Uciekł z Auschwitz w mundurze SS, razem z ukochaną. Jak im się to udało?

Ta historia to gotowy scenariusz hollywoodzkiego filmu. Poznali się w najstraszliwszym obozie śmierci okupowanej Europy, zakochali w sobie od pierwszego wejrzenia i postanowili razem uciec. Ich plan był tak szalony, że… aż się powiódł.

Jerzy Bielecki do obozu Auschwitz trafił w pierwszym transporcie, 14 czerwca 1940 roku. Dostał numer 243.


Cyla Cybulska – numer 29558 – przebywała w Birkenau od 21 stycznia 1943 roku. Po kilku miesiącach została przeniesiona do głównego obozu.

Pewnego letniego dnia w drodze do pracy przy naprawianiu zniszczonych worków na zboże zauważyła młodego, przystojnego mężczyznę. Wymienili nieśmiałe uśmiechy. To spotkanie miało zmienić jej życie.

Niewiele brakowało, by szalony plan się nie powiódł. Kochankom udało się wydostać z Auschwitz m.in. dzięki temu, że strażnik pilnujący szlabanu nie był dostatecznie skrupulatny (Pimke/CC BY 2.5 pl)

Kochankowie z obozu zagłady

Miłość Jurka i Cyli rozkwitła we wrześniu 1943 roku. Zaczęło się od niewinnych rozmów przez szparę w desce dzielącej pomieszczenia, w których pracowali. Później zaczęli spotykać się w wąskim przedsionku magazynu. Andrzej Fedorowicz w swojej najnowszej książce Słynne ucieczki Polaków 2 relacjonuje:

Tam pierwszy raz dotknął jej włosów i pierwszy raz ją pocałował. Była na świecie sama, a ten młodszy od niej o równo trzy miesiące chłopak powoli stawał się jedynym promykiem nadziei w obozowym życiu.


Bielecki wspominał później: „Spotykaliśmy się codziennie w czasie przerw obiadowych, kiedy szefowie szli do kasyna. Po trzech miesiącach byłem po uszy w niej zadurzony. Ona na szczęście też”.

Nad kochankami wisiało jednak widmo śmierci – jak nad wszystkimi więźniami piekielnego obozu. Właśnie dlatego po czterech latach Jerzy zdecydował się na desperacki krok.

Przeczytaj też: Ucieczka z więzienia na Pawiaku. Te kobiety zrobiły rzecz niemożliwą

Przepustka do wolności

Plan Jurka był szalony, choć nie niewykonalny. Postanowił wymknąć się z obozu w mundurze SS. 20 czerwca 1942 roku w ten sam sposób na wolność wydostało się trzech Polaków (Kazimierz Piechowski, Stanisław Jaster i Józef Lempart) oraz Ukrainiec (Eugeniusz Bendera). Więźniowie ukradli z garaży SS samochód i po prostu… wyjechali za bramę. Niemcy nigdy ich nie złapali.

W zdobyciu przebrania pomógł Bieleckiemu Tadeusz Srogi, który pracował w magazynie z mundurami. To on dostarczył zbiegowi kompletne umundurowanie z naszywkami Rottenführera SS, a także przepustkę, dzięki której Jerzy miał przekroczyć bramę, prowadząc Cylę „na przesłuchanie”.

Tekst powstał w oparciu o najnowszą książkę Andrzeja Fedorowicza Słynne ucieczki Polaków 2 (Wydawnictwo Fronda 2020).

Owa przepustka była kluczowym elementem – choć nie obyło się bez problemów. Andrzej Fedorowicz opisuje:

Wolność miała mieć kolor oliwkowozielony. Taka właśnie była barwa niewypełnionej jeszcze przepustki, pozostawionej przypadkowo przez esesmana Helmuta Stehlera w mundurze bluzy, którą Tadzik dostarczył Jurkowi (…).

Strażnicy znali Stehlera, który był w załodze Auschwitz już od dawna, trzeba było więc przerobić dane na przepustce. Tak z Helmuta Stehlera zrobił się Helmut Steiner.


W oczekiwaniu na zielone światło

Druga przeszkoda polegała na tym, że obozowa komendantura cyklicznie zmieniała kolor obowiązujących przepustek – z zielonych na czerwone, żółte itd. Kochankowie musieli więc poczekać na „swój” kolor.

W końcu nadarzyła się okazja – 20 lipca 1944 roku Bielecki zauważył, że esesman, który przyjechał zabrać ziarno z magazynu, posługiwał się oliwkowozielonymi dokumentami. Uciekinierzy musieli przystąpić do działania. Tyle tylko, że Cyla… o niczym jeszcze nie wiedziała.

Wielkie historie co kilka dni w twojej skrzynce! Wpisz swój adres e-mail, by otrzymywać newsletter. Najlepsze artykuły, żadnego spamu.

Jurek poinformował ją pospiesznie:

Jutro opuszczamy obóz. (…) Przyjdę po ciebie o trzeciej po południu. Będę w mundurze SS. Powiem, że zabieram cię na przesłuchanie do Politische Abteilung. Zachowuj się tak, jakbyś się bała. Wiadomo przecież, że nie chodzi się tam w błahych sprawach.

Spacerem za drut kolczasty

Następnego dnia wszystko poszło zgodnie z planem. Główną drogą, a później koło budowy i wzdłuż plantacji lnu Jurek z Cylą pomaszerowali do posterunku kontrolnego. Strażnik długo przyglądał się przepustce, lecz ostatecznie ich przepuścił.

Jerzy Bielecki uciekł z Auschwitz w mundurze SS (na zdj. Richard Baer, Josef Mengele i Rudolf Hoess; fot.: Bernhard Walther or Ernst Hofmann or Karl-Friedrich Höcker/domena publiczna).

Żadne z uciekinierów wtedy o tym nie wiedziało, ale mieli mnóstwo szczęścia – esesman przy szlabanie powinien był zażądać od „wachmana” dowodu tożsamości. A przecież „Steiner” nie miał żadnych innych dokumentów…

21 lipca 1944 roku, krótko po godzinie 15, kochankowie na zawsze opuścili miejsce kaźni. Bielecki łącznie spędził w obozie 1495 dni. Przekroczenie bramy nie było jednak jeszcze końcem ich drogi.


Jak w Słynnych ucieczkach Polaków 2 opisuje Andrzej Fedorowicz:

Przez pierwsze kilkaset metrów szli w milczeniu, najspokojniej jak potrafili, chociaż ciała wyrywały się do szaleńczego biegu. Robili wszystko, by nie odwrócić się i nie spojrzeć za siebie, w stronę budki wartownika (…).

Dopiero gdy oddalili się na bezpieczną odległość, Jurek zerknął w stronę szlabanu. Esesman siedział w budce, nie zwracając na nich uwagi. (…) Nie było sensu dłużej zwlekać. Czym prędzej skręcili w ścieżkę i dotarli do podmokłej łąki, nad którą unosiły się tysiące białych motyli.

Przeczytaj też: Tortury na Pawiaku. Niemcy nieludzko pastwili się nad 100 tysiącami Polaków

Nie była to bezpieczna kryjówka – znajdowali się zaledwie dwa kilometry od Auschwitz, jednak wymęczona Cyla nie była w stanie maszerować. Postanowili więc odpocząć i ruszyć w drogę dopiero po zmroku. Ściemniało się, gdy nagle poderwał ich dźwięk obozowej syreny. Właśnie zaczęło się polowanie na zbiegów.

(Nie)szczęśliwe zakończenie

Kolejne dni Jurka i Cyli wyglądały podobnie – gdy wschodziło słońce, ukrywali się w zbożu lub między drzewami. Nocami szli. Kierunek („od”, a nie „do”) wskazywała im bijąca od Auschwitz łuna.

Brama obozu w Auschwitz w 1945 roku.

31 lipca, dziesięć dni po przekroczeniu obozowego szlabanu, zdołali dotrzeć do rodziny Jerzego w Muniakowicach nieopodal Krakowa. Byli uratowani.

Los dopisał do ich losów nie takie zakończenie, jak się spodziewali. Andrzej Fedorowicz w Słynnych ucieczkach Polaków 2 referuje:

Gdy znaleźli się w rodzinnych stronach Jurka, byli bezpieczni, ale musieli się rozdzielić. On, po spotkaniach z rodziną: babcią, matką i braćmi, z których dwóch najstarszych – Leszek i Krzysztof – byli w akowskiej partyzantce, uległ ich namowom, by przenieść się do odległej o 23 kilometry na wschód od Krakowa Igołomi (…).


Cyla została tymczasem u państwa Czerników we wsi Przemęczany-Gruszów. Umówili się, że kiedy tylko Niemcy uciekną, Jurek przyjdzie do niej i znów będą razem. Dzieliło ich w linii prostej 23 kilometry. Niestety, tyle wystarczyło, by nie zobaczyli się przez kolejne 39 lat.

Ponownie dane im było spotkać się dopiero w czerwcu 1983 roku.

Przeczytaj również o tym, jak trzem konspiratorkom udało się zniknąć Niemcom spod nosa z katowni Gestapo w samym centrum Warszawy.

Polecamy

Bibliografia

Zdjęcie otwierające artykuł: Jean Carlo Emer.

Autor
Maria Procner
3 komentarze
    • Dobry film, ale książka Bieleckiego „Kto ratuje jedno życie…” tym bardziej warta uwagi. Poruszająca historia o tym jak los może być okrutny i pomimo tylu przejść i walki o wspólne życie rozdziela ludzi na prawie 40 lat.

  • Co dziś na ekranie?
    filmvod.pl –
    To Największa wyszukiwarka legalnych filmów i seriali online!
    Znajdziesz tam filmy takie jak:
    365 Dni (2020) Czy Sala samobójców. Hejter 2020

    Setki filmów w jednym miejscu a to wszystko z dożywotnim dostępem

Dołącz do dyskusji

Jeśli nie chcesz, nie musisz podawać swojego adresu email, nazwy ani adresu strony www. Możesz komentować całkowicie anonimowo.

Wielka historia, czyli…

Niesamowite opowieści, unikalne ilustracje, niewiarygodne fakty. Codzienna dawka historii.

Dowiedz się więcej

Kamil Janicki

Historyk, pisarz i publicysta, redaktor naczelny WielkiejHISTORII. Autor książek takich, jak Damy polskiego imperium, Pierwsze damy II Rzeczpospolitej, Epoka milczenia czy Damy złotego wieku. Jego najnowsza pozycja to Damy przeklęte. Kobiety, które pogrzebały Polskę (2019).

Rafał Kuzak

Historyk, specjalista od dziejów przedwojennej Polski, mitów i przekłamań. Współautor książki „Wielka Księga Armii Krajowej”. Zastępca redaktora naczelnego WielkiejHISTORII. Zajmuje się również fotoedycją książek historycznych, przygotowywaniem indeksów i weryfikacją merytoryczną publikacji.

Anna Winkler

Doktor nauk społecznych, filozofka i politolożka. Zajmuje się przede wszystkim losami radykalizmu społecznego. Interesuje się historią najnowszą, historią rewolucji i historią miast, a także kobiecymi nurtami historii. Chętnie poznaje dzieje kultur pozaeuropejskich.

Aleksandra Zaprutko-Janicka

Historyczka i pisarka. Autorka książek poświęconych zaradności polskich kobiet w najtrudniejszych okresach naszych dziejów. W 2015 roku wydała „Okupację od kuchni”, a w 2017 – „Dwudziestolecie od kuchni”. Napisała też „Piękno bez konserwantów” (2016). Obecnie jest dziennikarką Interii.

Drodzy Czytelnicy! Nasza strona (jak niemal wszystkie inne) wykorzystuje pliki cookies i podobne technologie, między innymi po to, by dostosowywać treści reklamowe do zainteresowań i preferencji użytkowników. Aby to robić, potrzebujemy Waszej zgody.

Klikając przycisk "Przejdź do serwisu" lub zamykając to okno za pomocą przycisku "x" wyrażasz zgodę na przetwarzanie przez Ingens Media Sp. z o.o. oraz naszych zaufanych partnerów, twoich danych osobowych zapisanych w plikach cookies i innych podobnych technologiach w celu marketingowym, obejmującym w szczególności wyświetlanie spersonalizowanych reklam.

Zgoda nie jest obowiązkowa. Możesz też w dowolnym momencie ją cofnąć. Szczegóły dotyczące naszej polityki prywatności, zakresu zgód, a także wycofania i niewyrażenia zgody znajdziesz w naszej polityce prywatności. Tam też znajdziesz informacje na temat zasad przetwarzania danych oraz twoich uprawnień z tym związanych.

Poprzez korzystanie z serwisu bez zmieniania ustawień prywatności w twojej przeglądarce internetowej wyrażasz zgodę na przechowywanie w Twoim urządzeniu końcowym plików cookies i innych podobnych technologii służących do dopasowywania.