Młody Kazimierz Wielki w ocenach sąsiadów. W jego opisie popełniono kardynalny błąd

Nie brakowało zagranicznych kronik, w których Kazimierz Wielki był opisywany jako agresor i wichrzyciel. Jedno z najwcześniejszych źródeł na jego temat przechowało jednak zupełnie inny obraz. Choć autor nie ustrzegł się kompromitującego błędu.

Pisałem już o opiniach na temat Kazimierza Wielkiego, jakie panowały w bezpośrednim otoczeniu króla Czech i cesarza Karola IV Luksemburskiego. „Autobiografia” sławnego władcy Pragi nie była jednak pierwszym tekstem naszych południowych sąsiadów, w którym szeroko rozpisywano się o wybitnym (a dla nich też: wybitnie problematycznym) Piaście.


Reklama


Wcześniej od niej – jeszcze za rządów Jana Luksemburskiego (na tronie od 1310 do 1346 roku) – spisano tak zwaną kronikę zbrasławską. Utwór wyszedł spod piór dwóch opatów położonego pod Pragą klasztoru.

Była to instytucja nie tylko związana z dworem, ale też pełniąca od niedawna funkcję monarszej nekropolii. Biorąc pod uwagę charakter miejsca, można by oczekiwać, że dostojnicy ze Zbrasławia będą wysuwać na temat Kazimierza Wielkiego równie zjadliwe sądy, co kolejni dziejopisowie. Stało się zupełnie inaczej.

Praga na rycinie z tak zwanej Kroniki Norymberskiej (1493).

Kazimierz Wielki. Syn Łokietka… a może boga wojny Marsa?

Opat Piotr z Żytawy wypowiadał się ciepło, a nawet z podziwem zarówno o Władysławie Łokietku, jak i jego następcy, Kazimierzu. Pierwszego z królów porównał do boga wojny Marsa, drugiego nazwał zaś kontynuatorem jego polityki, który „umiejętnie rządził”.

Z zadowoleniem i admiracją pisał że Piast ożenił się z pogańską, litewską księżniczką (Aldoną Anną) i że tym sposobem przywiódł ją do wiary chrześcijańskiej.


Reklama


Cieszył się też z zawarcia, po żmudnych, trzytygodniowych negocjacjach, czesko-węgiersko-polskiego trójprzymierza.

Jeśli nad czymś nie mógł przejść do porządku dziennego to tylko nad faktem, że w toku obrad z roku 1335 Jan Luksemburski zrzekł się tytułu króla polskiego. Pocieszała go przynajmniej myśl, że stało się to za sowitą opłatą, której dokładna suma (20 000 kop groszy praskich) została przytoczona na kartach kroniki.

Wielkie historie co kilka dni w twojej skrzynce! Wpisz swój adres e-mail, by otrzymywać newsletter. Najlepsze artykuły, żadnego spamu.

Jak miał na imię polski król? Kazimierz Wielki czy… Jaromir?

Profesor Antoni Barciak, autor pracy Kazimierz, król polski w relacjach czeskich źródeł epoki Karola IV, twierdzi, że zbrasławski dziejopis „żywił nawet do Kazimierza sympatię”.

Wobec jego postawy, ale też liczby pochwał pod adresem Piasta, jakie przewijają się na kartach dzieła, musi dziwić fakt, że Piotr z Żytawy… nie pamiętał jak nazywa się jego bohater.

Kazimierz Wielki na XIX-wiecznej litografii Tytusa Maleszewskiego.

Aż trzy razy (w tym we zmiance o śmierci Władysława Łokietka) nazwał polskiego monarchę nie Kazimierzem, lecz… Jaromirem. A przecież takie imię nigdy nie funkcjonowało ani nad Wisłą, ani tym bardziej w polskim rodzie panującym. W innych punktach kroniki pisał już prawidłowo, ale błędów chyba nawet nie dostrzegł, bo też nie próbował ich skorygować.

„Nie sposób zrozumieć i wytłumaczyć to przemieszanie jednego i drugiego imienia i tą ewidentną pomyłkę kronikarza ze Zbrasławia” – odnosi się do sprawy profesor Barciak. – „Mieszanie i pomyłki, a przy tym brak konsekwencji w średniowiecznych źródłach są jednak na porządku dziennym”.


Reklama


Bibliografia

  • Barciak Antoni, Kazimierz, król polski w relacjach czeskich źródeł epoki Karola IV [w:] Kazimierz Wielki wobec Śląska – Śląsk wobec Kazimierza Wielkiego, red. Damian Halmer, Stowarzyszenie Humanistyczne Europa, Śląsk, Świat Najmniejszy, Rybnik 2012.
Autor
Kamil Janicki
Dołącz do dyskusji

Jeśli nie chcesz, nie musisz podawać swojego adresu email, nazwy ani adresu strony www. Możesz komentować całkowicie anonimowo.


Reklama

Wielka historia, czyli…

Niesamowite opowieści, unikalne ilustracje, niewiarygodne fakty. Codzienna dawka historii.

Dowiedz się więcej

Kamil Janicki

Historyk, pisarz i publicysta, redaktor naczelny WielkiejHISTORII. Autor książek takich, jak Damy polskiego imperium, Pierwsze damy II Rzeczpospolitej, Epoka milczenia czy Damy złotego wieku. Jego najnowsza pozycja to Damy przeklęte. Kobiety, które pogrzebały Polskę (2019).

Rafał Kuzak

Historyk, specjalista od dziejów przedwojennej Polski, mitów i przekłamań. Współautor książki „Wielka Księga Armii Krajowej”. Zastępca redaktora naczelnego WielkiejHISTORII. Zajmuje się również fotoedycją książek historycznych, przygotowywaniem indeksów i weryfikacją merytoryczną publikacji.

Aleksandra Zaprutko-Janicka

Historyczka i pisarka. Autorka książek poświęconych zaradności polskich kobiet w najtrudniejszych okresach naszych dziejów. W 2015 roku wydała „Okupację od kuchni”, a w 2017 – „Dwudziestolecie od kuchni”. Napisała też „Piękno bez konserwantów” (2016). Obecnie jest dziennikarką Interii.

Wielkie historie w twojej skrzynce

Zapisz się, by dostawać najciekawsze informacje z przeszłości. Najlepsze artykuły, żadnego spamu.

Drodzy Czytelnicy! Nasza strona (jak niemal wszystkie inne) wykorzystuje pliki cookies i podobne technologie, między innymi po to, by dostosowywać treści reklamowe do zainteresowań i preferencji użytkowników. Aby to robić, potrzebujemy Waszej zgody.

Klikając przycisk "Przejdź do serwisu" lub zamykając to okno za pomocą przycisku "x" wyrażasz zgodę na przetwarzanie przez Ingens Media Sp. z o.o. oraz naszych zaufanych partnerów, twoich danych osobowych zapisanych w plikach cookies i innych podobnych technologiach w celu marketingowym, obejmującym w szczególności wyświetlanie spersonalizowanych reklam.

Zgoda nie jest obowiązkowa. Możesz też w dowolnym momencie ją cofnąć. Szczegóły dotyczące naszej polityki prywatności, zakresu zgód, a także wycofania i niewyrażenia zgody znajdziesz w naszej polityce prywatności. Tam też znajdziesz informacje na temat zasad przetwarzania danych oraz twoich uprawnień z tym związanych.

Poprzez korzystanie z serwisu bez zmieniania ustawień prywatności w twojej przeglądarce internetowej wyrażasz zgodę na przechowywanie w Twoim urządzeniu końcowym plików cookies i innych podobnych technologii służących do dopasowywania.