Głodujące dzieci w warszawskim getcie. Fotografia z lat 1941-1943 w zbiorach United States Holocaust Memorial Museum.

Wybito jej zęby, bo wniosła do getta bochenek chleba. Nie mogła uwierzyć, że żydowski policjant wydał ją Niemcom

Strona główna » II wojna światowa » Wybito jej zęby, bo wniosła do getta bochenek chleba. Nie mogła uwierzyć, że żydowski policjant wydał ją Niemcom

Głód był w getcie warszawskim stanem permanentnym. Jeszcze zanim Niemcy zdecydowali o wymordowaniu wszystkich mieszkańców stłoczonych za murem dzielnicy żydowskiej, 1/5 nieszczęśników zmarła z głodu. Inni przetrwali do tego czasu tylko dzięki szmuglowi. Przemycanie żywności ze strony „aryjskiej” niosło jednak z sobą ogromne niebezpieczeństwo. Przekonała się o tym boleśnie piętnastoletnia Mala Kizel.

Przewodniczący judenratu w getcie warszawskim, Adam Czerniaków, szacował, że za sprawą szmuglu do dzielnicy trafiało aż czterdzieści razy więcej żywności niż drogą oficjalną.


Reklama


„Dzięki swojej odwadze, lekceważeniu śmierci, zwinności, szybkości i niewielkim rozmiarom ciała to przede wszystkim dzieci zajmowały się przemytem produktów żywnościowych do getta” – dodaje Pieter van Os, autor książki Już nie chcę być człowiekiem.

Bohaterka jego opowieści, nastoletnia Mala Kizel, znalazła się w gronie szmuglerów, biorących na siebie największe ryzyko, byle dostarczyć rodzinie jeden czy dwa bochenki chleba zakupione za murem.

Głodujące dzieci z warszawskiego getta (Bundesarchiv/Albert Cusian/CC-BY-SA 3.0).
Głodujące dzieci z warszawskiego getta (Bundesarchiv/Albert Cusian/CC-BY-SA 3.0).

„Co on sobie myślał?!”

„Niebezpieczeństwo czyhało niemal wszędzie” – podkreśla Pieter van Os. Mala przekonała się o tym wiosną 1941 roku.

Dziewczyna niosła zawiniątko z żywnością, gdy dostrzegł ją młody żydowski policjant – jeden z około 2500 funkcjonariuszy służby porządkowej działającej wewnątrz getta, ale na rozkaz i zgodnie z wytycznymi Niemców.


Reklama


Policjant powiedział, że puści Malę dalej, ale tylko pod warunkiem, że ta podzieli się z nim jedzeniem. Nastolatka stanowczo odmówiła. „Co on sobie myślał? Przecież już byłam w getcie!” – wspominała swoją reakcję wiele dekad później, w rozmowie z autorem książki Już nie chcę być człowiekiem.

Opór nie zniechęcił funkcjonariusza. Nie otrzymawszy chleba, zagroził, że wyda Malę w ręce Niemców. Dziewczyna wprost nie wierzyła własnym uszom. „Jak młody żydowski mężczyzna może coś podobnego zrobić żydowskiej dziewczynie!” – myślała. „A jednak tak się stało” – komentuje Pieter van Os.

Tekst powstał w oparciu o książkę Pietera van Osa pt. Już nie chcę być człowiekiem. Opowieść o przetrwaniu Zagłady (Wydawnictwo Poznańskie 2021).

Mala przypomina sobie, że policjant złapał ją za kołnierz i pociągnął za sobą. Pierwszy niemiecki żołnierz, którego spotkali, uderzył ją karabinem w twarz. „Trzymałam dłoń w miejscu, gdzie zostałam trafiona, i czułam, jak zalewa je krew”. Następnie straciła przytomność. Kiedy ją odzyskała, leżała w piwnicy. Opiekowali się nią ludzie, którzy ją tam zaciągnęli.

Przyszli po nią bracia. Chcieli dać nauczkę żydowskiemu policjantowi, ale ojciec im nie pozwolił. Bicie było zabronione, przemoc uchodziła za zło.


Reklama


Jej los mógł być nawet gorszy

„Upłynęło sporo czasu, zanim byłam w stanie wstać z łóżka. Brakowało mi przednich zębów i miałam spuchniętą całą twarz. Za najgorsze w tamtym momencie uznałam, że odebrano mi jedzenie” – wspominała Mala po wojnie.

Tylko dzięki litości dentystki pracującej w getcie dziewczynie założono mostek, za który nie byłaby w stanie zapłacić. Konsekwencje spotkania z żydowskim policjantem towarzyszyły jej już jednak do końca życia.

Głodujące dzieci w warszawskim getcie. Fotografia z lat 1941-1943 w zbiorach United States Holocaust Memorial Museum.
Głodujące dzieci w warszawskim getcie. Fotografia z lat 1941-1943 w zbiorach United States Holocaust Memorial Museum.

Autor książki Już nie chcę być człowiekiem słusznie dodaje, że jej los i tak nie był najgorszym z możliwych:

Uderzenie karabinem przytrafiło się jej już w okresie, kiedy młodzi szmuglerzy padali od kul. Z niemieckich raportów wynika, że okupanta irytowały propozycje żydowskich policjantów składane zatrzymanym przemytnikom w zamian za ich łup.

Na początku 1942 roku Niemcy wprowadzili nowy system. Każdemu z żydowskich policjantów przydzielili do pilnowania około piętnastu, dwudziestu metrów muru. Gdy się okazało, że do szmuglowania dochodziło na „jego” odcinku, dokonywano egzekucji policjanta wraz z całą rodziną.

Przeczytaj też o ucieczce Mali przed niemiecką obławą w późniejszych latach wojny. Co spotykało ją ze strony polskich chłopów?


Reklama


Bibliografia

  • Hilberg Raul, The Destruction of the European Jews, Quadrangle Books, 1961
  • Van Os Pieter, Już nie chcę być człowiekiem. Opowieść o przetrwaniu Zagłady, Wydawnictwo Poznańskie 2021.

Opowieść o przetrwaniu Zagłady

Autor
Grzegorz Kantecki
Dołącz do dyskusji

Jeśli nie chcesz, nie musisz podawać swojego adresu email, nazwy ani adresu strony www. Możesz komentować całkowicie anonimowo.


Reklama

Wielka historia, czyli…

Niesamowite opowieści, unikalne ilustracje, niewiarygodne fakty. Codzienna dawka historii.

Dowiedz się więcej

Kamil Janicki

Historyk, pisarz i publicysta, redaktor naczelny WielkiejHISTORII. Autor książek takich, jak Damy polskiego imperium, Pierwsze damy II Rzeczpospolitej, Epoka milczenia czy Seryjni mordercy II RP. Jego najnowsza pozycja to Damy Władysława Jagiełły (2021).

Rafał Kuzak

Historyk, specjalista od dziejów przedwojennej Polski, mitów i przekłamań. Współzałożyciel portalu WielkaHISTORIA.pl. Autor kilkuset artykułów popularnonaukowych. Współautor książek Przedwojenna Polska w liczbach oraz Wielka Księga Armii Krajowej. Zajmuje się również fotoedycją książek historycznych, przygotowywaniem indeksów i weryfikacją merytoryczną publikacji.

Aleksandra Zaprutko-Janicka

Historyczka i pisarka. Autorka książek poświęconych zaradności polskich kobiet w najtrudniejszych okresach naszych dziejów. W 2015 roku wydała „Okupację od kuchni”, a w 2017 – „Dwudziestolecie od kuchni”. Napisała też „Piękno bez konserwantów” (2016). Obecnie jest dziennikarką Interii.

Wielkie historie w twojej skrzynce

Zapisz się, by dostawać najciekawsze informacje z przeszłości. Najlepsze artykuły, żadnego spamu.

Drodzy Czytelnicy! Nasza strona (jak niemal wszystkie inne) wykorzystuje pliki cookies i podobne technologie, między innymi po to, by dostosowywać treści reklamowe do zainteresowań i preferencji użytkowników. Aby to robić, potrzebujemy Waszej zgody.

Klikając przycisk "Przejdź do serwisu" lub zamykając to okno za pomocą przycisku "x" wyrażasz zgodę na przetwarzanie przez Ingens Media Sp. z o.o. oraz naszych zaufanych partnerów, twoich danych osobowych zapisanych w plikach cookies i innych podobnych technologiach w celu marketingowym, obejmującym w szczególności wyświetlanie spersonalizowanych reklam.

Zgoda nie jest obowiązkowa. Możesz też w dowolnym momencie ją cofnąć. Szczegóły dotyczące naszej polityki prywatności, zakresu zgód, a także wycofania i niewyrażenia zgody znajdziesz w naszej polityce prywatności. Tam też znajdziesz informacje na temat zasad przetwarzania danych oraz twoich uprawnień z tym związanych.

Poprzez korzystanie z serwisu bez zmieniania ustawień prywatności w twojej przeglądarce internetowej wyrażasz zgodę na przechowywanie w Twoim urządzeniu końcowym plików cookies i innych podobnych technologii służących do dopasowywania.