Bolszewickie gwałty na Polkach w 1920 roku. „Małe dziewczynki, stare kobiety, wszystkie nas, wszystkie męczyli”

Dużo mówi się o zbrodniach seksualnych dokonywanych przez czerwonoarmistów w latach 1944-1945. Należy jednak pamiętać, że już ćwierć wieku wcześniej, w czasie wojny polsko-bolszewickiej, krasnoarmiejcy zaspokajali swoją chuć dokonując masowych gwałtów na Polkach. Boleśnie przekonały się o tym mieszkanki Płocka.

Skalę przemocy seksualnej, jakiej dopuszczali się sto lat temu czerwonoarmiści doskonale oddaje krótka notka zamieszczona w jednym z numerów dziennika „Chwila” z listopada 1920 roku.


Reklama


Autor odpisuje w niej poczynania bolszewików w wołyńskim miasteczku Lubar, które po pokoju ryskim znalazło się po wschodniej stronie granicy II Rzeczpospolitej.

Gwałty były na porządku dziennym

Ofiarami żołnierzy osławionej 1. Armii Konnej Siemiona Budionnego miało tam paść od 600 do 700 żydowskich kobiet, które kozacy przez 15 dni „gwałcili publicznie na ulicy. W wielu przypadkach gwałcono 10-letnie dziewczynki i 60-letnie kobiety”.

Bolszewicy w 1920 roku zgotowali piekło tysiącom kobiet (domena publiczna).
Bolszewicy w 1920 roku zgotowali piekło tysiącom kobiet (domena publiczna).

O tym, że sytuacja wyglądała niemal identycznie znacznie bliżej Warszawy świadczą opisy zachowania krasnoarmiejców w Ciechanowie. Zamieściła je pod koniec sierpnia 1920 roku „Rzeczpospolita”:

Gwałcenie kobiet chrześcijanek i żydówek było na porządku dziennym. Bolszewicy uważali to za zaszczyt względem miejscowej ludności, powtarzając, że wytwarzają nową, wyzwoloną rasę.

Z kolei Iwona Kienzler w wydanej właśnie książce Waleczne kobiety roku 1920 roku pisze, że:

Bolszewicy, zwłaszcza pijani, mówiąc oględnie, nie słynęli z szacunku do kobiet, wręcz przeciwnie: zabijali je bez wahania, młodsze gwałcili, bywało, że torturowali albo w najlepszym przypadku znęcali się nad nimi psychicznie.


Reklama


„Pięć razy do niej wchodzili”

Na potwierdzenie swoich słów autorka przytacza wiele przykładów. Szczegółowo opisuje między innymi gwałty, jakich dokonali 18 i 19 sierpnia 1920 roku kawalerzyści z korpusu Gaj-Chana w zdobytej części Płocka.

Jedną z ich ofiar była żona doktora Jana Gołębiowskiego, który sam poszedł na ochotnika do wojska, pozostawiając małżonkę w zdawać by się mogło bezpiecznym mieście.

Tekst stanowi fragment książki Iwony Kienzler pod tytułem Waleczne kobiety 1920 (Bellona 2020).
Artykuł powstał między innymi w oparciu o książkę Iwony Kienzler pod tytułem Waleczne kobiety roku 1920 (Bellona 2020).

Sąsiad państwa Gołębiewskich tak później relacjonował dramat młodej kobiety, który rozegrał się w jej własnym mieszkaniu:

Pięć razy do niej wchodzili. Słyszałem krzyki, ale cóż miałem robić? Stary jestem. Potem przyszła do nas i nic nie mówiąc, rzuciła się na łóżko i leżała jak martwa. O nic się nie pytałem.

Wielkie historie co kilka dni w twojej skrzynce! Wpisz swój adres e-mail, by otrzymywać newsletter. Najlepsze artykuły, żadnego spamu.

Jeden z płockich księży opisywał z kolei próbę gwałtu na miejscowych zakonnicach: „dwaj kozacy kubańscy domagali się bezpośrednio ode mnie wydania im dwu sióstr do zniesławienia, wyrażając swe chęci w najordynarniejszy sposób”.

„Zaraz zaczął się nad nią pastwić”

W tym wypadku historia zakończyła się dobrze. Zaradny kapłan posłużył się fortelem, krzycząc, że kozackie konie „które stały na podwórzu, uciekają. Kozacy wybiegli i więcej nie wrócili”. Większość ofiar nie miała tyle szczęścia. Jak pisze autorka Walecznych kobiet roku 1920:


Reklama


Jeden za mieszkańców Płocka, który usiłował obronić swojej córki przed gwałtem, został tak mocno poturbowany przez rozzuchwalonych żołdaków, że trafił do szpitala, gdzie wkrótce zmarł.

Pewna kobieta, chcąc się uchronić przed napaścią, posmarowała sobie twarz sadzą, ale nie ustrzegło jej to przed gwałtem, gdyż, jak wynika z relacji świadków, „jeden bolszewik przyłożył jej rewolwer, dał kawałek mydła i powiada «Umywajsia». Jak się umyła, zaraz zaczął się nad nią pastwić”.

Polski plakat z 1920 roku, ostrzegający przed tym jaki los czeka kobiety z rąk bolszewików (domena publiczna).
Polski plakat z 1920 roku, ostrzegający przed tym jaki los czeka kobiety z rąk bolszewików (domena publiczna).

„Co chcieli, to robili z nami”

Ogrom tragedii, jaki spotkał mieszkanki Płocka najlepiej oddaje list Marii Macieszyny do walczącego na froncie męża. Wysłała go zaledwie cztery dni po wypędzeniu bolszewików z miasta. Autorka przytaczała w nim między innymi dramatyczną relację kobiet, które schowały się w piwnicy na ulicy Zduńskiej:

Co jedni wyszli, to drudzy wchodzili! O Jezu: Co chcieli, to robili z nami. Małe dziewczynki, stare kobiety, wszystkie nas, wszystkie męczyli. Dziewczęta były czerwonosine, oczy miały na wierzchu, ubranie porozrywane. Zrozumieliśmy. Wracały ich całe szeregi, zawodząc i łkając.


Reklama


Kobieta wspominała również, że wiele jej znajomych padło ofiarą chuci żołnierzy Gaj-Chana:

Na Pensji Udziałowej była pralnia, szwalnia, gospoda żołnierska i punkt opatrunkowy. Wtargnęli tam bolszewicy i okradli wszystko. Były tam dziewczęta i panny. Przecież mówić się nie będzie o tym, co było…

Pani Rościszewska… Dzielnie się broniła p. Mosakowska. Pani Merlowa w łachmanach i boso po przeniesieniu męczarni uciekła nie wiadomo dokąd. Żony wojskowych, różne znajome panienki – po 10 lub 20 bolszewików gwałciło.

Po całym mieście wieści straszne. Stare siwe kobiety padały pastwą. Nigdy się nie wykryje, co się stało tej nocy. Któż by chciał się przyznać?

Bolszewicy gwałcili zarówno 10-latki jak i siwe staruszki (domena publiczna).
Bolszewicy gwałcili zarówno 10-latki jak i siwe staruszki (domena publiczna).

Ile kobiet zostało zgwałconych w 1920 roku?

Jaka była skala zbrodni seksualnych czerwonoarmistów w Płocku? Iwona Kienzler w Walecznych kobietach roku 1920 podaje, że:

Szacunkowe dane zebrane na podstawie relacji świadków świadczą o tym, iż żołnierze bolszewiccy dopuścili się w Płocku pięćdziesięciu dwóch gwałtów na kobietach oraz około trzydziestu usiłowań gwałtu, ale współcześni historycy sądzą, że są to dane niepełne.


Reklama


To tylko bardzo przybliżone szacunki z jednego miasta. A przecież front wojny polsko-bolszewickiej przetoczył się przez tysiące wsi, miasteczek oraz miast. Dzisiaj już nie sposób ocenić dokładnej skali zbrodni, ale można przyjąć, że ofiarą czerwonoarmistów w latach 1919-1920 padły dziesiątki, jeśli nie setki tysięcy mieszkanek II Rzeczpospolitej.

Przeczytaj również o tym, jak potraktowano polskie patriotki, które przelewały krew w obronie ojczyzny. „Odchodziły w poczuciu wielkiej krzywdy”.

Kup w księgarni Wydawcy

Bibliografia

  • „Chwila” nr 658, 15 listopada 1920.
  • Iwona Kienzler, Waleczne kobiety roku 1920, Bellona 2020.
  • Obrona Płocka w listach Marii Macieszyny (cz. I), opracował Grzegorz Gołębiewski, „Notatki Płockie” nr 2 (171) 1997.
  • „Rzeczpospolita” nr 75, 29 sierpnia 1920.
Autor
Rafał Kuzak
1 komentarz
  • Cóż, trudno to nazywać armią… to były w miarę zorganizowane bandy. Zorganizowane oficjalnie i to był jedyny przyczynek do tego nazewnictwa.
    Ani jakichkoliek zasad, ani nawet umudurowania… zaś „Konarmia” to była banda o liczebności dywizji.

Dołącz do dyskusji

Jeśli nie chcesz, nie musisz podawać swojego adresu email, nazwy ani adresu strony www. Możesz komentować całkowicie anonimowo.


Reklama

Wielka historia, czyli…

Niesamowite opowieści, unikalne ilustracje, niewiarygodne fakty. Codzienna dawka historii.

Dowiedz się więcej

Kamil Janicki

Historyk, pisarz i publicysta, redaktor naczelny WielkiejHISTORII. Autor książek takich, jak Damy polskiego imperium, Pierwsze damy II Rzeczpospolitej, Epoka milczenia czy Damy złotego wieku. Jego najnowsza pozycja to Damy przeklęte. Kobiety, które pogrzebały Polskę (2019).

Rafał Kuzak

Historyk, specjalista od dziejów przedwojennej Polski, mitów i przekłamań. Współautor książki „Wielka Księga Armii Krajowej”. Zastępca redaktora naczelnego WielkiejHISTORII. Zajmuje się również fotoedycją książek historycznych, przygotowywaniem indeksów i weryfikacją merytoryczną publikacji.

Aleksandra Zaprutko-Janicka

Historyczka i pisarka. Autorka książek poświęconych zaradności polskich kobiet w najtrudniejszych okresach naszych dziejów. W 2015 roku wydała „Okupację od kuchni”, a w 2017 – „Dwudziestolecie od kuchni”. Napisała też „Piękno bez konserwantów” (2016). Obecnie jest dziennikarką Interii.

Wielkie historie w twojej skrzynce

Zapisz się, by dostawać najciekawsze informacje z przeszłości. Najlepsze artykuły, żadnego spamu.

Drodzy Czytelnicy! Nasza strona (jak niemal wszystkie inne) wykorzystuje pliki cookies i podobne technologie, między innymi po to, by dostosowywać treści reklamowe do zainteresowań i preferencji użytkowników. Aby to robić, potrzebujemy Waszej zgody.

Klikając przycisk "Przejdź do serwisu" lub zamykając to okno za pomocą przycisku "x" wyrażasz zgodę na przetwarzanie przez Ingens Media Sp. z o.o. oraz naszych zaufanych partnerów, twoich danych osobowych zapisanych w plikach cookies i innych podobnych technologiach w celu marketingowym, obejmującym w szczególności wyświetlanie spersonalizowanych reklam.

Zgoda nie jest obowiązkowa. Możesz też w dowolnym momencie ją cofnąć. Szczegóły dotyczące naszej polityki prywatności, zakresu zgód, a także wycofania i niewyrażenia zgody znajdziesz w naszej polityce prywatności. Tam też znajdziesz informacje na temat zasad przetwarzania danych oraz twoich uprawnień z tym związanych.

Poprzez korzystanie z serwisu bez zmieniania ustawień prywatności w twojej przeglądarce internetowej wyrażasz zgodę na przechowywanie w Twoim urządzeniu końcowym plików cookies i innych podobnych technologii służących do dopasowywania.