Portfel Felicjana Sławoja Składkowskiego. Wielka kompromitacja przedwojennej policji

Kieszonkowcy, zwani doliniarzami byli prawdziwą zmorą przedwojennej Warszawy. Boleśnie przekonał się o tym sanacyjny minister spraw wewnętrznych generał Felicjan Sławoj Składkowski. W biały dzień, na pogrzebie kolegi zwinięto mu portfel. I to pod nosem setek mundurowych.

Całą historię opisał sam poszkodowany w wydanych pod koniec lat 50. minionego stulecia Kwiatuszkach administracyjnych. Przytacza ją również w swojej nowej książce Kasiarze, doliniarze i zwykłe rzezimieszki. Przestępczy półświatek II RP Iwona Kienzler.


Pogrzeb, najlepsza okazja dla doliniarza

Do zdarzenia doszło 5 kwietnia 1935 roku w trakcie uroczystości pogrzebowych wiceministra spraw wojskowych generała Daniela Konarzewskiego. Wzięły w nim udział tłumy sanacyjnych notabli oraz zwykłych warszawiaków. Była to wprost idealna okazja do „pracy” dla doliniarzy, którzy jak podkreśla Iwona Kienzler:

(…) dosłownie uwielbiali wszelkiego rodzaju pogrzeby czy uroczystości państwowe. Mogli wtedy do woli buszować pośród zgromadzonych tłumnie ludzi. Doskonale zdawali sobie sprawę, że nawet jeżeli zostaną złapani, trudno będzie im udowodnić przestępstwo, gdyż szybko i łatwo pozbywali się skradzionej gotówki czy przedmiotów, korzystając z pomocy współpracowników.

Pogrzeb generała Konarzewskiego zgromadził prawdziwe tłumy. Takiej okazji nie mogli przepuścić warszawscy doliniarze (domena publiczna).
Pogrzeb generała Konarzewskiego zgromadził prawdziwe tłumy. Takiej okazji nie mogli przepuścić warszawscy doliniarze (domena publiczna).

Działali bowiem zazwyczaj w większej grupie, zwanej rakietą, której członkowie przekazywali sobie wzajemnie skradziony wcześniej łup. Dzięki temu kieszonkowiec nie musiał obawiać się rewizji i czuł się bezkarny.

Minister bez portfela

Jeden z rzezimieszków tego dnia obrał sobie na cel samego Składkowskiego, który piastował stanowisko ministra spraw wewnętrznych.

Przeczytaj też: Więzienia w II RP na zdjęciach. W jakich warunkach naprawdę przetrzymywano polskich przestępców?

Tak po latach sanacyjny polityk relacjonował tamte wydarzenia:

Ładny kawał — minister spraw wewnętrznych okradziony na oczach komisarza rządu oraz policji mundurowej i tajnej w sercu Warszawy! Robi się zamieszanie i normalna praca ministerstwa ulega gwałtownemu zakłóceniu.

Ja z przełożonego staję się nagle poszkodowanym! Zjawiają się naczelnicy wydziałów bezpieczeństwa ministerstwa i komisariatu rządu i szczegółowo, rzeczowo, fachowo przepytują mnie, patrząc na mnie jakby z wyrzutem, że narobiłem im takiego wstydu.


Rzecz jasna w portfelu poza niewielką – jak twierdził Składkowski – sumą pieniędzy znajdowały się również wszystkie dokumenty ministra. Ich utrata była poważnym problemem. Co więcej, cała sprawa miała wymiar wizerunkowy.

Gdyby na ulicach się rozeszło, że człowiek odpowiadający za bezpieczeństwo obywateli nie potrafi upilnować własnej kieszeni, wstyd byłby „oczywisty, jasny i prosty jak świeca” – jak to ujął sam poszkodowany.

Artykuł powstał w oparciu o książkę Iwony Kienzler pod tytułem Kasiarze, doliniarze i zwykłe rzezimieszki. Przestępczy półświatek II RP (Lira 2019).

„Tata Tasiemka” na ratunek

W zaistniałej sytuacji na nogi postawiono niemal wszystkich mundurowych w stolicy. Ich wysiłki jednak nie przynosiły żadnych wymiernych efektów. Nikt nie chciał puścić farby na temat skradzionego portfela.

W tej sytuacji postanowiono zwrócił się o pomoc do trzęsącego warszawskim półświatkiem Łukasza „Taty Tasiemki” Siemiątkowskiego (więcej na jego temat przeczytacie w tym artykule). Ten wezwany na komisariat i wypytywany czy wie coś o sprawie, miał odpowiedzieć:

Słyszałem, słyszałem, takie nieszczęście, kto nie słyszał, cała Warszawa aż się trzęsie. Polskiego ministra portfela pozbawiać i to przed kościołem. To potośmy żandarmów carskich strzelali, żeby teraz jakiś łobuz, frajer głupi, władzę rabował w naszej stolicy?

Wielkie historie co kilka dni w twojej skrzynce! Wpisz swój adres e-mail, by otrzymywać newsletter. Najlepsze artykuły, żadnego spamu.

Upewniam pana komisarza, że to nikt z naszych fachowców. Któż by był taki głupi, żeby dla marnych pieniędzy wszystkim się narazić? Wiem, że panu bardzo przykro, ale czy mnie też przyjemnie tu do pana komisarza być zaproszonym?! Jeszcze kapusia z człowieka zrobią i uczciwego obywatela szpiclem ogłoszą.

Jednocześnie solennie zapewnił, że mimo niedogodności jakie go właśnie spotkały zawsze jest gotów „bezinteresownie pomóc władzy, a jeszcze w takiej sprawie!”.

"Tata Tasiemka" ławie oskarżonych (siedzi pierwszy z lewej) w trakcie procesu z lipca 1932 roku (domena publiczna).
„Tata Tasiemka” ławie oskarżonych (siedzi pierwszy z lewej) w trakcie procesu z lipca 1932 roku (domena publiczna).

„Panie miniszcze tsza lepi pilnować złodziejów”

Jeżeli wierzyć Składkowskiemu (pojawiają się bowiem głosy, że całą tę historię zmyślił) już następnego dnia listonosz doręczył mu przesyłkę, w której znajdował się portfel zawierający prywatne zdjęcia oraz dokumenty. Zniknęły tylko pieniądze.

Zamiast nich minister musiał zadowolić się karteczkę, na której ktoś nagryzmolił dużymi literami napis „PANIE MINISZCZE TSZA LEPI PILNOWAĆ ZŁODZIEJÓW”. Jakże słuszną poradę Składkowski miał parafować i przekazać „do wykonania naczelnikowi wydziału bezpieczeństwa, jako tam «przynależną»”.


Czym zajmowali się klawiszowcy, doliniarze, lipkarze? Kto był najsłynniejszym kasiarzem II RP? Czy Tata Tasiemka to polski Al Capone? Tego wszystkiego dowiecie się z nowej książki Iwony Kienzler pod tytułem Kasiarze, doliniarze i zwykłe rzezimieszki. Przestępczy półświatek II RP.

Źródło:

Iwona Kienzler, Kasiarze, doliniarze i zwykłe rzezimieszki. Przestępczy półświatek II RP, Wydawnictwo Lira 2019.

Kup z rabatem na empik.com

Ilustracja tytułowa: Składkowski (w kółku) na pogrzebie Daniela Konarzewskiego

Autor
Rafał Kuzak
Dołącz do dyskusji

Jeśli nie chcesz, nie musisz podawać swojego adresu email, nazwy ani adresu strony www. Możesz komentować całkowicie anonimowo.

Wielka historia, czyli…

Niesamowite opowieści, unikalne ilustracje, niewiarygodne fakty. Codzienna dawka historii.

Dowiedz się więcej

Kamil Janicki

Historyk, pisarz i publicysta, redaktor naczelny WielkiejHISTORII. Autor książek takich, jak Damy polskiego imperium, Pierwsze damy II Rzeczpospolitej, Epoka milczenia czy Damy złotego wieku. Jego najnowsza pozycja to Damy przeklęte. Kobiety, które pogrzebały Polskę (2019).

Rafał Kuzak

Historyk, specjalista od dziejów przedwojennej Polski, mitów i przekłamań. Współautor książki „Wielka Księga Armii Krajowej”. Zastępca redaktora naczelnego WielkiejHISTORII. Zajmuje się również fotoedycją książek historycznych, przygotowywaniem indeksów i weryfikacją merytoryczną publikacji.

Anna Winkler

Doktor nauk społecznych, filozofka i politolożka. Zajmuje się przede wszystkim losami radykalizmu społecznego. Interesuje się historią najnowszą, historią rewolucji i historią miast, a także kobiecymi nurtami historii. Chętnie poznaje dzieje kultur pozaeuropejskich.

Aleksandra Zaprutko-Janicka

Historyczka i pisarka. Autorka książek poświęconych zaradności polskich kobiet w najtrudniejszych okresach naszych dziejów. W 2015 roku wydała „Okupację od kuchni”, a w 2017 – „Dwudziestolecie od kuchni”. Napisała też „Piękno bez konserwantów” (2016). Obecnie jest dziennikarką Interii.

Drodzy Czytelnicy! Nasza strona (jak niemal wszystkie inne) wykorzystuje pliki cookies i podobne technologie, między innymi po to, by dostosowywać treści reklamowe do zainteresowań i preferencji użytkowników. Aby to robić, potrzebujemy Waszej zgody.

Klikając przycisk "Przejdź do serwisu" lub zamykając to okno za pomocą przycisku "x" wyrażasz zgodę na przetwarzanie przez Ingens Media Sp. z o.o. oraz naszych zaufanych partnerów, twoich danych osobowych zapisanych w plikach cookies i innych podobnych technologiach w celu marketingowym, obejmującym w szczególności wyświetlanie spersonalizowanych reklam.

Zgoda nie jest obowiązkowa. Możesz też w dowolnym momencie ją cofnąć. Szczegóły dotyczące naszej polityki prywatności, zakresu zgód, a także wycofania i niewyrażenia zgody znajdziesz w naszej polityce prywatności. Tam też znajdziesz informacje na temat zasad przetwarzania danych oraz twoich uprawnień z tym związanych.

Poprzez korzystanie z serwisu bez zmieniania ustawień prywatności w twojej przeglądarce internetowej wyrażasz zgodę na przechowywanie w Twoim urządzeniu końcowym plików cookies i innych podobnych technologii służących do dopasowywania.