Jak zerwać z narzeczoną przez sms albo fb? Mamy szczegółowe porady... sprzed 100 lat

Szykowne dwudziestolecie nie wymagało zrywania twarzą w twarz. Można było napisać „wybuchł kocioł w naszej fabryce, urwał mi rękę po ramię, poparzył w twarz” i zażądać zerwania. Albo wyznać: „zobaczyłem inne młode dziewczęta!”. Czy wiekowe porady mogą się przydać także dzisiaj?

Jeszcze sto lat temu większość spraw matrymonialnych można było załatwić listownie. A skoro droga ta była dobra nawet dla oświadczyn, to dlaczego nie obrać jej także, gdy nadeszła konieczność zerwania miłosnego stosunku?

Tak w każdym razie rozumowali autorzy popularnych na początku XX wieku listowników. Za ich radami podążali natomiast nasi pradziadkowie i prababcie. Zwłaszcza, że podręczniki podsuwały praktycznie gotowe listy na każdą okazję… Wystarczyło zmienić imię, kilka szczegółów, i wiadomość gotowa!


Sztuka uprzejmej zmiany zdania

Jak pokazują zawarte w listownikach przykłady, zerwać można było nawet z dość błahego – tak przynajmniej dzisiaj by się wydawało – powodu. Zakochany, który obserwując zachowanie swojej wybranki przekonał się, że jednak nie jest ona jego wymarzonym ideałem, mógł napisać tak:

Szanowna Pani! Niegdyś prawdziwie Ukochana! Widzę, że pomyliłem się co do wyboru i że było to wielkim błędem, gdy mi się zdawało, że będę z Tobą szczęśliwym. — Wczorajsza zabawa otworzyła mi oczy, proszę mię już nie uważać za narzeczonego Pani.

Jakie inne wyobrażenie stworzyłem sobie o Pani! Sądziłem, że jesteś niewinnym słodkim dziewczątkiem — jak bardzo się omyliłem! — Z takim motylem świetlnym, ale lekkim, nie byłbym szczęśliwym! Ja pragnę cichego domowego ogniska, którego ozdobą byłaby żona ukochana. Temu ideałowi nie odpowiadasz Pani, widzę to jasno. Poszukaj innego, o mnie zapomnij.

Poradniki podpowiadały, jak pisać, by wyrazić swoją intencję, ale też nie zranić zanadto czyichś uczuć (fot. Albert Anker/domena publiczna).
Przeczytaj też: Najdziwniejsze towary, którymi handlowano w okupowanej Polsce

A co, jeśli ktoś po prostu zmienił zdanie? Autorzy podręczników radzili, by tego nie ukrywać. Stawką było przecież szczęście obojga narzeczonych. Zresztą nawet tę wiadomość można było przekazać z klasą. Propozycja z listownika z 1930 roku brzmiała następująco:

Skoro pragniesz tego, będę szczerym. Tak — to była z mej strony pomyłka, nie powinienem był mówić Ci o miłości, bo istotnie to co czułem dla Ciebie nie było miłością. Tak długo jak pracowaliśmy razem i widywali się codziennie zdawało mi się, że Cię kocham — lecz gdy odjechałem — zobaczyłem inne młode dziewczęta, zająłem się innymi stosunkami, obraz Twój zbladł i stracił dawny urok.

Nie związałem się dotąd z nikim, ale czuję, że lepiej będzie, gdy zwrócę Ci słowo, może zbyt pospiesznie wyrzeczone. Proszę przebacz, że ranię Twe serce, lecz gorzej byłoby gdybyśmy się pobrali nie czując prawdziwej miłości. Dziś wydaje Ci się to bardzo przykre, ale przyjdzie czas, że przyznasz mi słuszność. Wierz mi i Ty jeszcze nie wiesz co to za płomień gorący, prawdziwa miłość!

” Proszę przebacz, że ranię Twe serce, lecz gorzej byłoby gdybyśmy się pobrali nie czując prawdziwej miłości” – mógł napisać narzeczony, który zmienił obiekt swych uczuć (fot. Geskel Saloman/domena publiczna).

Zdrady i inne występki

Zdecydowanie mniej ujmujący charakter miały przykłady listów, zawierających wzajemnie oskarżenia. Ta fikcyjna narzeczona znalazła się w wyjątkowo nieprzyjemnej sytuacji, gdy okazało się że jej przyszły małżonek nie dość, że pije, to jeszcze publicznie obraża ją i jej rodzinę.

Można tylko zastanawiać się, jak często zdarzały się podobne sytuacje. Z jakiegoś przecież powodu autorzy podręcznika uznali, że zamieszczenie takiego listu jest potrzebne:

Szanowny Panie! Przed dwoma miesiącami oświadczyłeś mi Pan swoją miłość i prosiłeś Rodziców o moją rękę. Zezwolili moi dobrzy Rodzice pod warunkiem, że Pan się dobrze będziesz prowadził, a i ja za ich poradą uczyniłam Panu nadzieję mojej wzajemności. Tymczasem co się dzieje. Pan sądząc, że jestem w Nim zakochana po uszy, stałeś się dla mnie obojętnym, a co najgłówniejsza kilka razy byłeś pijany, i nawet poważyłeś się przyjść do naszego domu w nietrzeźwym stanie.

Ojciec mój też się dowiedział, że Pan w oberży pod „Złotą Sarną“ wyrażałeś się o nas w nieprzyzwoity sposób, a mianowicie dałeś poznać, że chodzi Mu głównie o posag. Dla tych powodów proszę mi dać święty pokój i uważać nasz stosunek za zerwany.

Przeczytaj też: Podobno to jeden z najpiękniejszych przedmiotów na świecie. Ci, którzy zobaczyli go jako pierwsi, wcale tak nie uważali

Niezbyt przyjemny wydźwięk ma też list skierowany do ojca pewnej dziewczyny, która – wbrew oczekiwaniom – okazała się daleka od ideału. I na dodatek związana z niejakim kupcem Mielcarzem:

Z najszczerszą miłością i serdecznem przywiązaniem, oraz w nadziei pozyskania dobrej żony poprosiłem Pana o rękę Jego córki. Niestety! Wkrótce potem, zbliżywszy się nieco do Panny Amalii, miałem sposobność poznać w niej te i one nie bardzo chwalebne przymioty, które też już dawniej wywołały pomiędzy nami pewien rozstrój. Lecz mimo chętnie znosiłem, ile znieść zdołałem, gdyż spodziewałem się, że czas wszystko naprawi.

Teraz atoli mam dowody, że Panna Amalia, o co zresztą posądzałem ją od dawna, zawiązała stosunek z kupcem Mielcarzem, jaki ją dawniej z nim łączył, na nowo, i to jeszcze poufałej, niż dawniej. Ustępuję więc miejsca panu Mielcarzowi jak najchętniej i muszę Panu niniejszem donieść, że zaręczyny moje z córką Pańską uważam za zupełnie zerwane. Prosząc zatem Szanownego Pana, abyś raczył ją o tem zawiadomić, pozostaję z wszelkim szacunkiem Jego uniżonym sługą.

Zdradzony kochanek mógł wręcz skierować list do ojca niewiernej dziewczyny (fot. Janez Šubic/domena publiczna)

Codzienne tragedie

Autorzy listowników uwzględnili też sytuacje, w których to nagła zmiana położenia musiała stać się przyczyną zerwania. „Gdy w ubiegłym tygodniu wybuchł kocioł w naszej fabryce, urwał mi rękę po ramię, poparzył w twarz” – donosił ukochanej jeden z ich przykładowych narzeczonych. „Stałam się naraz nędzarką” – pisała dziewczyna, której ojciec właśnie zbankrutował.

W takich sytuacjach sami poszkodowani zwykle zwracali słowo i pierścionki, zapewniając jednak o swojej miłości. I mając pewnie cichą nadzieję, że do ślubu mimo wszystko dojdzie.


Niestety nie zawsze tak było. Narzeczonemu, który w obliczu tragedii finansowej ukochanej zdecydował się przyjąć ofertę zerwania i poszukać szczęścia gdzie indziej, doradzano taką – trzeba przyznać, wyważoną – odpowiedź:

Jak słusznie piszesz, nie może być między nami mowy o małżeństwie. Nie myśl, bym Cię pragnął poślubić jedynie dla posagu. Nie jestem łowcą posagowym. Ty sama byłaś mi wymarzona na żonę, ale mam tego rodzaju zobowiązania, że nie mógłbym się żenić z całkiem ubogą panienką. Muszę z mojego przedsiębiorstwa otrzymanego po ojcu spłacić rodzeństwo, a na to koniecznie potrzebuję gotówki. Nie miej mi za złe, że wracam Ci słowo i pierścionek — czynię to z wielkim żalem, ale tak mi rozum nakazuje.

Nigdy Cię nie zapomnę — i proszę nie miej do mnie żalu. Jesteś tak urocza i miła, że pewnie znajdzie się niedługo ktoś taki co pozna się na przymiotach Twej duszy a sam będąc niezależnym będzie mógł dać Ci szczęście.

Przeczytaj też, jak często nasi pradziadkowie umierali z miłości. A może jednak większe zagrożenie czyhało na nich z innej strony?

Bibliografia:

  1. A. Rosenduft, Najnowszy listownik dla zakochanych płci obojga, E. Bartels, po 1911.
  2. Autor nieznany, Najnowszy listownik dla miłosnych z dodatkiem pieśni miłosnych, wierszy do imionników itd., E. Feltzinger 1905.
  3. Autor nieznany, Listownik dla zakochanych. Podręcznik do pisania listów miłosnych z oświadczynami, korespondencje matrymonialne itd. dla osób obojga płci, „Senzacja” 1930.

Ilustracja tytułowa: Kobieta wysyłająca liścik do ukochanego (Willem Bartel van der Kooi/domena publiczna).

Autor
Anna Winkler
Dołącz do dyskusji

Jeśli nie chcesz, nie musisz podawać swojego adresu email, nazwy ani adresu strony www. Możesz komentować całkowicie anonimowo.

Wielka historia, czyli…

Niesamowite opowieści, unikalne ilustracje, niewiarygodne fakty. Codzienna dawka historii.

Dowiedz się więcej

Kamil Janicki

Historyk i pisarz. Autor książek takich jak "Damy polskiego imperium", "Epoka hipokryzji", "Epoka milczenia" czy "Damy złotego wieku". A od niedawna także redaktor naczelny WielkiejHISTORII.

Rafał Kuzak

Historyk, specjalista od dziejów przedwojennej Polski, mitów i przekłamań. Współautor książki „Wielka Księga Armii Krajowej”. Zastępca redaktora naczelnego WielkiejHISTORII. Zajmuje się również fotoedycją książek historycznych, przygotowywaniem indeksów i weryfikacją merytoryczną publikacji.

Anna Winkler

Doktor nauk społecznych, filozofka i politolożka. Zajmuje się przede wszystkim losami radykalizmu społecznego. Interesuje się historią najnowszą, historią rewolucji i historią miast, a także kobiecymi nurtami historii. Chętnie poznaje dzieje kultur pozaeuropejskich.

Aleksandra Zaprutko-Janicka

Historyczka i pisarka. Autorka książek poświęconych zaradności polskich kobiet w najtrudniejszych okresach naszych dziejów. W 2015 roku wydała „Okupację od kuchni”, a w 2017 – „Dwudziestolecie od kuchni”. Napisała też „Piękno bez konserwantów” (2016). Obecnie związana z telewizją.

Drodzy Czytelnicy! Nasza strona (jak niemal wszystkie inne) wykorzystuje pliki cookies i podobne technologie, między innymi po to, by dostosowywać treści reklamowe do zainteresowań i preferencji użytkowników. Aby to robić, potrzebujemy Waszej zgody.

Klikając przycisk "Przejdź do serwisu" lub zamykając to okno za pomocą przycisku "x" wyrażasz zgodę na przetwarzanie przez Ingens Media Sp. z o.o. oraz naszych zaufanych partnerów, twoich danych osobowych zapisanych w plikach cookies i innych podobnych technologiach w celu marketingowym, obejmującym w szczególności wyświetlanie spersonalizowanych reklam.

Zgoda nie jest obowiązkowa. Możesz też w dowolnym momencie ją cofnąć. Szczegóły dotyczące naszej polityki prywatności, zakresu zgód, a także wycofania i niewyrażenia zgody znajdziesz w naszej polityce prywatności. Tam też znajdziesz informacje na temat zasad przetwarzania danych oraz twoich uprawnień z tym związanych.

Poprzez korzystanie z serwisu bez zmieniania ustawień prywatności w twojej przeglądarce internetowej wyrażasz zgodę na przechowywanie w Twoim urządzeniu końcowym plików cookies i innych podobnych technologii służących do dopasowywania.