Sonderaktion Krakau. Poruszające wspomnienia profesorów zasłanych do obozu koncentracyjnego

„Będziecie przewiezieni do obozu koncentracyjnego” – usłyszeli profesorowie Uniwersytetu Jagiellońskiego, których 6 listopada 1939 roku wezwano do budynku uczelni. Jak ci, którym udało się przetrwać, wspominają to co nastąpiło później?

3 listopada 1939 roku SS-Sturmbannführer Brunon Müller – dowódca Einsatzkommando 2/I – wydał rektorowi Uniwersytetu Jagiellońskiego polecenie zorganizowała walnego spotkania przedstawicieli władz niemieckich z kadrą uczelni. Naukowcy mieli na nim wysłuchać odczytu, prezentującego niemieckie spojrzenie na sprawy nauki.


Kto odważy się sprzeciwić, zostanie zastrzelony

Spotkanie odbyło się 6 listopada w sali nr 66 (obecnie noszącej numer 56) Collegium Novum. Müller ogłosił w jego trakcie:

Tutejszy uniwersytet rozpoczął rok akademicki bez wcześniejszego uzyskania zgody władz niemieckich. Jest to wyraz złej woli. (…) wszyscy, poza trzema obecnymi kobietami, zostaną wywiezieni do obozu koncentracyjnego. Kto odważy się na opór wobec wykonania mojego rozkazu, zostanie zastrzelony.

Grupa 183 naukowców została aresztowana, a następnie przewieziona do obozu koncentracyjnego Sachsenhausen w Brandenburgii.

Większość akademików więziono do lutego kolejnego, 1940 roku. Niektórych także później. Przynajmniej dwadzieścia osób nie przetrwało obozowych warunków lub zostało zamordowanych przez Niemców.


***

Film Macieja Zborka Sonderaktion Krakau. Wspomnienia aresztowanych akademików powstał w związku z obchodami 80. rocznicy tych tragicznych wydarzeń.

Materiał został oparty na wspomnieniach profesorów, zebranych w książce Relacje pracowników Uniwersytetu Jagiellońskiego o ich losach osobistych i dziejach uczelni w czasie drugiej wojny światowej (Kraków 2005).

Dołącz do dyskusji

Jeśli nie chcesz, nie musisz podawać swojego adresu email, nazwy ani adresu strony www. Możesz komentować całkowicie anonimowo.

Wielka historia, czyli…

Niesamowite opowieści, unikalne ilustracje, niewiarygodne fakty. Codzienna dawka historii.

Dowiedz się więcej

Kamil Janicki

Historyk, pisarz i publicysta, redaktor naczelny WielkiejHISTORII. Autor książek takich, jak Damy polskiego imperium, Pierwsze damy II Rzeczpospolitej, Epoka milczenia czy Damy złotego wieku. Jego najnowsza pozycja to Damy przeklęte. Kobiety, które pogrzebały Polskę (2019).

Rafał Kuzak

Historyk, specjalista od dziejów przedwojennej Polski, mitów i przekłamań. Współautor książki „Wielka Księga Armii Krajowej”. Zastępca redaktora naczelnego WielkiejHISTORII. Zajmuje się również fotoedycją książek historycznych, przygotowywaniem indeksów i weryfikacją merytoryczną publikacji.

Anna Winkler

Doktor nauk społecznych, filozofka i politolożka. Zajmuje się przede wszystkim losami radykalizmu społecznego. Interesuje się historią najnowszą, historią rewolucji i historią miast, a także kobiecymi nurtami historii. Chętnie poznaje dzieje kultur pozaeuropejskich.

Aleksandra Zaprutko-Janicka

Historyczka i pisarka. Autorka książek poświęconych zaradności polskich kobiet w najtrudniejszych okresach naszych dziejów. W 2015 roku wydała „Okupację od kuchni”, a w 2017 – „Dwudziestolecie od kuchni”. Napisała też „Piękno bez konserwantów” (2016). Obecnie jest dziennikarką Interii.

Drodzy Czytelnicy! Nasza strona (jak niemal wszystkie inne) wykorzystuje pliki cookies i podobne technologie, między innymi po to, by dostosowywać treści reklamowe do zainteresowań i preferencji użytkowników. Aby to robić, potrzebujemy Waszej zgody.

Klikając przycisk "Przejdź do serwisu" lub zamykając to okno za pomocą przycisku "x" wyrażasz zgodę na przetwarzanie przez Ingens Media Sp. z o.o. oraz naszych zaufanych partnerów, twoich danych osobowych zapisanych w plikach cookies i innych podobnych technologiach w celu marketingowym, obejmującym w szczególności wyświetlanie spersonalizowanych reklam.

Zgoda nie jest obowiązkowa. Możesz też w dowolnym momencie ją cofnąć. Szczegóły dotyczące naszej polityki prywatności, zakresu zgód, a także wycofania i niewyrażenia zgody znajdziesz w naszej polityce prywatności. Tam też znajdziesz informacje na temat zasad przetwarzania danych oraz twoich uprawnień z tym związanych.

Poprzez korzystanie z serwisu bez zmieniania ustawień prywatności w twojej przeglądarce internetowej wyrażasz zgodę na przechowywanie w Twoim urządzeniu końcowym plików cookies i innych podobnych technologii służących do dopasowywania.