"Włożyłem nożyczki w serce i już nie żyła". Jak ujęto jednego z najgorszych seryjnych morderców II RP?

Nie było pełnego zwrotów akcji pościgu, morza wątpliwości ani trzymającej w napięciu gry w kotka i myszkę między przebiegłym zbrodniarzem a najsprawniejszymi z detektywów. Co więc było? Tylko zamknięta stodoła, z której dobiegało głośne chrapanie. I ojciec, zaniepokojony, że mała córeczka nie wróciła na noc do domu.

Poniższa historia pochodzi z mojej nowej książki: „Seryjni mordercy II RP”. Kliknij tutaj, by dowiedzieć się więcej o tej publikacji.

Rzecz działa się 17 października 1938 roku w małej wiosce Kościuszków, położonej zaraz pod Kutnem. Zachodziło już słońce, gdy do osady wmaszerował obdarty mężczyzna w średnim wieku. Zgłosił się do miejscowego sołtysa i okazał sfatygowaną książeczkę wojskową. Ferdynand Grüning, lat 53 — wynikało z dokumentu.


Reklama


„Sprawiał wrażenie człowieka spokojnego”

Włóczęga powiedział, że jest wędrownym blacharzem. Wyglądał ubogo, był brudny, zapuszczony, ale jednak „sprawiał wrażenie człowieka spokojnego”. Miał też przy sobie narzędzia, zwłaszcza zaś nożyce blacharskie. Chyba więc nie kłamał co do wykonywanego zawodu.

Dobroduszny sołtys zgodził się, by nieznajomy pozostał na noc we wsi. Przydzielił mu nawet miejsce w zagrodzie jednego z gospodarzy — Antoniego Bębenisty. Akurat wypisywał kartę noclegową, gdy do chaty weszła mała dziewczynka, z bańką na mleko w ręku. Była to 9-letnia Władysława Bagrowska.

Ferdynand Grüning na rysunku „Głosu Porannego”.

Moment nie mógłby być lepszy. Dziecko miało zaraz wracać z mlekiem do domu, w stronę Kutna. Akurat tą samą drogą, która prowadziła do obejścia Bębenisty.

„Chętnie podjęła się starszego pana odprowadzić”

Towarzyska, otwarta Władysława „chętnie podjęła się starszego pana odprowadzić, gdzie należy”. Potem jeszcze widziano, jak wdzięczny blacharz częstował dziewczynkę cukierkami, jak mówił coś do niej i jak razem zniknęli za zakrętem. Tylko tyle widział sołtys. I tylko tyle mógł powiedzieć, gdy w środku nocy do jego drzwi zaczął się dobijać ojciec dziecka.


Reklama


„Wróciłem wieczorem do domu i pytam, gdzie jest Władzia” — relacjonował później „drżącym głosem” Szczepan Bagrowski. Staruszek, jak twierdziła prasa, ojciec sześciorga. — „Kochałem ją bardzo i zaniepokoiło mnie, że jest już późno, a takie maleństwo jest poza domem. Udałem się do [sołtysa] Jabłońskiego. Tam oświadczono mi, że córka moja wyszła z «dziadem»”.

Obaj mężczyźni, pełni złych przeczuć, ruszyli niemal biegiem do zagrody Bębenisty. Byli pewni, że nie zastaną włóczęgi; że ten dawno wsiąkł jak kamień w wodę i że razem z sobą zabrał 9-letnią Władzię. A jednak, tak się wcale nie stało.

W swojej najnowsze książce Seryjni mordercy II RP Kamil Janicki demaskuje mroczne oblicze przedwojennej Polski (Wydawnictwo Literackie 2020).
O najgorszych przestępcach przedwojennej Polski przeczytacie w mojej nowej książce: Seryjni mordercy II RP (Wydawnictwo Literackie 2020).

Obudzony Bębenista oświadczył zaspanym głosem, że blacharz rzeczywiście do niego zaszedł. A że miał kartkę, to gospodarz zaprowadził go do stodoły i pozwolił spać na sianie. Widział też, jak gość myje ręce z krwi, ale bez zastanowienia przyjął tłumaczenie, że blacharz się skaleczył.

„Cóż to ja jestem stróżem cudzego dziecka?!”

Podróżny przebywał nadal na prowizorycznym barłogu. I był wściekły, gdy go obudzono.


Reklama


„Spać nie dają!” — warczał. — „Cóż to ja jestem stróżem cudzego dziecka?! Spodróżowałem się, a sołtys spać nie daje!” Nie chciał odpowiadać na pytania, nic go nie obchodził los dziewczynki, żądał, by dano mu spokój. On był jednak tylko jeden, a ich było trzech. Chłopi pod przymusem odprowadzili blacharza do chaty, zapalili światło.

„Wówczas zauważyliśmy, że ma pokrwawione ubranie” — wspominał Bagrowski. Dostrzegł też, że mężczyzna nagle wyciągnął nożyce i… szybko je przetarł. — „Nie przyznawał się do niczego, więc sołtys powiadomił policję. Zaprowadzono go na posterunek. Tam słyszałem przez drzwi, że przyznał się”.

Ferdynand Grüning nie próbował uciekać, nie ukrywał się. Spał spokojnie w stodole, nieopodal miejsca zbrodni. Fotografia poglądowa.

„Z ziemi wystawała jedna rączka”

Grüning, wciąż zły, ale już pogodzony z tym, że nie dadzą mu się wyspać, oznajmił (bez tortur, a nawet bez nacisku), że rzeczywiście nawiązał z małą Bagrowską znajomość. A następnie zaciągnął ją między zboże i zabił.

„Włożyłem nożyczki w serce i już nie żyła…” — stwierdził. W rzeczywistości zrobił jednak znacznie więcej.

„Zaprowadził nas później na miejsce, gdzie zakopał trupa” — opowiadał zrozpaczony ojciec. — „Ziemia była świeżo ubita i z ziemi wystawała jedna rączka. Gdy wydobyto zwłoki, dziecko było zupełnie rozebrane i strasznie pokaleczone. Miała 13 ran, wnętrzności jej wypłynęły”.

Później funkcjonariusze znaleźli jeszcze części ciała dziewczynki. Ustalono, że Grüning zabił dziecko, po czym udał się do Bębenisty na umówiony nocleg. Gdy potwierdzono mu, że dostanie miejsce w stodole, oznajmił, że musi jeszcze wyjść na moment, „aby sobie coś kupić do jedzenia”.


Reklama


Zamiast po zakupy poszedł na miejsce zbrodni. Wykorzystał seksualnie stygnące zwłoki dziecka, po czym nożycami blacharskimi wyciął martwej Władzi narządy rodne. Część chyba zakopał osobno, część zabrał ze sobą do Bębenisty. A następnie zapadł w głęboki, spokojny sen.

Najlepsze alibi

Dla śledczych było absolutnie jasne, że mężczyzna jest winny. Musiał być. Przecież miał krew na rękach, dowiedziono jego kontaktu z ofiarą, wskazał miejsce mordu. I po początkowym oporze wcale nie wypierał się czynu. A jednak każdy dzień przynosił nowe pytania i nowe wątpliwości.

Więzienie w Rawiczu, w którym przebywał Ferdynand Grüning. Fotografia przedwojenna.

Wyszło na jaw, że niemal identyczna zbrodnia zdarzyła się już wcześniej, niespełna pięćdziesiąt kilometrów dalej. Wędrowny blacharz poprosił dziecko o wskazanie drogi, zjednał sobie jego sympatię, po czym w polu odnaleziono zmasakrowane, niezdarnie ukryte ciało, noszące ślady wielokrotnych uderzeń ostrym narzędziem.

Także tam musiał działać Grüning. A jednocześnie… zwyczajnie nie mógł. Okazało się, że mężczyzna ma żelazne alibi. Najlepsze, jakie dałoby się wyobrazić: podczas zdarzenia siedział w więzieniu.


Reklama


Szlak zbrodni

Policjanci ustalili, że mężczyzna był już skazywany zarówno za gwałt, jak i za zamordowanie dziecka w niemal identycznych okolicznościach, jak te, w których zginęła Władysława Bagrowska. W 1926 roku dostał dożywocie.

W 1934 roku wciąż formalnie przebywał w więzieniu… dano mu jednak przepustkę zdrowotną, podczas której dokonał nowego mordu. Następnie spokojnie wrócił do celi, a po paru miesiącach został zwolniony w ramach amnestii – i to bez jakiegokolwiek nadzoru. Niezwłocznie wrócił do swej występnej działalności.

Ferdynand Grüning na fotografii wykonanej po aresztowaniu i na zdjęciu z procesu.

Ile miał łącznie ofiar na sumieniu? 7-letnia Irenka Erentz w 1926 roku, 11-letni Józio Chudobiński w 1934, 8-letnia Lucynka Góra w lipcu 1938 (której cudem udało się przeżyć) i wreszcie 9-letnia Władzia Bagrowska w październiku.

Trzy trupy, cztery zbrodnie. A przynajmniej do tylu się przyznał. Policjanci przypuszczali, że zabitych było w rzeczywistości znacznie więcej.

***

Całą historię życia i zbrodniczej działalności Ferdynanda Grüninga opisałem w mojej nowej książce: Seryjni Mordercy II RP. Do kupienia na przykład w Empiku.


Najgorsi mordercy przedwojennej Polski. Kryminalne tajemnice i niewyjaśnione zbrodnie

Bibliografia

Przebieg ostatniej zbrodni i aresztowania zrekonstruowałem głównie na podstawie zeznań na procesie: Zbrodniarz nie okazał skruchy słuchając wstrząsających zeznań rodziców swych nieletnich ofiar, „Głos Poranny” 1939, nr 60 z 1 III; Wampir-Grüning skazany na śmierć, „Ilustrowana Republika” 1939, nr 60 z 1 III.

Pierwsze relacje prasy po zatrzymaniu: Straszna zbrodnia pod Kutnem, „Ilustrowana Republika” 1938, nr 288 z 20 X; Aresztowanie potwornego mordercy dzieci, „Kurjer Warszawski” 1938, nr 297 z 29 X (wyd. poranne).

Pełna bibliografia znajduje się w książce.

Autor
Kamil Janicki
Dołącz do dyskusji

Jeśli nie chcesz, nie musisz podawać swojego adresu email, nazwy ani adresu strony www. Możesz komentować całkowicie anonimowo.


Reklama

Wielka historia, czyli…

Niesamowite opowieści, unikalne ilustracje, niewiarygodne fakty. Codzienna dawka historii.

Dowiedz się więcej

Kamil Janicki

Historyk, pisarz i publicysta, redaktor naczelny WielkiejHISTORII. Autor książek takich, jak Damy polskiego imperium, Pierwsze damy II Rzeczpospolitej, Epoka milczenia czy Damy złotego wieku. Jego najnowsza pozycja to Damy przeklęte. Kobiety, które pogrzebały Polskę (2019).

Rafał Kuzak

Historyk, specjalista od dziejów przedwojennej Polski, mitów i przekłamań. Współautor książki „Wielka Księga Armii Krajowej”. Zastępca redaktora naczelnego WielkiejHISTORII. Zajmuje się również fotoedycją książek historycznych, przygotowywaniem indeksów i weryfikacją merytoryczną publikacji.

Aleksandra Zaprutko-Janicka

Historyczka i pisarka. Autorka książek poświęconych zaradności polskich kobiet w najtrudniejszych okresach naszych dziejów. W 2015 roku wydała „Okupację od kuchni”, a w 2017 – „Dwudziestolecie od kuchni”. Napisała też „Piękno bez konserwantów” (2016). Obecnie jest dziennikarką Interii.

Wielkie historie w twojej skrzynce

Zapisz się, by dostawać najciekawsze informacje z przeszłości. Najlepsze artykuły, żadnego spamu.

Drodzy Czytelnicy! Nasza strona (jak niemal wszystkie inne) wykorzystuje pliki cookies i podobne technologie, między innymi po to, by dostosowywać treści reklamowe do zainteresowań i preferencji użytkowników. Aby to robić, potrzebujemy Waszej zgody.

Klikając przycisk "Przejdź do serwisu" lub zamykając to okno za pomocą przycisku "x" wyrażasz zgodę na przetwarzanie przez Ingens Media Sp. z o.o. oraz naszych zaufanych partnerów, twoich danych osobowych zapisanych w plikach cookies i innych podobnych technologiach w celu marketingowym, obejmującym w szczególności wyświetlanie spersonalizowanych reklam.

Zgoda nie jest obowiązkowa. Możesz też w dowolnym momencie ją cofnąć. Szczegóły dotyczące naszej polityki prywatności, zakresu zgód, a także wycofania i niewyrażenia zgody znajdziesz w naszej polityce prywatności. Tam też znajdziesz informacje na temat zasad przetwarzania danych oraz twoich uprawnień z tym związanych.

Poprzez korzystanie z serwisu bez zmieniania ustawień prywatności w twojej przeglądarce internetowej wyrażasz zgodę na przechowywanie w Twoim urządzeniu końcowym plików cookies i innych podobnych technologii służących do dopasowywania.