Ilu było palaczy w przedwojennej Polsce? Wyjątkowe liczby na tle reszty świata

Przedwojenna Polska była prawdziwym rajem dla palaczy. Paczkę najtańszych papierosów można było kupić już za równowartość 3-4 dzisiejszych złotych. Z drugiej strony Polski Monopol Tytoniowy zapewniał budżetowi państwa krociowe wpływy. Czy w takim razie nasi pradziadkowie palili jak smoki?

Pierwsze informacje o tym, ile palili nasi pradziadkowie zaczęły pojawiać się w prasie w drugiej połowie lat 20. Pod koniec listopada 1927 roku dziennik „Warszawianka” opublikował obszerny tekst na ten temat.


Czytelnicy mogli się z niego dowiedzieć, że w okresie od 1 stycznia 1926 roku do 1 marca 1927 roku na ziemiach polskich wypalono niemal 70 milionów cygar krajowych, 83 tysiące cygar zagranicznych, 8,85 miliarda papierosów oraz 6490 ton tytoniu.

Pół miliarda puszczone z dymem

W skali roku dawało to niemal pół miliarda ówczesnych złotych puszczonych z dymem (co stanowiło aż 20% wszystkich wpływów budżetu państwa). W tekście podano również (chyba nieco zawyżoną) szacunkową liczbę palaczy, których miało być w Polsce 10 milionów.

Według dziennikarza "Warszawianki" w połowie lat 20. paliło około 10 milionów Polaków. Na zdjęciu mieszkańcy okolic Zaleszczyk z papierosem w ustach (domena publiczna).
Według dziennikarza „Warszawianki” w połowie lat 20. paliło około 10 milionów Polaków. Na zdjęciu mieszkańcy okolic Zaleszczyk z papierosem w ustach (domena publiczna).

Toby oznaczało, że przed niemal stuleciem w szponach nikotynowego nałogu znajdowała się 1/3 wszystkich Polaków, wliczając również dzieci, a nawet niemowlęta.

Dla porównania w latach 80. XX wieku, kiedy palenie było najpopularniejsze, po papierosa sięgało 42% respondentów.

Według dziennikarza statystyczny amator nikotyny wypalił w samym tylko 1926 roku nieco ponad 700 papierosów (w 1983 roku było to 2,5 tysiąca sztuk), niemal 0,7 kilograma tytoniu i niespełna 7 cygar. Na to wszystko wydał zaś około 48 ówczesnych złotych.

Przeczytaj też: Przedwojenna Polska była rajem dla palaczy. Jak to możliwe, że papierosy były aż tak tanie?

22 miliardy papierosów

Palenie stawało się z roku na rok coraz popularniejsze. Przykładowo o ile przed I wojną światową w Niemczech wypalano 12 miliardów papierosów, to na początku lat 30. było to już 29 miliardów. We Włoszech ta liczba podskoczyła z 4 do 14 miliardów, z kolei w Japonii z 7 do 27 miliardów.

Nad Wisłą statystyki też rosły i to nieprawdopodobnie szybko. W styczniu 1931 roku minister skarbu Ignacy Matuszewski z sejmowej trybuny ogłosił, że Polacy wypalają rocznie 22 miliardy papierosów. Trzykrotnie więcej, niż zaledwie pół dekady wcześniej!


W rzeczywistości nałóg nie przybrał na sile w aż tak dużym stopniu. Zmienił się za to sposób liczenia.

Minister podał nie tylko liczbę sprzedawanych gotowych papierosów, ale też szacunki co do tego, ile petów Polacy sami skręcili z zakupionego wcześniej monopolowego tytoniu. Wielki kryzys gospodarczy sprawił zaś, że aż 2/3 palonych wówczas papierosów przygotowywano samodzielnie w domu.

Zdaniem ministra Matuszewskiego na początku lat 30. w Polsce rocznie wypalano 22 miliardy papierosów (domena publiczna).

Co ciekawe liczba, którą podawał sanacyjny polityk padła w trakcie dyskusji o podniesieniu ceny (również monopolowych) zapałek. Minister podpierając się wyżej wymienionymi danymi udowadniał, że wyższa cena tychże będzie „opodatkowaniem nałogu, który szkodzi zdrowiu”. Według niego ponad 60% zapałek w kraju zużywali właśnie palacze.

50 tysięcy ton tytoniu

Wiele ciekawych informacji o nawykach międzywojennych miłośników puszczania dymka można znaleźć również w wydanej w drugiej połowie lat 30. broszurze inżyniera Grzymskiego pod wszystko mówiącym tytułem Co o paleniu tytoniu każdy palacz wiedzieć powinien?

Wielkie historie co kilka dni w twojej skrzynce! Wpisz swój adres e-mail, by otrzymywać newsletter. Najlepsze artykuły, żadnego spamu.

Dowiadujemy się z niej między innymi, że w tym czasie łączne roczne spożycie tytoniu w Polsce wnosiło około 50 tysięcy ton. Autor nie pokusił się jednak o podanie nawet szacunkowej liczby palaczy. Przeliczył jedynie, że średnio na głowę każdego mieszkańca wypadało niemal 700 gramów tytoniu.

Czy to dużo czy mało? Zdecydowanie niewiele. W porównaniu z innymi krajami II Rzeczpospolita stała pod tym względem „prawie na szarym końcu”.


Dla porównania w Stanach Zjednoczonych na osobę przypadało 3,6 kilograma (ponad pięć razy więcej!), w Holandii 3,25 kilograma, w Niemczech 2 kilogramy, we Francji 1,4 kilograma. O 100-200 gramów wyprzedzały nas nawet Rumunia czy Łotwa.

Wielkie rozpowszechnienie papierosów

Również pod względem wydatków na palenie (biorąc pod uwagę różne stawki podatkowe jakimi objęte były wyroby tytoniowe) Polacy znajdowali się w ogonie Europy.

W połowie lat 30. Amerykanie wypalali rocznie aż 3,6 kilograma tytoniu na głowę mieszkańca. Na ilustracji amerykańska reklama papierosów z tego okresu.
W połowie lat 30. Amerykanie wypalali rocznie aż 3,6 kilograma tytoniu na głowę mieszkańca. Na ilustracji amerykańska reklama papierosów z tego okresu.

Nasi pradziadkowie w przeliczeniu na jednego mieszkańca przeznaczali na zgubny nałóg ponad czterokrotnie mniej pieniędzy niż Niemcy, dwukrotnie mniej niż Czesi i niemal tyle samo co mieszkańcy Jugosławii.

Co ciekawe inżynier Grzymski podkreślał, że:

Specyficzną dla polskich stosunków cechą charakterystyczną jest wielkie rozpowszechnienie papierosów zarówno bezustnikowych, wzgl. z ustnikiem, jak i fabrycznych wzgl. domowych; w tej postaci spożywamy przeszło 90% całej zużywanej w Polsce ilości tytoniu.


W innych częściach świata przewaga papierosów nie była aż tak miażdżąca. Wielu zwolenników znajdowały nadal fajki i cygara. Tak czy inaczej nasi pradziadkowie palili znacznie mniej od nas, nie wspominając już o naszych rodzicach.

Zobacz również galerię przedwojenny reklam papierosów. Twierdzono, że mogą je bezpiecznie palić nawet chorzy

Bibliografia:

  1. 7 faktów o papierosach, które pokazują kondycję branży tytoniowej w Polsce i na świecie, Business Insider Polska, 16 listopada 2017. [dostęp: 15.05.2020].
  2. 7 miliardów papierosów wypaliliśmy w roku ubiegłym, „Robotnik” nr 88, 28 marca 1938.
  3. Z. Grzymski, Co o paleniu tytoniu każdy palacz wiedzieć powinien?, Warszawa 1936/37.
  4. Ile papierosów na osobę?, „Zielony Sztandar” nr 50, 9 lipca  1933
  5. Sytuacja demograficzna Polski. Raport 1984, Warszawa 1984
  6. Tytoń w Polsce, „Warszawianka” nr 328, 29 listopada 1927.
Autor
Rafał Kuzak
1 komentarz
Dołącz do dyskusji

Jeśli nie chcesz, nie musisz podawać swojego adresu email, nazwy ani adresu strony www. Możesz komentować całkowicie anonimowo.

Wielka historia, czyli…

Niesamowite opowieści, unikalne ilustracje, niewiarygodne fakty. Codzienna dawka historii.

Dowiedz się więcej

Kamil Janicki

Historyk, pisarz i publicysta, redaktor naczelny WielkiejHISTORII. Autor książek takich, jak Damy polskiego imperium, Pierwsze damy II Rzeczpospolitej, Epoka milczenia czy Damy złotego wieku. Jego najnowsza pozycja to Damy przeklęte. Kobiety, które pogrzebały Polskę (2019).

Rafał Kuzak

Historyk, specjalista od dziejów przedwojennej Polski, mitów i przekłamań. Współautor książki „Wielka Księga Armii Krajowej”. Zastępca redaktora naczelnego WielkiejHISTORII. Zajmuje się również fotoedycją książek historycznych, przygotowywaniem indeksów i weryfikacją merytoryczną publikacji.

Aleksandra Zaprutko-Janicka

Historyczka i pisarka. Autorka książek poświęconych zaradności polskich kobiet w najtrudniejszych okresach naszych dziejów. W 2015 roku wydała „Okupację od kuchni”, a w 2017 – „Dwudziestolecie od kuchni”. Napisała też „Piękno bez konserwantów” (2016). Obecnie jest dziennikarką Interii.

Drodzy Czytelnicy! Nasza strona (jak niemal wszystkie inne) wykorzystuje pliki cookies i podobne technologie, między innymi po to, by dostosowywać treści reklamowe do zainteresowań i preferencji użytkowników. Aby to robić, potrzebujemy Waszej zgody.

Klikając przycisk "Przejdź do serwisu" lub zamykając to okno za pomocą przycisku "x" wyrażasz zgodę na przetwarzanie przez Ingens Media Sp. z o.o. oraz naszych zaufanych partnerów, twoich danych osobowych zapisanych w plikach cookies i innych podobnych technologiach w celu marketingowym, obejmującym w szczególności wyświetlanie spersonalizowanych reklam.

Zgoda nie jest obowiązkowa. Możesz też w dowolnym momencie ją cofnąć. Szczegóły dotyczące naszej polityki prywatności, zakresu zgód, a także wycofania i niewyrażenia zgody znajdziesz w naszej polityce prywatności. Tam też znajdziesz informacje na temat zasad przetwarzania danych oraz twoich uprawnień z tym związanych.

Poprzez korzystanie z serwisu bez zmieniania ustawień prywatności w twojej przeglądarce internetowej wyrażasz zgodę na przechowywanie w Twoim urządzeniu końcowym plików cookies i innych podobnych technologii służących do dopasowywania.