W ciągu godziny Niemcy stracili dwa najgroźniejsze U-Booty. Otto Kretschmer błagał Brytyjczyków, by go ratowali

Strona główna » II wojna światowa » W ciągu godziny Niemcy stracili dwa najgroźniejsze U-Booty. Otto Kretschmer błagał Brytyjczyków, by go ratowali

Atakując 16 marca 1941 roku konwój HX 112 Joachim Schepke i Otto Kretschmer liczyli na kolejne łatwe zwycięstwa. Byli w końcu największymi asami U-Bootwaffe. Tym razem jednak angielskie niszczyciele nie zamierzały pozwolić na bezkarne torpedowanie chronionych przez siebie transportowców. W odstępie zaledwie kilkudziesięciu minut U-99 i U-100 poszły na dno.

Konwój HX 112 wyruszył w drogę z kanadyjskiego Halifaksu do Liverpoolu 1 marca 1941 roku. W jego skład wchodziło 41 statków, z których znaczną część stanowiły tankowce, wiozące tak potrzebną wyspiarzom ropę.


Reklama


Osłonę konwoju tworzyły niszczyciele oraz korwety z 5. Grupy Eskortowej. Dowodził nią komandor Donald Macintyre.

Pierwsza ofiara z konwoju HX 112

Pierwszym niemieckim podwodnikiem, który wpadł na trop konwoju był Fritz-Julius Lemp. Ten sam, który na początku wojny zatopił bezbronny statek pasażerski SS „Athenia” (możecie o tym przeczytać TUTAJ). Krótko przed północą 15 marca kapitan powiadomił o swoim odkryciu dowódcę U-Bootwaffe Karla Dönitza.

Fritz-Julius Lemp i Karl Dönitz na pokładzie U-30. Zdjęcie z sierpnia 1940 roku (Bundesarchiv/ Peter/CC-BY-SA 3.0).
Fritz-Julius Lemp i Karl Dönitz na pokładzie U-30. Zdjęcie z sierpnia 1940 roku (Bundesarchiv/ Peter/CC-BY-SA 3.0).

Następnie – jak czytamy w książce Simona Parkina pt. Ptaki i wilki. Tajna gra, która odwróciła losy II wojny światowejruszył do ataku i:

(…) storpedował tankowiec Erodona o wyporności sześciu tysięcy dwustu ton. Macintyre „w osłupieniu i milczeniu” obserwował eksplozję statku, pierwszą z „przerażających nocnych katastrof”, których odtąd był świadkiem.

Wielkie historie co kilka dni w twojej skrzynce! Wpisz swój adres e-mail, by otrzymywać newsletter. Najlepsze artykuły, żadnego spamu.

Otrząsnąwszy się z pierwszego szoku dowódca 5. Grupy Eskortowej rzucił swoje okręty do poszukiwań przeciwnika. Pogoń nie przynosiła jednak skutku. W tej sytuacji Macintyre rozkazał chronionym przez siebie jednostkom „gwałtowną zmianę kursu”.

Liczył, że uda mu się zgubić wroga. Początkowo taktyka zdawała się dawać zamierzone rezultaty, nie trwało to jednak długo.


Reklama


Zatopił pięć statków jedną salwą

Około dziesiątej wieczorem 16 marca konwój został namierzony przez dwóch asów U-Bootwaffe – Joachima Schepkego i Otto Kretschmera. Jak pisze Simon Parkin:

Kretschmer jak zwykle przebił się do wnętrza kolumny i zaatakował z bliska. Siedem z ośmiu wystrzelonych przez niego torped trafiło w cel, zatapiając pięć statków i uszkadzając szósty.

Artykuł stanowi fragment książki Simon Parkin pt. Ptaki i wilki. Tajna gra, która odwróciła losy II wojny światowej (Rebis 2021).
Artykuł powstał w oparciu Simona Parkina pt. Ptaki i wilki. Tajna gra, która odwróciła losy II wojny światowej (Rebis 2021).

Była to najbardziej niszczycielska pojedyncza salwa tej wojny. Korzystając z gęstego dymu pochodzącego z płonących tankowców, U-Boot zniknął i obrał kurs powrotny do Lorient.

Zatopienie U-100 i śmierć Joachima Schepkego

Zdezorientowany Macintyre za wszelką cenę chciał tym razem dopaść wroga. Jego niszczyciele wyrzucały za burty tyle bomb głębinowych, że „operatorzy asdyków [sonaru] nie byli w stanie odróżnić łodzi od beczki”. Taktyka jednak się opłaciła. Jeden z ładunków poważnie uszkodził U-100 Schepkego.


Reklama


Okręt musiał się wynurzyć. Doświadczony dowódca liczył jednak, że w ciemnościach uda mu się umknąć pościgowi. Tym razem szczęście go opuściło:

Chwilę po trzeciej nad ranem operator radaru ASV na niszczycielu HMS Vanoc, jednej z pierwszych morskich jednostek wyposażonych w urządzenie radarowe, zameldował o dostrzeżeniu celu odległości tysiąca metrów od sterburty. Dowódca Vanoca, Jim Deneys, uznał, że przy jego prędkości można podjąć próbę staranowania uszkodzonego U-Boota.

U-100 na zdjęciu z 1940 roku (domena publiczna).
U-100 na zdjęciu z 1940 roku (domena publiczna).

Schepke widząc zbliżający się wrogi okręt do końca miał nadzieję, że przejdzie on za rufą U-Boota. Tak się nie stało. HMS Vanoc trafił centralnie w śródokręcie U-100. Jego kapitan został zmiażdżony. Jak podkreśla autor Ptaków i wilków:

W późniejszych latach śmierć asa obrosła w makabryczne, cudaczne szczegóły: odcięte nogi, tułów szybujący łukiem w powietrze. Niewątpliwie jego ciało przepadło w oceanie na zawsze.


Reklama


Ostatni meldunek Kretschmera

Z załogi ocalało jedynie sześciu marynarzy. Ale to nie był koniec strat, jakie tej nocy miała ponieść U-Bootwaffe. Kretschmer, który próbował cichaczem oddalić się od konwoju, w pewnym momencie uznał błędnie, że został wykryty i rozkazał przeprowadzić awaryjne zanurzenie. Gdy tylko to zrobił U-99 został namierzony przez sonar niszczyciela Walker.

Do wody znów zostały zrzucone bomby głębinowe. Przynajmniej jedna z nich dosięgła celu, uszkadzając głębokościomierz wrogiego okrętu podwodnego. U-Boot zaczął tonąć, w tej sytuacji Kretschmer „odrzucił wszystkie pozostałe zbiorniki balastowe i U-99 wystrzelił ku powierzchni”.

Wybuch bomby głębinowej uszkodził głębokościomierz U-99. Ilustracja poglądowa (domena publiczna).
Wybuch bomby głębinowej uszkodził głębokościomierz U-99. Ilustracja poglądowa (domena publiczna).

Gdy tylko się wynurzył tuż przed czwartą rano na cel wzięły go niszczyciele Macintyre’a. Opór był zupełnie daremny. Podwodny as zdążył jeszcze nadać nieszyfrowany meldunek do Dönitza o treści: „Dwa niszczyciele. Bomby głębinowe. 53 000 ton. Pojmany, Kretschmer”. Potem:

(…) otworzył właz i gdy U-99 zaczął się przechylać na bok, siadł obok kiosku i zapalił papierosa. Jego wierna załoga zgromadziła się za nim jak kaczęta za matką.

Wreszcie Kretschmer rozkazał odpalić ładunki służące do samozatopienia okrętu, aby zagwarantować, że żaden Brytyjczyk nie dostanie się na pokład U-Boota, by przejąć cenne dokumenty i szyfry. Niestety drzwi prowadzące do przedziału, w którym przechowywano ładunki, zacięły się w pozycji zamkniętej.

„Zatapiam się”

W pewnym momencie okręt zaczął sam nabierać wody. Zdesperowany Kretschmer rozkazał swojemu pierwszemu oficerowi nadać za pomocą przenośnej lampy sygnałowej komunikat skierowany do Macintyre’a: „Kapitan do kapitana. (…) Proszę o podjęcie moich ludzi dryfujących ku wam w wodzie. Zatapiam się”.

Otto Kretschmer wraz z załogą U-99 (Bundesarchiv/CC-BY-SA 3.0).
Tylko trzech marynarzy z załogi Otto Kretschmera straciło życie po zatopieniu U-99 (Bundesarchiv/CC-BY-SA 3.0).

Ostatecznie jedynie trzech podwładnych Kretschmera straciło życie. Jednym z nich był okrętowy mechanik, który wrócił pod podkład, aby otworzyć właz w kambuzie. Dzięki temu U-Boot poszedł szybciej na dno i żadne cenne dokumenty nie wpadły w ręce wroga.

Kretschmer i pozostali członkowie załogi resztę wojny spędzili w obozie jenieckim. Tym sposobem Niemcy w niespełna godzinę stracili dwóch asów wojny podwodnej.

Przeczytaj również o pierwszym atak wilczego stada na Atlantyku. Wobec skoordynowanego uderzenia U-Bootów konwój był bezradny


Reklama


Historia niezwykłych bohaterów wojny na Atlantyku

Bibliografia

Autor
Rafał Kuzak
1 komentarz

 

Dołącz do dyskusji

Jeśli nie chcesz, nie musisz podawać swojego adresu email, nazwy ani adresu strony www. Możesz komentować całkowicie anonimowo.


Reklama

Wielka historia, czyli…

Niesamowite opowieści, unikalne ilustracje, niewiarygodne fakty. Codzienna dawka historii.

Dowiedz się więcej

Kamil Janicki

Historyk, pisarz i publicysta, redaktor naczelny WielkiejHISTORII. Autor książek takich, jak Damy polskiego imperium, Pierwsze damy II Rzeczpospolitej, Epoka milczenia czy Seryjni mordercy II RP. Jego najnowsza pozycja to Damy Władysława Jagiełły (2021).

Rafał Kuzak

Historyk, specjalista od dziejów przedwojennej Polski, mitów i przekłamań. Współzałożyciel portalu WielkaHISTORIA.pl. Autor kilkuset artykułów popularnonaukowych. Współautor książek Przedwojenna Polska w liczbach oraz Wielka Księga Armii Krajowej. Zajmuje się również fotoedycją książek historycznych, przygotowywaniem indeksów i weryfikacją merytoryczną publikacji.

Aleksandra Zaprutko-Janicka

Historyczka i pisarka. Autorka książek poświęconych zaradności polskich kobiet w najtrudniejszych okresach naszych dziejów. W 2015 roku wydała „Okupację od kuchni”, a w 2017 – „Dwudziestolecie od kuchni”. Napisała też „Piękno bez konserwantów” (2016). Obecnie jest dziennikarką Interii.

Wielkie historie w twojej skrzynce

Zapisz się, by dostawać najciekawsze informacje z przeszłości. Najlepsze artykuły, żadnego spamu.

Drodzy Czytelnicy! Nasza strona (jak niemal wszystkie inne) wykorzystuje pliki cookies i podobne technologie, między innymi po to, by dostosowywać treści reklamowe do zainteresowań i preferencji użytkowników. Aby to robić, potrzebujemy Waszej zgody.

Klikając przycisk "Przejdź do serwisu" lub zamykając to okno za pomocą przycisku "x" wyrażasz zgodę na przetwarzanie przez Ingens Media Sp. z o.o. oraz naszych zaufanych partnerów, twoich danych osobowych zapisanych w plikach cookies i innych podobnych technologiach w celu marketingowym, obejmującym w szczególności wyświetlanie spersonalizowanych reklam.

Zgoda nie jest obowiązkowa. Możesz też w dowolnym momencie ją cofnąć. Szczegóły dotyczące naszej polityki prywatności, zakresu zgód, a także wycofania i niewyrażenia zgody znajdziesz w naszej polityce prywatności. Tam też znajdziesz informacje na temat zasad przetwarzania danych oraz twoich uprawnień z tym związanych.

Poprzez korzystanie z serwisu bez zmieniania ustawień prywatności w twojej przeglądarce internetowej wyrażasz zgodę na przechowywanie w Twoim urządzeniu końcowym plików cookies i innych podobnych technologii służących do dopasowywania.