Josephine Cochrane. Mężczyźni uparcie próbują udowodnić, że to nie ona wynalazła zmywarkę do naczyń

W tym przypadku ten, kto jako pierwszy otrzymał patent na to przełomowe urządzenie, często jest pomijany. Palmę pierwszeństwa przyznaje się z reguły kobiecie, która wystąpiła o potwierdzenia wynalazku dopiero jako trzecia. Czy rzeczywiście zasługi Josephine Cochrane są aż tak znaczące?

Nie ma wątpliwości, że Josephine Cochrane walnie przyczyniła się do rozwoju zmywarek do naczyń. Jej historia to typowy wręcz przykład sukcesu na modłę amerykańską.


Wynalazek pani Cochrane początkowo pomyślany był jako domowe usprawnienie, dzięki któremu cenna rodowa zastawa w stanie nienaruszonym przetrwa proces sprzątania po bankietach. Okazał się też jednak świetną podstawą biznesu.

Znaczek z wizerunkiem Josephine Cochrane (domena publiczna).

Kiedy po śmierci męża kobieta odkryła, że musi spłacić pozostawione przez niego długi, postanowiła podzielić się maszyną, która jej samej bardzo ułatwiła życie.

Marzenie każdej gospodyni

Zmywarka według pomysłu Cochrane została opatentowana pod koniec 1886 roku, a w 1893 roku wynalazczyni zaprezentowała ją na światowych targach w Chicago.

Przeczytaj też: Trudne początki kariery Leonarda da Vinci. Gdyby umarł przed trzydziestką, nic byśmy o nim nie wiedzieli

Zmywarka Cochrane wzbudziła tam niekłamany zachwyt. Kobieta wygrała nagrodę w kategoriach projektu i niezawodności urządzenia. Pomogło to spopularyzować jej projekt i rozkręcić sprzedaż.

Założone przez wdowę przedsiębiorstwo, Garis-Cochrane Dish-Washer Company, w kolejnych latach udoskonalało projekt. Kiedy Josephine umierała w 1913 roku, o posiadaniu jej maszyny marzyła chyba każda domowa gospodyni.

Informacja o zmywarce według projektu Josephine Cochrane zamieszczona po wystawie światowej w Chicago.

Pierwsi konstruktorzy

Trzeba jednak przyznać, że to nie Cochrane jako pierwsza wpadła na pomysł skonstruowania urządzenia do zmywania naczyń. Dziennikarka Kate Hilpern wyjaśnia:

Pierwszy odnotowany projekt zmywarki pochodzi z 1850 roku, kiedy Joel Houghton otrzymał patent na dość prymitywne, obsługiwane ręcznie urządzenie do spryskiwania, przymocowane do drewnianej tuby.


Nie było jednak zbyt udane, a rozwinięcie tej idei, zaproponowane przez L. A. Alexandra, który do obrotowego stojaka dodał wieszaki, tak, że mógł on utrzymywać naczynia, które były następnie okręcane w drewnianej tubie pełnej wody, nie okazało się dużym ułatwieniem.

Problem leży więc w tym, że Houghton i Alexander mieli dobre pomysły, ale ich wykonanie mocno kulało.

Elektryczna zmywarka do naczyń z 1917 roku.

„Powolna, drewniana, ręcznie obracana maszyna nie zmywała zbyt dobrze” – krytykuje wynalazek tego pierwszego publicystka Danielle Thorne. I dodaje, że także druga w historii zmywarka była niewygodna i nie zdołała zdobyć większej popularności.

Tymczasem urządzenie Cochrane „to była inna liga”, jak podkreśla Hilpern. Wystarczy porównać sam opis maszyny.


Zmywarka Cochrane wciąż miała napęd ręczny, ale woda, puszczana pod ciśnieniem i klatka zabezpieczająca, w której znajdowały się naczynia i sztućce myła lepiej niż cokolwiek, co wynaleziono wcześniej. Po myciu ciepła, czysta woda spłukiwała naczynia, które następnie mogły pozostać w maszynie, by się wysuszyć. Model stopniowo poprawiano, dodając cykl samospłukiwania, a wreszcie także silnik parowy.

Kto ma rację?

Być może tajemnica sukcesu Josephine leżała w jej determinacji. Od początku zabiegała o to, by jej projekt przekształcił się w poręczne domowe narzędzie.

Pierwsze projekty zmywarki były napędzane ręcznie – i okazały się niezbyt udane. Ilustracja poglądowa (domena publiczna).

Nie bez powodu po sporządzeniu pierwszych szkiców poprosiła o pomoc lokalnego mechanika, George’a Buttersa. Jego wsparcie przy konstruowaniu prototypowej zmywarki okazało się nieocenione.

Cochrane z większym uporem dążyła też do udoskonalania swojego urządzenia, myśląc o jego komercyjnym potencjale. W efekcie, choć inni wyprzedzili ją z samą koncepcją, to ona jako pierwsza zaprezentowała zmywarkę przynajmniej w części zautomatyzowaną – i skutecznie myjącą.


Czy oznacza to, że należy jej się tytuł wynalazczyni zmywarek? W tej kwestii nie ma jednoznacznej odpowiedzi. Wszystko zależy od tego, jak odpowiemy na pytanie: czy ważniejszy jest ten, kto pierwszy wpadł na jakiś pomysł, czy ten, kto pierwszy z powodzeniem go zrealizował?

Przeczytaj także o innych przedmiotach, które wynalazły kobiety – choć niektóre z nich mogą wydawać się niektórym „typowo męskie”!

Bibliografia:

  1. Danielle Thorne, Hidden in History. The Untold Stories of Women During the Industrial Revolution, Atlantic Publishing Group 2019.
  2. Kate Hilpern, The Secret History of the Dishwasher, Independent.co.uk 29.10.2019.
  3. Mary Ellen Snodgrass, Encyclopedia of Kitchen History, Routledge 2004.
Autor
Anna Winkler
Dołącz do dyskusji

Jeśli nie chcesz, nie musisz podawać swojego adresu email, nazwy ani adresu strony www. Możesz komentować całkowicie anonimowo.

Wielka historia, czyli…

Niesamowite opowieści, unikalne ilustracje, niewiarygodne fakty. Codzienna dawka historii.

Dowiedz się więcej

Kamil Janicki

Historyk, pisarz i publicysta, redaktor naczelny WielkiejHISTORII. Autor książek takich, jak Damy polskiego imperium, Pierwsze damy II Rzeczpospolitej, Epoka milczenia czy Damy złotego wieku. Jego najnowsza pozycja to Damy przeklęte. Kobiety, które pogrzebały Polskę (2019).

Rafał Kuzak

Historyk, specjalista od dziejów przedwojennej Polski, mitów i przekłamań. Współautor książki „Wielka Księga Armii Krajowej”. Zastępca redaktora naczelnego WielkiejHISTORII. Zajmuje się również fotoedycją książek historycznych, przygotowywaniem indeksów i weryfikacją merytoryczną publikacji.

Anna Winkler

Doktor nauk społecznych, filozofka i politolożka. Zajmuje się przede wszystkim losami radykalizmu społecznego. Interesuje się historią najnowszą, historią rewolucji i historią miast, a także kobiecymi nurtami historii. Chętnie poznaje dzieje kultur pozaeuropejskich.

Aleksandra Zaprutko-Janicka

Historyczka i pisarka. Autorka książek poświęconych zaradności polskich kobiet w najtrudniejszych okresach naszych dziejów. W 2015 roku wydała „Okupację od kuchni”, a w 2017 – „Dwudziestolecie od kuchni”. Napisała też „Piękno bez konserwantów” (2016). Obecnie jest dziennikarką Interii.

Drodzy Czytelnicy! Nasza strona (jak niemal wszystkie inne) wykorzystuje pliki cookies i podobne technologie, między innymi po to, by dostosowywać treści reklamowe do zainteresowań i preferencji użytkowników. Aby to robić, potrzebujemy Waszej zgody.

Klikając przycisk "Przejdź do serwisu" lub zamykając to okno za pomocą przycisku "x" wyrażasz zgodę na przetwarzanie przez Ingens Media Sp. z o.o. oraz naszych zaufanych partnerów, twoich danych osobowych zapisanych w plikach cookies i innych podobnych technologiach w celu marketingowym, obejmującym w szczególności wyświetlanie spersonalizowanych reklam.

Zgoda nie jest obowiązkowa. Możesz też w dowolnym momencie ją cofnąć. Szczegóły dotyczące naszej polityki prywatności, zakresu zgód, a także wycofania i niewyrażenia zgody znajdziesz w naszej polityce prywatności. Tam też znajdziesz informacje na temat zasad przetwarzania danych oraz twoich uprawnień z tym związanych.

Poprzez korzystanie z serwisu bez zmieniania ustawień prywatności w twojej przeglądarce internetowej wyrażasz zgodę na przechowywanie w Twoim urządzeniu końcowym plików cookies i innych podobnych technologii służących do dopasowywania.