aleksandra Zaprutko-Janicka

Historyczka i pisarka. Autorka książek poświęconych zaradności polskich kobiet w najtrudniejszych okresach naszych dziejów. W 2015 roku wydała „Okupację od kuchni”, a w 2017 – „Dwudziestolecie od kuchni”. Napisała też „Piękno bez konserwantów” (2016). Obecnie jest dziennikarką Interii.

Drodzy Czytelnicy! Nasza strona (jak niemal wszystkie inne) wykorzystuje pliki cookies i podobne technologie, między innymi po to, by dostosowywać treści reklamowe do zainteresowań i preferencji użytkowników. Aby to robić, potrzebujemy Waszej zgody.

Klikając przycisk "Przejdź do serwisu" lub zamykając to okno za pomocą przycisku "x" wyrażasz zgodę na przetwarzanie przez Ingens Media Sp. z o.o. oraz naszych zaufanych partnerów, twoich danych osobowych zapisanych w plikach cookies i innych podobnych technologiach w celu marketingowym, obejmującym w szczególności wyświetlanie spersonalizowanych reklam.

Zgoda nie jest obowiązkowa. Możesz też w dowolnym momencie ją cofnąć. Szczegóły dotyczące naszej polityki prywatności, zakresu zgód, a także wycofania i niewyrażenia zgody znajdziesz w naszej polityce prywatności. Tam też znajdziesz informacje na temat zasad przetwarzania danych oraz twoich uprawnień z tym związanych.

Poprzez korzystanie z serwisu bez zmieniania ustawień prywatności w twojej przeglądarce internetowej wyrażasz zgodę na przechowywanie w Twoim urządzeniu końcowym plików cookies i innych podobnych technologii służących do dopasowywania.