Skandal na pogrzebie Bolesława Leśmiana. Żona pisarza nie spodziewała się takiego poniżenia ze strony kochanki

Strona główna » Międzywojnie » Skandal na pogrzebie Bolesława Leśmiana. Żona pisarza nie spodziewała się takiego poniżenia ze strony kochanki

Życiorys Bolesława Leśmiana to nie tylko wybitnie literackie osiągnięcia, ale też bulwersujące szczegóły ze sfery prywatnej. Zagłębiając się w biografię autora Sadu rozstajnego można odkryć fakty tak niesmaczne, jak całowanie zwłok mężczyzny przez kochankę na oczach żony czy pełna dramatyzmu walka o miejsce w karawanie.

Bolesław Leśmian zmarł 5 listopada 1937 roku. Przyczyną śmierci były pogłębiająca się choroba serca i zawał.


Reklama


Stan zdrowia pisarza pogarszał się już od początku lat 30. Bardzo możliwe, że przedwczesny zgon autora W malinowym chruśniaku przyspieszyła również zaniedbana gruźlica. W samej przyczynie śmierci Leśmiana nie ma w każdym razie nic kontrowersyjnego. Tego samego nie można powiedzieć o okolicznościach.

Czy wzywać kochankę?

Jak pisze Sławomir Koper w swojej książce Nieznane losy autorów lektur szkolnych. Wstydliwe tajemnice mistrzów pióra, na chwilę przed zgonem Leśmiana jego żona Zofia zastanawiała się, czy sytuacja jest już na tyle poważna, że powinna zawiadomić… kochankę męża, Dorę Lebenthal:

5 listopada (…) poeta od rana czuł się źle, żona obawiała się najgorszego. Zapytała męża, czy ma wezwać Dorę, by mógł się z nią pożegnać. Leśmian odmówił, nie sądził, że to już koniec.

Belesław Leśmian przez 20 lat pozostawał w związku z kochanką Dorą Lebenthal (domena publiczna).
Bolesław Leśmian przez 20 lat pozostawał w związku z kochanką Dorą Lebenthal (domena publiczna).

Jak to możliwe, że w ogóle doszło do tak kuriozalnej sytuacji? Kim była Dora, i z jakiego powodu pomyślano o niej w przejmującym momencie?

Poeta poznał tę dermatolożkę w 1917 roku i całkowicie stracił dla niej głowę. Choć myślał nawet o rozwodzie, nigdy do niego nie doszło i Bolesław Leśmian zaczął prowadzić podwójne życie. Wreszcie jego romans stał się sprawą całkowicie jawną – także dla prawowitej małżonki.

Wielkie historie co kilka dni w twojej skrzynce! Wpisz swój adres e-mail, by otrzymywać newsletter. Najlepsze artykuły, żadnego spamu.

Finansowy skandal

Trzeba przyznać, że Dora była gotowa do wielkich poświęceń, także finansowych, dla ukochanego. W książce Sławomira Kopra czytamy o tym, że prowadzący kancelarię notarialną artysta wykazał się wyjątkową niefrasobliwością, która niemal doprowadziła do jego aresztowania:

Leśmian podpisywał dokumenty bez czytania, „bezgranicznie wierząc swojemu zastępcy”. W efekcie, w 1929 roku kontrola skarbowa wykazała ogromne braki w kasie notariatu, a zaległości sięgały dziesiątków tysięcy złotych (…). Okazało się bowiem, że zastępca Leśmiana, dependent Władysław Adamowicz, przez kilka lat nie odprowadzał należnych opłat do Skarbu Państwa.


Reklama


Nikt wcześniej tego nie zauważył – nie wiadomo, czy Adamowicz miał wspólników, czy po prostu był sprawnym oszustem. Nikogo też nie zastanowił jego hulaszczy tryb życia znacznie przekraczający możliwości finansowe dependenta.

Pan Bolesław ponosił za ten proceder odpowiedzialność karną (był przecież urzędnikiem państwowym) i skarbową (musiał zwrócić skradzioną kwotę). Groziła mu nie tylko ruina finansowa, lecz także wieloletnie więzienie.

Artykuł stanowi fragment książki Sławomira Kopra pt.  Nieznane losy autorów lektur szkolnych Wstydliwe tajemnice mistrzów pióra (Wydawnictwo Fronda 2020).
Tekst, który czytasz stanowi fragment książki Sławomira Kopra pt. Nieznane losy autorów lektur szkolnych Wstydliwe tajemnice mistrzów pióra (Wydawnictwo Fronda 2020).

By ratować poetę, Dora pozbyła się wygodnego mieszkania wraz z obrazami. Zmiana adresu stanowiła dla niej podwójny problem – od tego momentu pacjentkom trudniej było ją odszukać.

Jak podaje autor Nieznanych losów autorów lektur szkolnych, kobieta sprzedała w celu ratowania kochanka także posiadłość w Mławie. Dora pozbyła się swoich nieruchomości; jej kochanek nie musiał się uciekać do tak dramatycznych kroków. Do „zrzutki” dołączyli się bowiem także przyjaciele.

Głębokość i szczerość uczuć Dory nie ulegają wątpliwości. Wróćmy jednak do nieszczęsnego pogrzebu.

Ostatnie pożegnanie

Według relacji rodziny, Bolesław Leśmian był ubrany do trumny bardzo elegancko, bo w smoking. Poza tym wręcz tonął w kwiatach mimozy. Co mniej estetyczne, z ust poety sączyła się żółta ciecz. Mimo tego Dora nie czuła obrzydzenia przed uklęknięciem tuż obok i pocałowaniem twórcy wprost w wargi.

Pogrzeb Bolesława Leśmiana na warszawskich Powązkach (domena publiczna).
Pogrzeb Bolesława Leśmiana na warszawskich Powązkach (domena publiczna).

Jak wyjaśnia Jarosław Marek Rymkiewicz w książce Leśmian. Encyklopedia, takie zachowanie na oczach prawowitej żony nie było wcale źródłem największej kontrowersji.

Kiedy ciało przewożono z kościoła na Powązki, na placu Trzech Krzyży doszło do małego zamieszania, nawet czegoś w rodzaju skandalu. Zajście to opisała potem przyjaciółka rodziny Leśmianów, mecenas Helena Wiewiórska.


Reklama


Stała ona z Zofią Leśmianową i jej córkami przed kościołem i – jak pisała – „gdy podjechał karawan”, chciała wsiąść do niego: „Zofia, Lusia i Dunia oraz ja chciałyśmy wejść do środka”. Przy karawanie pojawiła się jednak Dora (…), która „wtargnęła bardzo energicznie”, „despotycznym ruchem” odsunęła żonę oraz córki poety i – weszła sama do karawanu.

Dora nie pozwoliła zatem żonie Leśmiana i jego dwóm córkom towarzyszyć mu w ostatniej drodze. Twierdziła, że tylko ona jedna ma prawo znajdować się u boku ukochanego w tak ważnym momencie.

Przeczytaj również o największej miłości Wisławy Szymborskiej. Kochała go tak bardzo, że oddałaby mu nawet Nagrodę Nobla

Wstydliwe tajemnice mistrzów pióra

Bibliografia

  • Sławomir Koper, Nieznane losy autorów lektur szkolnych. Wstydliwe tajemnice mistrzów pióra, Wydawnictwo Fronda 2020.
  • Jarosław Marek Rymkiewicz, Leśmian. Encyklopedia, Wydawnictwo Sic! 2001.
  • Dorota Samborska-Kukuć, Korekty i uzupełnienia do biografii Teodory (Dory) Lebenthal, „Teksty drugie” nr 1. 2018.
Autor
Zuzanna Pęksa
Dołącz do dyskusji

Jeśli nie chcesz, nie musisz podawać swojego adresu email, nazwy ani adresu strony www. Możesz komentować całkowicie anonimowo.


Reklama

Wielka historia, czyli…

Niesamowite opowieści, unikalne ilustracje, niewiarygodne fakty. Codzienna dawka historii.

Dowiedz się więcej

Kamil Janicki

Historyk, pisarz i publicysta, redaktor naczelny WielkiejHISTORII. Autor książek takich, jak Damy polskiego imperium, Pierwsze damy II Rzeczpospolitej, Epoka milczenia czy Damy złotego wieku. Jego najnowsza pozycja to Seryjni mordercy II RP (2020).

Rafał Kuzak

Historyk, specjalista od dziejów przedwojennej Polski, mitów i przekłamań. Współzałożyciel portalu WielkaHISTORIA.pl. Autor kilkuset artykułów popularnonaukowych. Współautor książek Przedwojenna Polska w liczbach oraz Wielka Księga Armii Krajowej. Zajmuje się również fotoedycją książek historycznych, przygotowywaniem indeksów i weryfikacją merytoryczną publikacji.

Aleksandra Zaprutko-Janicka

Historyczka i pisarka. Autorka książek poświęconych zaradności polskich kobiet w najtrudniejszych okresach naszych dziejów. W 2015 roku wydała „Okupację od kuchni”, a w 2017 – „Dwudziestolecie od kuchni”. Napisała też „Piękno bez konserwantów” (2016). Obecnie jest dziennikarką Interii.

Wielkie historie w twojej skrzynce

Zapisz się, by dostawać najciekawsze informacje z przeszłości. Najlepsze artykuły, żadnego spamu.

Drodzy Czytelnicy! Nasza strona (jak niemal wszystkie inne) wykorzystuje pliki cookies i podobne technologie, między innymi po to, by dostosowywać treści reklamowe do zainteresowań i preferencji użytkowników. Aby to robić, potrzebujemy Waszej zgody.

Klikając przycisk "Przejdź do serwisu" lub zamykając to okno za pomocą przycisku "x" wyrażasz zgodę na przetwarzanie przez Ingens Media Sp. z o.o. oraz naszych zaufanych partnerów, twoich danych osobowych zapisanych w plikach cookies i innych podobnych technologiach w celu marketingowym, obejmującym w szczególności wyświetlanie spersonalizowanych reklam.

Zgoda nie jest obowiązkowa. Możesz też w dowolnym momencie ją cofnąć. Szczegóły dotyczące naszej polityki prywatności, zakresu zgód, a także wycofania i niewyrażenia zgody znajdziesz w naszej polityce prywatności. Tam też znajdziesz informacje na temat zasad przetwarzania danych oraz twoich uprawnień z tym związanych.

Poprzez korzystanie z serwisu bez zmieniania ustawień prywatności w twojej przeglądarce internetowej wyrażasz zgodę na przechowywanie w Twoim urządzeniu końcowym plików cookies i innych podobnych technologii służących do dopasowywania.