Życie prywatne Kazimierza Wielkiego. To co król wyprawiał na zamku gorszyło nawet samego papieża

Strona główna » Średniowiecze » Życie prywatne Kazimierza Wielkiego. To co król wyprawiał na zamku gorszyło nawet samego papieża

Żaden inny król w historii Polski nie został obdarzony przydomkiem „Wielki”. Ale żaden też nie prowadził równie nieuporządkowanego, godnego wstydu i pełnego skandali życia prywatnego.

Zachowane dokumenty informują o łącznie 137 miejscowościach, jakie Kazimierz Wielki odwiedził w trakcie swojego panowania, choć faktyczna liczba musiała być oczywiście wyższa.


Reklama


Wiadomo też o wyprawach zagranicznych, między innymi do Pragi, na Węgry, do Malborka. Ale najchętniej i najdłużej ostatni koronowany Piast przebywał na Wawelu. Tutaj znajdowała się jego główna rezydencja i tu, jak podkreślał profesor Leszek Kajzer, „zaczynały się i kończyły wszystkie królewskie podróże”.

Tu wreszcie król mieszkał niekiedy bez przerwy przez wiele miesięcy z rzędu, robiąc co najwyżej wypady do okolicznych miast i zameczków.

Kazimierz Wielki w wyobrażeniu Leopolda Löffle’a (domena publiczna).

Epoka skandali

Zamek krakowski stał się niemym świadkiem spektakularnych zdarzeń politycznych, ale również prywatnych skandali, w które obfitowała epoka Kazimierza Wielkiego.

Powiedzieć, że monarcha wiódł życie nieuporządkowane, to jak nic nie powiedzieć. Już w młodości, podczas wizyty na Węgrzech, ówczesny następca tronu zgwałcił miejscową arystokratkę.


Reklama


Roje nałożnic i papieskie napomnienia

Koronacja, przeprowadzona, gdy miał dwadzieścia trzy lata, w żadnym razie go nie utemperowała. Jan Długosz zarzucał ostatniemu królowi z dynastii Piastów, że w różnych miejscowościach „utrzymywał roje nałożnic”, zamieszkujących jak gdyby monarsze „domy nierządne”.

Takie haremy miały działać między innymi w Czchowie i Krzeczowie, a więc miejscowościach oddalonych od Wawelu o zaledwie dzień drogi konno. W samej naczelnej rezydencji nie było może całego królewskiego zamtuza, ale na pewno Kazimierz sprowadzał tu ulubione kochanice.

Tekst powstał w oparciu o moją nową książkę pt. Wawel. Biografia. To pierwsza kompletna opowieść o historii najważniejszego miejsca w dziejach Polski.

Podobnie postępowali oczywiście prawie wszyscy władcy rzeczonej epoki. Jedyny polski monarcha, do którego na stałe przylgnął przydomek Wielkiego, okazał się zatem wyjątkowo bezwstydny.

Jego erotyczne wyskoki były sprawą powszechnie znaną. Podobno sam papież nawoływał Kazimierza, by „oddaliwszy od siebie nierządnice, dłużej łoża małżeńskiego nie kaził”. Z takim postulatem (ale też z żądaniami natury pieniężnej) zwracał się i biskup krakowski Bodzanta.


Reklama


Sprawa księdza Baryczki

W imieniu ordynariusza do pałacu udał się wikariusz katedry krakowskiej Marcin Baryczka. Według Długosza duchowny bez ogródek napiętnował obyczaje najjaśniejszego pana i przy świadkach wezwał go, aby „odrzuciwszy uwodzenie kobiet żył we wstrzemięźliwości i w małżeństwie”.

Nie wiadomo, czy Baryczka naprawdę był aż tak bezczelny. Nie ulega za to wątpliwości, jaka była reakcja Kazimierza. Zarówno według Roczników czyli kronik sławnego królestwa polskiego, jak i w świetle wiarygodnych zapisków XIV-wiecznych, księdza pojmano, a „następnej nocy w rzece Wiśle niewinnie utopiono”.

Małżeńska karuzela

W krytyce kierowanej pod adresem króla stale powracał temat postawy małżeńskiej, bo też Piast dopuścił się wyjątkowego naruszenia praw kościelnych. Drugą żonę, Adelajdę Heską, usunął z Wawelu i uwięził z dala od naczelnej rezydencji. Władczyni budziła jego odrazę, bo okazała się bezpłodna. To wystarczyło, żeby utraciła wolność.

Kazimierz nie zdołał uzyskać formalnego unieważnienia małżeństwa. Zamiast kontynuować starania, samowolnie zawarł kolejny związek.

Jego wybranką została nie żadna dynastka, przedstawicielka przedniego rodu, ale czeska mieszczka, a do tego wdowa – Krystyna Rokiczana. Choć trafniej byłoby stwierdzić, że kobieta ta była raczej wybranką króla Czech i cesarza Karola IV Luksemburskiego.

Fragment XIX-wiecznego półmiska z wyobrażeniem Kazimierza Wielkiego. Wyrób z Nieborowa w zbiorach Muzeum Narodowego w Krakowie.

Przebiegły monarcha doskonale znał słabości swojego sąsiada. Kiedy więc Kazimierz odwiedził go w Pradze w roku 1356, podsunął mu swoją wierną agentkę, z zadaniem omotania niepoprawnego rozpustnika. Rokiczana wywiązała się z misji lepiej, niż ktokolwiek mógłby oczekiwać.

Pewnie już na Hradczanach została kochanką Kazimierza albo przynajmniej dała mu do zrozumienia, że jest gotowa nią zostać. Przy tym jednak podkreśliła, że rola „tej drugiej” jej nie wystarcza i że nie zamierza zrównywać się z tabunami wszetecznic, które swawolny król trzyma po różnych swoich zamkach i prywatnych lupanarach.


Reklama


Wstydliwy ślub

Kazimierz przywiózł Krystynę do Polski, na miejscu wysłuchując od niej, że ta „nie chce żyć z królem mającym żonę”. Monarcha, zniecierpliwiony i rozpalony zaskakującym nawet jego samego uczuciem, przyspieszył kroki względem ubezwłasnowolnionej Adelajdy.

Legalnej królowej odebrano zapisane ziemie; została też przymuszona do wyjazdu z kraju. Dopiero gdy przekroczyła granicę, uciekając do rodziny, Krystyna zgodziła się wprowadzić na Wawel.

Do skarbca Kazimierza Wielkiego wpływała rocznie równowartość tony czystego złota. Na ilustracji obraz Bronisława Abramowicza przedstawiający króla podczas uczty u Wierzynka (domena publiczna).
Kazimierz Wielki podczas uczty u Wierzynka. Obraz Bronisława Abramowicza (domena publiczna).

Wkrótce na wzgórzu – ale niemal na pewno nie w katedrze – odbył się nowy ślub. Nie był huczny, nie sproszono na niego setek gości i nie zorganizowano wielkich zabaw dla gawiedzi.

Król żenił się niemal w tajemnicy. Sakramentu udzielił mu nawet nie żaden biskup, lecz opat Tyńca. Człowiek oddany monarsze, ale i tak zupełnie świadomy, że błogosławi związkowi ze wszech miar niegodnemu i nielegalnemu.


Reklama


Trzy żony króla… jednocześnie

Kazimierz został bigamistą. Potem zaś bigamistą do kwadratu. Krystyna po paru latach mu się znudziła i zniknęła z zamku w nieznanych okolicznościach.

Król zawarł wówczas jeszcze jeden ślub – z młodą księżniczką ze Śląska Jadwigą Żagańską. Wciąż jednak nie unieważnił związku z Adelajdą, do stadła z Rokiczaną podchodził natomiast tak, jakby nigdy nie zostało sformalizowane.

Ekscesy polskiego władcy wystawiały go na pośmiewisko, groziły poza tym upadkiem dynastii. Kazimierz nie doczekał się żadnego syna z prawego łoża, a córki urodzone przez Jadwigę Żagańską też nie były w świetle przepisów kanonicznych legalnym potomstwem.

Nawet najwięksi apologeci Piasta przyznawali, że „w sobie był lubieżny, jako człowiek wysokiego rodu i hojnie przez naturę uposażony”. Nie przeszkadzało im to jednak w wychwalaniu wielkich przedsięwzięć króla na innych polach.

****

Niemy świadek koronacji i upadków, ceremonii i pożarów, schadzek i skrytobójstw. Wawel. Biografia to pierwsza kompletna opowieść o historii najważniejszego miejsca w dziejach Polski. Powyższy tekst powstał na jej podstawie. Dowiedz się więcej o książce na Empik.com.

Pierwsza biografia Wawelu. Fascynująca opowieść o najważniejszym miejscu w historii Polski

Zobacz wszystkie nasze artykuły o Kazimierzu Wielkim

Autor
Kamil Janicki

Reklama

Wielka historia, czyli…

Niesamowite opowieści, unikalne ilustracje, niewiarygodne fakty. Codzienna dawka historii.

Dowiedz się więcej

Dołącz do nas

Kamil Janicki

Historyk, pisarz i publicysta, redaktor naczelny WielkiejHISTORII. Autor książek takich, jak Pańszczyzna. Prawdziwa historia polskiego niewolnictwa, Damy srebrnego wieku, Damy złotego wiekuDamy Władysława Jagiełły, Epoka hipokryzji czy Seryjni mordercy II RP. Jego najnowsza pozycja to Wawel. Biografia (2022).

Rafał Kuzak

Historyk, specjalista od dziejów przedwojennej Polski. Współzałożyciel portalu WielkaHISTORIA.pl. Autor kilkuset artykułów popularnonaukowych. Współautor książek Przedwojenna Polska w liczbach, Okupowana Polska w liczbach oraz Wielka Księga Armii Krajowej.

Wielkie historie w twojej skrzynce

Zapisz się, by dostawać najciekawsze informacje z przeszłości. Najlepsze artykuły, żadnego spamu.

Drodzy Czytelnicy! Nasza strona (jak niemal wszystkie inne) wykorzystuje pliki cookies i podobne technologie, między innymi po to, by dostosowywać treści reklamowe do zainteresowań i preferencji użytkowników. Aby to robić, potrzebujemy Waszej zgody.

Klikając przycisk "Przejdź do serwisu" lub zamykając to okno za pomocą przycisku "x" wyrażasz zgodę na przetwarzanie przez Ingens Media Sp. z o.o. oraz naszych zaufanych partnerów, twoich danych osobowych zapisanych w plikach cookies i innych podobnych technologiach w celu marketingowym, obejmującym w szczególności wyświetlanie spersonalizowanych reklam.

Zgoda nie jest obowiązkowa. Możesz też w dowolnym momencie ją cofnąć. Szczegóły dotyczące naszej polityki prywatności, zakresu zgód, a także wycofania i niewyrażenia zgody znajdziesz w naszej polityce prywatności. Tam też znajdziesz informacje na temat zasad przetwarzania danych oraz twoich uprawnień z tym związanych.

Poprzez korzystanie z serwisu bez zmieniania ustawień prywatności w twojej przeglądarce internetowej wyrażasz zgodę na przechowywanie w Twoim urządzeniu końcowym plików cookies i innych podobnych technologii służących do dopasowywania.