Ślub w starożytnym Rzymie. Małżeństwa z dziećmi były obowiązkowe, niemal nikt nie urządzał wesela

Strona główna » Starożytność » Ślub w starożytnym Rzymie. Małżeństwa z dziećmi były obowiązkowe, niemal nikt nie urządzał wesela

W starożytnym Rzymie nikogo nie gorszyły śluby brane przez 12-letnie dziewczynki. Za to nie do pomyślenia był pocałunek pieczętujący małżeństwo. Co jeszcze wiemy o obyczajach ślubnych mieszkańców Półwyspu Apenińskiego sprzed dwóch tysięcy lat?

Starożytni rzymianie przyjmowali, że chłopiec był gotów do zmiany stanu cywilnego po ukończeniu 14 roku życia. W przypadku dziewczynek wystarczyło, że miały 12 lat.


Reklama


W rzeczywistości wydawano je za mąż nawet wcześniej. Adam Węgłowski w książce Wieki bezwstydu podaje, że nierzadko dochodził do tego już „około dziesiątego roku życia (tak działo się przynajmniej w czasach cesarstwa)”.

Siedmiolatka na kolanach przyszłego męża

Poszukiwania dogodnego (zwykle sporo starszego) kandydata na męża zaczynały się kilka lat wcześniej. Mary Beard w książce SPQR. Historia starożytnego Rzymu przytacza napis umieszczony na nagrobku zmarłej kobiety, informujący o tym, że pewien rzeźnik poznał i wziął na kolana swą przyszłą małżonkę, gdy ta miała zaledwie siedem lat!

Płaskorzeźba z sargofagu pochodząca z początku III wieku n.e. przedstawiająca scenę zawarcia małżeństwa (domena publiczna).
Płaskorzeźba z sarkofagu pochodząca z początku III wieku n.e. przedstawiająca scenę zawarcia małżeństwa (domena publiczna).

Pospieszne wydawanie kobiet za mąż przekładało się na to, że już dwudziestolatki uważano za stare panny. Gregory S. Aldrete w publikacji Daily Life in the Roman City. Rome, Pompeii and Ostia podkreśla, że za czasów cesarza Augusta wprowadzono nawet przepisy, które przewidywały kary dla 20-letnich singielek oraz pięć lat starszych singli.

Z kim można było wziąć ślub

Rzymskie prawo nie dopuszczało małżeństw z najbliższymi krewnymi. Zabronione były związki między rodzeństwem oraz rodzicami i ich dziećmi. Nie miano za to nic przeciwko ślubom z kuzynami w pierwszym pokoleniu.


Reklama


W okresie wczesnego cesarstwa dopuszczano nawet śluby wujów z siostrzenicami i bratanicami. Nie uznawano z kolei małżeństw z obcokrajowcami, niewolnikami oraz wyzwoleńcami. Aż do drugiej dekady III wieku n.e. ślubu nie mogli również oficjalnie wziąć żołnierze. Rzecz jasna bardzo wielu z nich i tak posiadało stałe partnerki oraz dzieci.

Ślub bez pocałunku

Jeżeli chodzi o samą ceremonię zaślubin to miała ona w większości przypadków charakter ściśle prywatny. W przeciwieństwie do czasów współczesnych ślubu nie udzielał urzędnik państwowy. Niepotrzebny był również kapłan. Wystarczyło, że kobieta i mężczyzna ogłosili, że są małżeństwem.

Symbolem zawarcia związku było wsunięcie żelaznego pierścionka na palec serdeczny lewej dłoni panny młodej. Ale autor Wieków bezwstydu zaznacza, że „nie ma dowodów, by wierzono, że w tym miejscu przebiega »żyła miłości« prowadząca do serca”. Warto podkreślić, że dwa tysiące lat temu nie było też mowy o pocałunku pieczętującym małżeństwo. Jak pisze Adam Węgłowski:

W epoce grecko-rzymskiej, tak często charakteryzowanej jako bezwstydna, nikt nie wpadł na to, by pocałunek wieńczył zaślubiny. (…) Jeśli dawny Rzymianin witał żonę pocałunkiem, to nie z miłości, lecz… chcąc sprawdzić, czy nie złamała zakazu picia alkoholu. Niewinny pocałunek z żoną stał się nawet przyczyną kłopotów pewnego senatora!

Rzymska para podająca sobie dłonie na znak zawarcia małżeństwa. Płaskorzeźba z IV wieku n.e. (Ad Meskens/CC BY-SA 3.0).
Rzymska para podająca sobie dłonie na znak zawarcia małżeństwa. Płaskorzeźba z IV wieku n.e. (Ad Meskens/CC BY-SA 3.0).

Wesela tylko dla bogaczy

Co do uroczystości weselnych, Mary Beard podkreśla, że przeciętni Rzymianie nie mieli w zwyczaju ich organizowania. Jedynie w przypadku wyższych warstw społecznych odbywały się bardziej oficjalne i kosztowniejsze ceremonie ślubne.

Zawierały one doskonale znane nam elementy. W takich przypadkach dziewczynka lub kobieta zmieniająca stan cywilny miała specjalny strój (tradycyjnie w kolorze żółtym), nowożeńcom towarzyszył orszak oraz przygrywała muzyka. Panna młoda była ponadto przenoszona przez próg domu, w którym miała zamieszkać.

Przeczytaj również o tym czy Spartanie naprawdę mordowali wszystkie słabe i „niekształtne” dzieci.


Reklama


Bibliografia

  • Gregory S. Aldrete, Daily Life in the Roman City. Rome, Pompeii and Ostia, University of Oklahoma Press 2009.
  • Mary Beard, SPQR. Historia starożytnego Rzymu, Dom Wydawniczy Rebis 2015.
  • Adam Węgłowski, Wieki bezwstydu. Seks i erotyka w starożytności, Kraków 2018

Ilustracja tytułowa: Rzymski ślub (Agnete/CC BY 3.0).

Autor
Daniel Musiał
Dołącz do dyskusji

Jeśli nie chcesz, nie musisz podawać swojego adresu email, nazwy ani adresu strony www. Możesz komentować całkowicie anonimowo.


Reklama

Wielka historia, czyli…

Niesamowite opowieści, unikalne ilustracje, niewiarygodne fakty. Codzienna dawka historii.

Dowiedz się więcej

Kamil Janicki

Historyk, pisarz i publicysta, redaktor naczelny WielkiejHISTORII. Autor książek takich, jak Damy polskiego imperium, Pierwsze damy II Rzeczpospolitej, Epoka milczenia czy Seryjni mordercy II RP. Jego najnowsza pozycja to Damy Władysława Jagiełły (2021).

Rafał Kuzak

Historyk, specjalista od dziejów przedwojennej Polski, mitów i przekłamań. Współzałożyciel portalu WielkaHISTORIA.pl. Autor kilkuset artykułów popularnonaukowych. Współautor książek Przedwojenna Polska w liczbach oraz Wielka Księga Armii Krajowej. Zajmuje się również fotoedycją książek historycznych, przygotowywaniem indeksów i weryfikacją merytoryczną publikacji.

Aleksandra Zaprutko-Janicka

Historyczka i pisarka. Autorka książek poświęconych zaradności polskich kobiet w najtrudniejszych okresach naszych dziejów. W 2015 roku wydała „Okupację od kuchni”, a w 2017 – „Dwudziestolecie od kuchni”. Napisała też „Piękno bez konserwantów” (2016). Obecnie jest dziennikarką Interii.

Wielkie historie w twojej skrzynce

Zapisz się, by dostawać najciekawsze informacje z przeszłości. Najlepsze artykuły, żadnego spamu.

Drodzy Czytelnicy! Nasza strona (jak niemal wszystkie inne) wykorzystuje pliki cookies i podobne technologie, między innymi po to, by dostosowywać treści reklamowe do zainteresowań i preferencji użytkowników. Aby to robić, potrzebujemy Waszej zgody.

Klikając przycisk "Przejdź do serwisu" lub zamykając to okno za pomocą przycisku "x" wyrażasz zgodę na przetwarzanie przez Ingens Media Sp. z o.o. oraz naszych zaufanych partnerów, twoich danych osobowych zapisanych w plikach cookies i innych podobnych technologiach w celu marketingowym, obejmującym w szczególności wyświetlanie spersonalizowanych reklam.

Zgoda nie jest obowiązkowa. Możesz też w dowolnym momencie ją cofnąć. Szczegóły dotyczące naszej polityki prywatności, zakresu zgód, a także wycofania i niewyrażenia zgody znajdziesz w naszej polityce prywatności. Tam też znajdziesz informacje na temat zasad przetwarzania danych oraz twoich uprawnień z tym związanych.

Poprzez korzystanie z serwisu bez zmieniania ustawień prywatności w twojej przeglądarce internetowej wyrażasz zgodę na przechowywanie w Twoim urządzeniu końcowym plików cookies i innych podobnych technologii służących do dopasowywania.