Zajęcie Krymu przez Rosję. Dlaczego władze w Kijowie nie użyły wojska przeciwko „zielonym ludzikom”?

Strona główna » Historia najnowsza » Zajęcie Krymu przez Rosję. Dlaczego władze w Kijowie nie użyły wojska przeciwko „zielonym ludzikom”?

W lutym 2014 roku Ukraińcy obalili prorosyjskiego prezydenta Wiktora Janukowycza. W odpowiedzi na Kremlu zapadła decyzja o zajęciu Krymu. Na półwysep zaczęto przerzucać nieoznakowane jednostki wojskowe, tak zwanych „zielonych ludzików”. Nowe władze w Kijowie nie zdecydowały się na użycie przeciwko nim wojska. Dlaczego?

Protesty, które na przełomie 2013 i 2014 roku ogarnęły Ukrainę 22 lutego 2014 roku zmusiły prezydenta Wiktora Janukowycza do ucieczki z kraju i szukania schronienia za wschodnią granicą. W obliczu utraty wiernego wasala Władimir Putin uznał, że Rosja upomni się o Krym.


Reklama


„Zielone ludziki”

Półwysep Krymski został wydzielony z Rosyjskiej FSRR i przekazany Ukraińskiej SRR w 1954 roku. Sześć dekad później włodarz Kremla postanowił naprawić ten „błąd”. Jak pisze profesor Michał Klimecki w książce pt. Krym, Donieck, Ługańsk, 2014-2015 już:

24 lutego na drogach wjazdowych do Sewastopola pojawiły się pozbawione oznaczeń, należące do rosyjskich garnizonów Krymu pojazdy opancerzone BTR-80.

Zielone ludziki w Symferopolu - stolicy Krymskiej Autonomicznej Republiki (Sebastian Meyer/domena publiczna).
„Zielone ludziki” w Symferopolu – stolicy Krymskiej Autonomicznej Republiki (Sebastian Meyer/domena publiczna).

Oznaczeń wskazujących na przynależność do jednostek wojskowych nie posiadali również obsadzający je żołnierze. (…) Szybko zaczęto ich nazywać „zielonymi ludzikami” – od koloru umundurowania.

W następnych dniach „zielone ludziki” zaczęły przejawiać aktywność w innych punktach półwyspu. Przełom przyniosła noc z 27 na 28 lutego. Rosjanie, przy wsparciu miejscowych separatystów, przystąpili do zajmowania lotnisk (wojskowego i cywilnego) w Symferopolu – stolicy Republiki Autonomicznej Krymu (RAK).


Reklama


Nawet to nie skłoniło władz w Kijowie do zbrojnego przeciwstawienia się agresji. Ministerstwo Obrony Ukrainy dopiero 18 marca „wyraziło zgodę na użycie broni w wypadku zaatakowania baz podległym jednostkom na Krymie”. Decyzja była spóźniona o kilkanaście dni. W tym czasie Rosjanie już w pełni kontrolowali sytuację.

Obawa przed zamieszkami

Jak wyjaśnia profesor Klimecki, skrajnie ostrożna postawa ukraińskich polityków – z pełniącym obowiązki prezydenta Ołeksandrarm Turczynowem i premierem Arsenijem Jaceniukiem na czele – miała swoje uzasadnienie.

Artykuł stanowi fragment książki Michała Klimeckiego pt. Krym, Donieck, Ługańsk, 2014-2015 (Bellona 2021).
Artykuł artykuł powstał w oparciu o książkę Michała Klimeckiego pt. Krym, Donieck, Ługańsk, 2014-2015 (Bellona 2021).

Po pierwsze władze w Kijowie były zaskoczone masowymi protestami przeciwników zmian, jakie zaszły w kraju. Warto przypomnieć, że aż 58% mieszkańców Krymu stanowili Rosjanie, co tłumaczy opór przeciwko odejściu od współpracy ze wschodnim sąsiadem.

W efekcie politycy „nie mieli czasu na oszacowanie sytuacji i podjęcie przemyślanych decyzji”. Część doradców przekonywała głowę państwa, aby poleciał do Symferopola i wsparł swym autorytetem tych, którzy chcieli pozostania Krymu przy Ukrainie. On jednak:

(…) przewidywał, nie bez słuszności, że doprowadzi to do poważnych zamieszek, do których włączą się pod byle pretekstem rosyjscy wojskowi stacjonujący na Krymie. Wiedział już, że nie może liczyć na lojalność funkcjonariuszy Ministerstwa Spraw Wewnętrznych służących na półwyspie. Dlatego odwołał zaplanowany lot.


Reklama


Co powie Zachód?

Kolejnym czynnikiem była obawa o to, jak ewentualne działania militarne zostałaby odebrana przez Zachód. Nad Dnieprem przypuszczano, że „podjęcie akcji z wykorzystaniem funkcjonariuszy sił porządkowych spoza półwyspu i oddziałów wojskowych nie zostanie zrozumiane w państwach Unii Europejskiej i Stanach Zjednoczonych”. Zagraniczni dyplomaci apelowali bowiem:

(…) o rozwagę i powstrzymanie się od wszelkich kroków mogących spowodować skrajnie wrogą reakcję Rosji wobec Ukrainy. Dostrzegali pełzającą rosyjską inwazję wojskową na Krymie, ale wśród nich oraz wpływowych komentatorów i analityków nie brakowało osób przekonanych, że Putin szuka pretekstu do otwartego wprowadzenia wojsk w granice Ukrainy.

Przewodniczący Dumy Federacji Rosyjskiej Siergiej Naryszkin już na początku marca otwarcie groził, że na użycie przez Kijów wojska „przeciwko pokojowym obywatelom Ukrainy, żyjącym na Krymie i Wschodzie” Kreml odpowie otwartą interwencją zbrojną.

Czy wojsko będzie lojalne?

Niechęć nowych władz do rzucenia wojska do walki o Krym wiązała się również z obawami o lojalność miejscowego dowództwa i żołnierzy. Jak się szybko okazało były one w pełni uzasadnione.

Zielone ludziki przy ukraińskiej bazie wojskowej w Perewalne. Zdjęcie z 9 marca 2014 roku (Anton Holoborodko/CC BY-SA 3.0).
Zielone ludziki przy ukraińskiej bazie wojskowej w Perewalne. Zdjęcie z 9 marca 2014 roku (Anton Holoborodko/CC BY-SA 3.0).

Zgodnie z tym co podaje autor książki Krym, Donieck, Ługańsk, 2014-2015 do zdrady wysokiego rangą dowódcy doszło 2 marca, kiedy:

(…) kontradm. Denis Bieriezowski, dzień wcześniej mianowany dowódcą Sił Morskich Ukrainy, podporządkował się [samozwańczemu premierowi RAK] Aksionowowi i złożył przysięgę na wierność „ludowi Krymu”.


Reklama


Do tego samego wzywał swoich podwładnych. Gdy Rosjanie zajmowali kolejne ukraińskie bazy wojskowe na Krymie oficer przekonywał ich załogi do „porządkowania się rządowi RAK lub opuszczenia stanowisk”. Takie zachowania niedawnego dowódcy fatalnie wpływało na morale żołnierzy, którzy nie przejawiali większej woli „przeciwstawienia się separatystom i Rosjanom”.

Przeczytaj również o tym jak rozpoczęła się wojna w Donbasie. Zginęło w niej już 14 tysięcy ludzi

Przyczyny i przebieg konfliktu na wschodzie Ukrainy

Bibliografia

Autor
Daniel Musiał
2 komentarze

 

Dołącz do dyskusji

Jeśli nie chcesz, nie musisz podawać swojego adresu email, nazwy ani adresu strony www. Możesz komentować całkowicie anonimowo.


Reklama

Wielka historia, czyli…

Niesamowite opowieści, unikalne ilustracje, niewiarygodne fakty. Codzienna dawka historii.

Dowiedz się więcej

Kamil Janicki

Historyk, pisarz i publicysta, redaktor naczelny WielkiejHISTORII. Autor książek takich, jak Damy polskiego imperium, Pierwsze damy II Rzeczpospolitej, Epoka milczenia czy Seryjni mordercy II RP. Jego najnowsza pozycja to Damy Władysława Jagiełły (2021).

Rafał Kuzak

Historyk, specjalista od dziejów przedwojennej Polski, mitów i przekłamań. Współzałożyciel portalu WielkaHISTORIA.pl. Autor kilkuset artykułów popularnonaukowych. Współautor książek Przedwojenna Polska w liczbach oraz Wielka Księga Armii Krajowej. Zajmuje się również fotoedycją książek historycznych, przygotowywaniem indeksów i weryfikacją merytoryczną publikacji.

Aleksandra Zaprutko-Janicka

Historyczka i pisarka. Autorka książek poświęconych zaradności polskich kobiet w najtrudniejszych okresach naszych dziejów. W 2015 roku wydała „Okupację od kuchni”, a w 2017 – „Dwudziestolecie od kuchni”. Napisała też „Piękno bez konserwantów” (2016). Obecnie jest dziennikarką Interii.

Wielkie historie w twojej skrzynce

Zapisz się, by dostawać najciekawsze informacje z przeszłości. Najlepsze artykuły, żadnego spamu.

Drodzy Czytelnicy! Nasza strona (jak niemal wszystkie inne) wykorzystuje pliki cookies i podobne technologie, między innymi po to, by dostosowywać treści reklamowe do zainteresowań i preferencji użytkowników. Aby to robić, potrzebujemy Waszej zgody.

Klikając przycisk "Przejdź do serwisu" lub zamykając to okno za pomocą przycisku "x" wyrażasz zgodę na przetwarzanie przez Ingens Media Sp. z o.o. oraz naszych zaufanych partnerów, twoich danych osobowych zapisanych w plikach cookies i innych podobnych technologiach w celu marketingowym, obejmującym w szczególności wyświetlanie spersonalizowanych reklam.

Zgoda nie jest obowiązkowa. Możesz też w dowolnym momencie ją cofnąć. Szczegóły dotyczące naszej polityki prywatności, zakresu zgód, a także wycofania i niewyrażenia zgody znajdziesz w naszej polityce prywatności. Tam też znajdziesz informacje na temat zasad przetwarzania danych oraz twoich uprawnień z tym związanych.

Poprzez korzystanie z serwisu bez zmieniania ustawień prywatności w twojej przeglądarce internetowej wyrażasz zgodę na przechowywanie w Twoim urządzeniu końcowym plików cookies i innych podobnych technologii służących do dopasowywania.