Powrót z wyprawy wiedeńskiej. Obraz Józefa Brandta z 1865 roku.

Spektakularne łupy Jana III Sobieskiego. Król zdobył pod Wiedniem bajeczne skarby

Strona główna » Nowożytność » Spektakularne łupy Jana III Sobieskiego. Król zdobył pod Wiedniem bajeczne skarby

Bitwa pod Wiedniem przeszła do historii jako jeden z największych sukcesów polskiego oręża. Polski król zdobył nieśmiertelną sławę, ale też… bajeczne skarby z obozu wielkiego wezyra Kary Mustafy. Łupy były spektakularne.

Nocą 13 września pozostający w euforii monarcha zazzął pisać list do Marysieńki ukończony następnego dnia, już po wkroczeniu do Wiednia, w którym dzielił się z nią swoją radością ze zwycięstwa i opisywał jego skalę.


Reklama


[…] Pierwsze [zdanie epistoły] brzmiało nad wyraz znajomo: „Jedyna duszy i serca pociecho, najśliczniejsza i najukochańsza Marysieńku!” […]. W następnych Sobieski donosił:

„Działa wszystkie, obóz wszystek, dostatki nieoszacowane dostały się w ręce nasze. […] Wielbłądy, muły, bydle, owce […].  Wezyr uciekł od wszystkiego, że ledwo na jednym koniu i w jednej sukni. Jam został jego sukcesorem, po wielkiej części wszystkie mi się po nim dostały splendory […]. Mam wszystkie znaki jego wezyrskie, które nad nim noszą; chorągiew mahometańską, którą mu dał cesarz jego na wojnę […]. Namioty, wozy wszystkie dostały mi się…”.

Powrót z Wiednia. Obraz Józefa Brandta.
Powrót z Wiednia. Obraz Józefa Brandta.

Nie napisał, rzecz jasna, jak wiele cennych przedmiotów rozszabrowali  jego żołnierze, na dodatek część z nich bezmyślnie niszcząc w wyniku wysadzania beczek z prochem na wiwat.

Kto zwyciężył pod Wiedniem?

W korespondencji do papieża znalazło się zdanie: Venimus, vidimus, Deus vicit („Przybyliśmy, zobaczyliśmy, Bóg zwyciężył”). Jan III nazbyt łatwo odbierał własnym żołnierzom zasługę zwycięstwa, mieszając do niego Boga.


Reklama


Obrońcy przedmurza, jak widać, nie wypadało inaczej. Z cennych darów, które świadczyły o wielkości triumfu, Innocenty XI otrzymał chorągiew, niesłusznie uważaną za święty sztandar Mahometa i zarazem najcenniejsze insygnium władzy zdobyte na Kara Mustafie; po latach miała ona w Watykanie zaginąć w niewyjaśnionych okolicznościach

[Na polecenie króla poseł zawiózł] Marysieńce pozłacane strzemię oderwane od siodła Kara Mustafy, które do dziś jako votum od królowej wisi w katedrze wawelskiej. Na Wawel, do Lwowa czy Warszawy trafić miało wiele innych trofeów spod Wiednia, w tym najcenniejsze spośród nich sztandary i namioty, kobierce, elementy uzbrojenia itd.

Tekst stanowi fragment książki Sławomira Leśniewskiego pt. Sobieski. Lew, który zapłakał (Wydawnictwo Literackie 2021).
Tekst stanowi fragment książki Sławomira Leśniewskiego pt. Sobieski. Lew, który zapłakał (Wydawnictwo Literackie 2021).

Po inspekcji tureckiego obozu, którego ogrom zrobił na królu tak wielkie wrażenie, że z przesadą obliczał liczbę namiotów na sto tysięcy, Sobieski zadbał o zapewnienie sobie cennych łupów. Donosił o tym żonie bez ogródek:

Nie rzekniesz mnie tak, moja duszo, jako więc tatarskie żony mawiać zwykły mężom bez zdobyczy wracającym, żeś «ty nie junak, kiedyś się bez zdobyczy powrócił», bo ten, co zdobywa, w przedzie być musi.


Reklama


Zwyciężca bierze wszystko

Było to uzasadnione bardzo wysokimi nakładami, jakie Sobieski wyłożył z własnej szkatuły na wyprawę wiedeńską; według Wimmera mogły one sięgać nawet pół miliona złotych. Zresztą panujące w XVII wieku zwyczaje sankcjonowały branie łupów przez zwycięzców i nie tylko polski król sowicie się obłowił w obozie Kara Mustafy; skorzystali na jego zdobyciu nawet zwykli żołnierze sojuszniczych armii.

Nie mniejszą od baśniowej zdobyczy satysfakcję sprawiły Janowi III podziękowania płynące ze strony Lotaryńczyka, niemieckich elektorów i ich dowódców. Hrabia Starhemberg jeszcze nocą wprowadził króla do miasta, którego mieszkańcy powitali go jak wybawiciela, niemal z nabożną czcią i w najwyższym uniesieniu całując jego szaty.

Powrót z wyprawy wiedeńskiej. Obraz Józefa Brandta z 1865 roku.
Powrót z wyprawy wiedeńskiej. Obraz Józefa Brandta z 1865 roku.

Wrażenie, jakie uczynił polski monarcha, jeden z niemieckich historyków, Erwin Weill, podsumował w książce Sarmacka pamięć. Wokół bitwy pod Wiedniem: „Sobieski, król Polaków, podobał się wszystkim, przede wszystkim kobietom”.

Ale entuzjazm i podziw wiedeńczyków były dziwnie przygaszone; zabrakło powszechnych wiwatów na cześć Jana III, gdyż zabronił ich cesarz, który pragnął jako pierwszy wkroczyć do oswobodzonej stolicy.

Przeczytaj też o wyjątkowo nieudanych synach Jana III Sobieskiego. Dobrze, że królowi nie udało się założyć własnej dynastii.

Źródło

Powyższy tekst stanowi fragment książki Sławomira Leśniewskiego pt. Sobieski. Lew, który zapłakał. Ukazała się ona nakładem Wydawnictwa Literackiego w 2021 roku.

Tytuł, lead oraz śródtytuły pochodzą od redakcji. Tekst został poddany podstawowej obróbce korektorskiej.

Autor
Sławomir Leśniewski
Dołącz do dyskusji

Jeśli nie chcesz, nie musisz podawać swojego adresu email, nazwy ani adresu strony www. Możesz komentować całkowicie anonimowo.


Reklama

Wielka historia, czyli…

Niesamowite opowieści, unikalne ilustracje, niewiarygodne fakty. Codzienna dawka historii.

Dowiedz się więcej

Kamil Janicki

Historyk, pisarz i publicysta, redaktor naczelny WielkiejHISTORII. Autor książek takich, jak Damy polskiego imperium, Pierwsze damy II Rzeczpospolitej, Epoka milczenia czy Damy złotego wieku. Jego najnowsza pozycja to Seryjni mordercy II RP (2020).

Rafał Kuzak

Historyk, specjalista od dziejów przedwojennej Polski, mitów i przekłamań. Współzałożyciel portalu WielkaHISTORIA.pl. Autor kilkuset artykułów popularnonaukowych. Współautor książek Przedwojenna Polska w liczbach oraz Wielka Księga Armii Krajowej. Zajmuje się również fotoedycją książek historycznych, przygotowywaniem indeksów i weryfikacją merytoryczną publikacji.

Aleksandra Zaprutko-Janicka

Historyczka i pisarka. Autorka książek poświęconych zaradności polskich kobiet w najtrudniejszych okresach naszych dziejów. W 2015 roku wydała „Okupację od kuchni”, a w 2017 – „Dwudziestolecie od kuchni”. Napisała też „Piękno bez konserwantów” (2016). Obecnie jest dziennikarką Interii.

Wielkie historie w twojej skrzynce

Zapisz się, by dostawać najciekawsze informacje z przeszłości. Najlepsze artykuły, żadnego spamu.

Drodzy Czytelnicy! Nasza strona (jak niemal wszystkie inne) wykorzystuje pliki cookies i podobne technologie, między innymi po to, by dostosowywać treści reklamowe do zainteresowań i preferencji użytkowników. Aby to robić, potrzebujemy Waszej zgody.

Klikając przycisk "Przejdź do serwisu" lub zamykając to okno za pomocą przycisku "x" wyrażasz zgodę na przetwarzanie przez Ingens Media Sp. z o.o. oraz naszych zaufanych partnerów, twoich danych osobowych zapisanych w plikach cookies i innych podobnych technologiach w celu marketingowym, obejmującym w szczególności wyświetlanie spersonalizowanych reklam.

Zgoda nie jest obowiązkowa. Możesz też w dowolnym momencie ją cofnąć. Szczegóły dotyczące naszej polityki prywatności, zakresu zgód, a także wycofania i niewyrażenia zgody znajdziesz w naszej polityce prywatności. Tam też znajdziesz informacje na temat zasad przetwarzania danych oraz twoich uprawnień z tym związanych.

Poprzez korzystanie z serwisu bez zmieniania ustawień prywatności w twojej przeglądarce internetowej wyrażasz zgodę na przechowywanie w Twoim urządzeniu końcowym plików cookies i innych podobnych technologii służących do dopasowywania.