Strona główna » Encyklopedia » Kazimierz Wielki (1310-1370). Ostatni król z dynastii Piastów

Kazimierz Wielki (1310-1370). Ostatni król z dynastii Piastów

Kazimierz Wielki (ur. 30 kwietnia 1310, zm. 5 listopada 1370) – król Polski w latach 1320-1370, ostatni władca z dynastii Piastów na tronie zjednoczonego państwa.

Był jedynym synem Władysława Łokietka i Jadwigi kaliskiej, który dożył dorosłości. Jako nastolatek ciężko chorował, co mogło sprawić, że nie odebrał szerszej edukacji. Według własnych słów nie potrafił czytać, choć była to umiejętność powszechna wśród monarchów tej epoki.


Reklama


W 1331 roku Kazimierz wziął udział w bitwie pod Płowcami, ale w porozumieniu z ojcem uciekł z pola walki przed jej zakończeniem. W 1333 roku przejął władzę i został koronowany na króla. Zdołał doprowadzić do pokoju z groźnymi sąsiadami. W 1335 roku spłacił roszczenia dynastii Luksemburgów do polskiego tytułu królewskiego, a w 1343 roku zawarł wieczysty pokój z Krzyżakami w Kaliszu.

Od początku lat 40. XIV wieku, przy wsparciu węgierskiego sojusznika, prowadził podbój Rusi Czerwonej. Ekspedycje, trwające aż do roku 1366, ogromnie wpłynęły na pozycję gospodarczą i polityczną kraju. Za panowania Kazimierza Wielkiego doszło też do kodyfikacji prawa, ufundowania uniwersytetu w Krakowie i wielkich inwestycji budowlanych, za sprawą których o królu do dzisiaj mówi się, że „zastał Polskę drewnianą, a zostawił murowaną”.

Młody Kazimierz Wielki według Franciszka Ejsmonda. Drzeworyt z końca XIX wieku.

Kazimierz Wielki prowadził niezwykle burzliwe życie osobiste. Cztery razy brał ślub, nie dbając o legalność związków oraz o ich formalne unieważnianie, gdy dochodziło do zerwania. Tylko pierwsze stadło, zawarte z woli ojca, przeszło bez skandalu, a Litwinka (Aldona) Anna odumarła króla w 1339 roku. Gdy Kazimierz żenił się z ostatnią połowicą – Jadwigą Żagańską – wciąż żyły dwie jego wcześniejsze partnerki: Adelajda Heska i Krystyna Rokiczana.

Żony urodziły Kazimierzowi Wielkiemu łącznie pięć córek. Król miał też przynajmniej dwóch nieślubnych synów, nie doczekał się natomiast żadnego legalnego męskiego potomka. Już w pierwszych latach panowania zawarł układ o dziedziczeniu, na mocy którego w razie takiej sytuacji tron miał przejść w ręce króla Węgier – męża lub syna jego siostry, Elżbiety Łokietkówny.


Reklama


U schyłku życia Kazimierz usynowił wprawdzie wnuka Kaźka Słupskiego i szukał sposobów zmiany postanowień, układ pozostał jednak w mocy. Po tym, jak król doznał wypadku na polowaniu i zmarł na skutek zakażenia, koronę przejął Ludwik Andegaweński.

Ciekawostki o Kazimierzu Wielkim

Nagrobek Kazimierza Wielkiego w katedrze na Wawelu. Fotografia z końca XIX wieku.

Książki o Kazimierzu Wielkim

Autorem najnowszej fachowej biografii Kazimierza Wielkiego jest Jerzy Wyrozumski. O życiu prywatnym, małżeństwach i potomstwie króla szeroko pisze Kamil Janicki w książce Damy polskiego imperium (Znak 2017).

Nasze artykuły o Kazimierzu Wielkim


Reklama

Wielka historia, czyli…

Niesamowite opowieści, unikalne ilustracje, niewiarygodne fakty. Codzienna dawka historii.

Dowiedz się więcej

Kamil Janicki

Historyk, pisarz i publicysta, redaktor naczelny WielkiejHISTORII. Autor książek takich, jak Damy polskiego imperium, Pierwsze damy II Rzeczpospolitej, Epoka milczenia czy Damy złotego wieku. Jego najnowsza pozycja to Seryjni mordercy II RP (2020).

Rafał Kuzak

Historyk, specjalista od dziejów przedwojennej Polski, mitów i przekłamań. Współzałożyciel portalu WielkaHISTORIA.pl. Autor kilkuset artykułów popularnonaukowych. Współautor książek Przedwojenna Polska w liczbach oraz Wielka Księga Armii Krajowej. Zajmuje się również fotoedycją książek historycznych, przygotowywaniem indeksów i weryfikacją merytoryczną publikacji.

Aleksandra Zaprutko-Janicka

Historyczka i pisarka. Autorka książek poświęconych zaradności polskich kobiet w najtrudniejszych okresach naszych dziejów. W 2015 roku wydała „Okupację od kuchni”, a w 2017 – „Dwudziestolecie od kuchni”. Napisała też „Piękno bez konserwantów” (2016). Obecnie jest dziennikarką Interii.

Wielkie historie w twojej skrzynce

Zapisz się, by dostawać najciekawsze informacje z przeszłości. Najlepsze artykuły, żadnego spamu.

Drodzy Czytelnicy! Nasza strona (jak niemal wszystkie inne) wykorzystuje pliki cookies i podobne technologie, między innymi po to, by dostosowywać treści reklamowe do zainteresowań i preferencji użytkowników. Aby to robić, potrzebujemy Waszej zgody.

Klikając przycisk "Przejdź do serwisu" lub zamykając to okno za pomocą przycisku "x" wyrażasz zgodę na przetwarzanie przez Ingens Media Sp. z o.o. oraz naszych zaufanych partnerów, twoich danych osobowych zapisanych w plikach cookies i innych podobnych technologiach w celu marketingowym, obejmującym w szczególności wyświetlanie spersonalizowanych reklam.

Zgoda nie jest obowiązkowa. Możesz też w dowolnym momencie ją cofnąć. Szczegóły dotyczące naszej polityki prywatności, zakresu zgód, a także wycofania i niewyrażenia zgody znajdziesz w naszej polityce prywatności. Tam też znajdziesz informacje na temat zasad przetwarzania danych oraz twoich uprawnień z tym związanych.

Poprzez korzystanie z serwisu bez zmieniania ustawień prywatności w twojej przeglądarce internetowej wyrażasz zgodę na przechowywanie w Twoim urządzeniu końcowym plików cookies i innych podobnych technologii służących do dopasowywania.