Polska Kazimierza Wielkiego w liczbach. Zaskakujące dane i statystyki

Ile rocznie zarabiał Kazimierz Wielki? Ilu miał poddanych, ile naprawdę zbudował zamków i ilu zbrojnych liczyła jego armia? Zaskakujące fakty o Polsce za panowania ostatniego króla z dynastii Piastów.

1. Jaką powierzchnię miała Polska Kazimierza Wielkiego?

Za panowania Kazimierza Wielkiego Polska przemieniła się z niewielkiego, prowincjonalnego kraju w państwo o całkiem imponującej powierzchni i imperialnych ambicjach.


Reklama


W roku 1333 ostatni król z dynastii Piastów odziedziczył po ojcu głównie Wielkopolskę oraz Małopolskę. Łącznie miał pod swoją władzą tylko 115 000 kilometrów kwadratowych – niemal trzy razy mniej niż wynosi powierzchnia obecnej Rzeczpospolitej.

Gdy jednak umierał niespełna czterdzieści lat później, Królestwo Polskie miało już około 270 000 kilometrów kwadratowych – tylko o 13% mniej niż nasza Polska. Przyrost był w głównej mierze efektem wieloletnich i zakończonych sukcesem walk o zwierzchność nad Rusią Czerwoną.

Młody Kazimierz Wielki według Franciszka Ejsmonda. Drzeworyt z końca XIX wieku.

2. Ile zamków zbudował Kazimierz Wielki?

Za panowania ostatniego Piasta wzniesiono od 35 do 53 zamków królewskich, raczej bliżej tej drugiej wartości. Własne warownie wystawiali też możnowładcy, więc ogólną liczbę nowych zamków szacuje się na nawet ponad 60.

3. Ile miast otoczono murami za Kazimierza Wielkiego?

Za czasów Kazimierza Wielkiego podjęto też zakrojoną na wielką skalę akcję umacniania miast. Dawniej przyjmowano, że obwiedziono murami 23 ośrodki. Nowsze prace naukowe podają jeszcze wyższe liczby – od 30 do 35 miast uzyskało nowoczesne fortyfikacje.


Reklama


4. Ilu żołnierzy liczyły wojska Kazimierza Wielkiego?

Przyjmuje się, że Władysław Łokietek był w stanie zmobilizować około 5000-6000 zbrojnych. Za Kazimierza Wielkiego możliwości mobilizacyjne Polski znacząco wzrosły: do nawet 15 000-18 000 żołnierzy.

5. Ilu mieszkańców miał Kraków za Kazimierza Wielkiego?

Polska stolica liczyła za panowania Kazimierza Wielkiego około 10 000 mieszkańców.

Kazimierz Wielki w wyobrażeniu Jana Matejki.

Z tego 50% stanowili Polacy, 35% Niemcy, 8% Żydzi, 5% Węgrzy, a 2% – przedstawiciele innej lub nieustalonej nacji.

6. Ile miast założył Kazimierz Wielki?

Panowanie ostatniego króla z dynastii Piastów było okresem bezprecedensowego rozwoju sieci miast (fundowanych na prawie niemieckim), z których większość zakładał osobiście Kazimierz Wielki.

Wielkie historie co kilka dni w twojej skrzynce! Wpisz swój adres e-mail, by otrzymywać newsletter. Najlepsze artykuły, żadnego spamu.

W literaturze nie ma zgody co do tego ile dokładnie powstało nowych ośrodków. Najwięcej było ich na pewno w Małopolsce. Ostrożne szacunki mówią o 36 miastach utworzonych w tej prowincji (w tym 29 królewskich), najwyższe – o łącznie 67.

Zdaniem Marii Boguckiej i Henryka Samsonowicza w całym kraju nowych miast mogło powstać za Kazimierza Wielkiego nawet 108 (i kolejne 10 na lennym Mazowszu).


Reklama


„W stosunku do okresu wcześniejszego liczba miast uległa podwojeniu, w Małopolsce zaś niemal potrojeniu” – podkreślał z kolei Janusz Kurtyka w pracy Odrodzone królestwo.

7. Ile zarabiał Kazimierz Wielki?

Wyliczono, że w każdym roku Kazimierz Wielki uzyskiwał dochody w kwocie od 70 000 do 95 000 grzywien, a więc około jednej tony złota. Dla porównania królowie Anglii zarabiali rocznie 1,7 tony złota, a królowie Francji – aż 7,7 ton.

Powtórne zajęcie Rusi przez Kazimierza Wielkiego. Obraz Jana Matejki.

Główne źródło zarobków stanowiły krakowskie żupy solne. Roczny czynsz dzierżawny z nich wynosił zawrotne 18 000 grzywien. Tym samym ta jedna kopalnia odpowiadała za nawet ¼ wszystkich wpływów do monarszego skarbca!

8. Ilu mieszkańców miała Polska Kazimierza Wielkiego?

Czasy Kazimierza Wielkiego to najwcześniejsza epoka, dla jakiej da się choćby w przybliżeniu wyliczać wielkość populacji Polski. Rejestry świętopietrza, które stanowią podstawowe źródło dla demografów zajmujących się XIV stuleciem, różnych historyków prowadziły jednak do radykalnie rozbieżnych wniosków.


Reklama


Zależnie od przyjętej metodologii oceniano, że główne prowincje kraju (Małopolska, Wielkopolska, Mazowsze) liczyły od  658 000 do 1 240 000 osób. O tym, jak uzyskano te liczby i która jest bardziej wiarygodna pisałem w osobnym artykule.

W każdym razie nawet po przyłączeniu Rusi Czerwonej Królestwo Polskie nie było raczej państwem dwumilionowym, jak utrzymują niektórzy autorzy.

Przeczytaj też: Kazimierz Wielki i Esterka. Czy słynna kochanka polskiego króla w ogóle istniała?

Kto zamieszkiwał Polskę Kazimierza Wielkiego?

Według bardzo przybliżonych szacunków Feliksa Kiryka 70% ludności Polski stanowili chłopi, 20% mieszkańcy miast, a 10% – rycerstwo.

W miastach nie wszyscy posiadali jednak pełne prawa. Od ⅓ do ½ ich populacji stanowił plebs – „wyrobnicy, furmani i służba domowa, słowem ludzie najmujący się do wszelkiego rodzaju prac w domach kupców i rzemieślników”.

Kazimierz Wielki nadaje przywileje włościanom na obrazie Rafała Hadziewicza.

Ilu księży było w Polsce Kazimierza Wielkiego?

Ten sam autor podawał, że za czasów Kazimierza Wielkiego nad Wisłą posługę pełniło około 7000 przedstawicieli kleru świeckiego. Z kolei zakonników i zakonnic, rozmieszczonych w 300 klasztorach, było w przybliżeniu 7000.

Przeczytaj też o ostatniej żonie Kazimierza Wielkiego. Co się z nią stało po śmierci króla?


Reklama


Bibliografia

  1. Bogucka Maria, Samsonowicz Henryk, Dzieje miast i mieszczaństwa w Polsce przedrozbiorowej, Wrocław 1986.
  2. Guzowski Piotr, Stan i perspektywy badań nad liczbą ludności Polski w późnym średniowieczu i w początkach epoki nowożytnej, „Przeszłość Demograficzna Polski”, t. 37 (2015).
  3. Kiryk Feliks, Kazimierz Wielki. Budowniczy i reformator, Warszawa 2002.
  4. Kurtyka Janusz, Odrodzone królestwo. Monarchia Władysława Łokietka i Kazimierza Wielkiego w świetle nowszych badań, Kraków 2001.
Autor
Kamil Janicki
1 komentarz

 

Pozostaw odpowiedź Anonim Anuluj

Jeśli nie chcesz, nie musisz podawać swojego adresu email, nazwy ani adresu strony www. Możesz komentować całkowicie anonimowo.


Reklama

Wielka historia, czyli…

Niesamowite opowieści, unikalne ilustracje, niewiarygodne fakty. Codzienna dawka historii.

Dowiedz się więcej

Kamil Janicki

Historyk, pisarz i publicysta, redaktor naczelny WielkiejHISTORII. Autor książek takich, jak Damy polskiego imperium, Pierwsze damy II Rzeczpospolitej, Epoka milczenia czy Damy złotego wieku. Jego najnowsza pozycja to Seryjni mordercy II RP (2020).

Rafał Kuzak

Historyk, specjalista od dziejów przedwojennej Polski, mitów i przekłamań. Współzałożyciel portalu WielkaHISTORIA.pl. Autor kilkuset artykułów popularnonaukowych. Współautor książek Przedwojenna Polska w liczbach oraz Wielka Księga Armii Krajowej. Zajmuje się również fotoedycją książek historycznych, przygotowywaniem indeksów i weryfikacją merytoryczną publikacji.

Aleksandra Zaprutko-Janicka

Historyczka i pisarka. Autorka książek poświęconych zaradności polskich kobiet w najtrudniejszych okresach naszych dziejów. W 2015 roku wydała „Okupację od kuchni”, a w 2017 – „Dwudziestolecie od kuchni”. Napisała też „Piękno bez konserwantów” (2016). Obecnie jest dziennikarką Interii.

Wielkie historie w twojej skrzynce

Zapisz się, by dostawać najciekawsze informacje z przeszłości. Najlepsze artykuły, żadnego spamu.

Drodzy Czytelnicy! Nasza strona (jak niemal wszystkie inne) wykorzystuje pliki cookies i podobne technologie, między innymi po to, by dostosowywać treści reklamowe do zainteresowań i preferencji użytkowników. Aby to robić, potrzebujemy Waszej zgody.

Klikając przycisk "Przejdź do serwisu" lub zamykając to okno za pomocą przycisku "x" wyrażasz zgodę na przetwarzanie przez Ingens Media Sp. z o.o. oraz naszych zaufanych partnerów, twoich danych osobowych zapisanych w plikach cookies i innych podobnych technologiach w celu marketingowym, obejmującym w szczególności wyświetlanie spersonalizowanych reklam.

Zgoda nie jest obowiązkowa. Możesz też w dowolnym momencie ją cofnąć. Szczegóły dotyczące naszej polityki prywatności, zakresu zgód, a także wycofania i niewyrażenia zgody znajdziesz w naszej polityce prywatności. Tam też znajdziesz informacje na temat zasad przetwarzania danych oraz twoich uprawnień z tym związanych.

Poprzez korzystanie z serwisu bez zmieniania ustawień prywatności w twojej przeglądarce internetowej wyrażasz zgodę na przechowywanie w Twoim urządzeniu końcowym plików cookies i innych podobnych technologii służących do dopasowywania.