Jak Niemcy oceniali to, co Józef Piłsudski zrobił z polską armią po 1926 roku?

Zamach majowy w przeciągu kilku dni popchnął losy Polski na zupełnie nowe tory. Józef Piłsudski zdobył dominującą pozycję w kraju. Rychło rozpoczął też bezwzględną czystkę w wojsku. Jak jego działania komentowano za zachodnią granicą?

Wśród niemieckiej generalicji ocena wypadków majowych 1926 roku nie była zgodna. Pisze o tym Robert Citino w książce Niemcy bronią się przed Polską 1918-1933.


Reklama


Charyzmatyczny, ale „niekoniecznie mądry”

Wojskowi Republiki Weimarskiej uważali Józefa Piłsudskiego za „silnego, nieulękłego i charyzmatycznego – jeśli nawet niekonieczne mądrego – przywódcę wojskowego, który niewątpliwie zrobiłby wszystko co w jego mocy, by wzmocnić polską armię”.

Na pochwałach jednak nie kończono. Wskazywano też na negatywne cechy charakteru organizatora zamachu majowego, „zwłaszcza zaś skłonność do zazdrości”. Wady oceniano jako „wielkie słabości” u przywódcy narodu. 

Zazdrość miała być według niemieckich dyplomatów główną wadą Piłsudskiego (domena publiczna).
Zazdrość miała być według niemieckich dyplomatów główną wadą Piłsudskiego (domena publiczna).

Wrażenie to potęgowały posunięcia Marszałka po przejęciu władzy. Sprawę komentował szerzej Ulrich Rauscher – poseł nadzwyczajny i minister pełnomocny Niemiec w Polsce, którego raport na temat samego puczu majowego zrelacjonowałem już w innym miejscu.

Czystka, degradacja, unieszkodliwienie

W kolejnej depeszy, nadanej w połowie sierpnia 1926 roku, Rauscher ostro krytykował roszady personalne poczynione przez nową ekipę. Tłumaczył, że Józef Piłsudski starał się „zjednoczyć armię przez serię awansów, lekkomyślnych zwolnień i przeniesień”. Dalej precyzował:


Reklama


W całej Polsce, wyżsi dowódcy, którzy nie opowiedzieli się po jego stronie, bądź to z lojalności, bądź z powodu osobistej wrogości, zostali zdegradowani do dowództwa pułków albo zostali przeniesieni do jednostek wiernych Piłsudskiemu i tym samym całkowicie unieszkodliwieni.

Według relacji dyplomaty, tylko w ciągu pierwszych tygodni po zamachu, zastąpiono ponad dwudziestu dowódców pułków. Jedynie w Wielkopolsce proces ten nie przybrał jeszcze takich rozmiarów.

Po zamachu majowym Piłsudski przeprowadził czystkę w wojsku (domena publiczna).

Czystka nie była w żadnym razie wymysłem Rauschera. O jej faktycznych rozmiarach pisał na naszych łamach Darek Kaliński.

„Mistyczna osobowość” Piłsudskiego

Dwa lata później, w jeszcze jednym raporcie, Ulrich Rauscher stwierdzał, że korpus oficerski otaczający Marszałka trzymał się razem jedynie dzięki jego „mistycznej osobowości”.

Wielkie historie co kilka dni w twojej skrzynce! Wpisz swój adres e-mail, by otrzymywać newsletter. Najlepsze artykuły, żadnego spamu.

Zauważał również, że dla „armii polskiej wielkie ryzyko stanowi fakt, iż doboru ludzi na wysokie stanowiska dokonuje się tylko na podstawie osobowości, a nie talentu militarnego”.

„Piłsudczyzm” ważniejszy od zdolności

Podsumowaniem spostrzeżeń na temat polityki kadrowej w Wojsku Polskim była depesza skierowana do Berlina 10 maja 1929 roku.

Zdaniem Rauschera przewrót majowy odbił się niekorzystnie na kondycji polskiej armii (domena publiczna).
Zdaniem Rauschera przewrót majowy odbił się niekorzystnie na kondycji polskiej armii (domena publiczna).

Poseł konkludował, że dzięki czystce Józef Piłsudski, co prawda zapewnił sobie pełną kontrolę nad wojskiem, jednak przy okazji pozbył się wielu utalentowanych i doświadczonych oficerów. Z kolei ci, którzy pozostali, zdawali sobie sprawę, że: „ich zdolności wojskowe, nie są tak ważne, jak ich »piłsudczyzm«, który w efekcie tego starają się ciągle udowodnić”. 

Dyplomata odnosił wręcz wrażenie, iż armia, „zamiast zwiększać swoją zdolność bojową, stara się zwiększyć swoje umiejętności w zakresie rozgrywek wewnętrznych”.

Przeczytaj również o tym jak Niemcy oceniali Wojsko Polskie po zwycięstwie nad bolszewikami? Opinie były jednoznaczne


Reklama


Bibliografia

  • Citino Robert, Niemcy bronią się przed Polską 1918-1933, Warszawa 2012.
Autor
Rafał Kuzak
3 komentarze
Dołącz do dyskusji

Jeśli nie chcesz, nie musisz podawać swojego adresu email, nazwy ani adresu strony www. Możesz komentować całkowicie anonimowo.


Wielka historia, czyli…

Niesamowite opowieści, unikalne ilustracje, niewiarygodne fakty. Codzienna dawka historii.

Dowiedz się więcej

Kamil Janicki

Historyk, pisarz i publicysta, redaktor naczelny WielkiejHISTORII. Autor książek takich, jak Damy polskiego imperium, Pierwsze damy II Rzeczpospolitej, Epoka milczenia czy Damy złotego wieku. Jego najnowsza pozycja to Damy przeklęte. Kobiety, które pogrzebały Polskę (2019).

Rafał Kuzak

Historyk, specjalista od dziejów przedwojennej Polski, mitów i przekłamań. Współautor książki „Wielka Księga Armii Krajowej”. Zastępca redaktora naczelnego WielkiejHISTORII. Zajmuje się również fotoedycją książek historycznych, przygotowywaniem indeksów i weryfikacją merytoryczną publikacji.

Aleksandra Zaprutko-Janicka

Historyczka i pisarka. Autorka książek poświęconych zaradności polskich kobiet w najtrudniejszych okresach naszych dziejów. W 2015 roku wydała „Okupację od kuchni”, a w 2017 – „Dwudziestolecie od kuchni”. Napisała też „Piękno bez konserwantów” (2016). Obecnie jest dziennikarką Interii.

Wielkie historie w twojej skrzynce

Zapisz się, by dostawać najciekawsze informacje z przeszłości. Najlepsze artykuły, żadnego spamu.

Drodzy Czytelnicy! Nasza strona (jak niemal wszystkie inne) wykorzystuje pliki cookies i podobne technologie, między innymi po to, by dostosowywać treści reklamowe do zainteresowań i preferencji użytkowników. Aby to robić, potrzebujemy Waszej zgody.

Klikając przycisk "Przejdź do serwisu" lub zamykając to okno za pomocą przycisku "x" wyrażasz zgodę na przetwarzanie przez Ingens Media Sp. z o.o. oraz naszych zaufanych partnerów, twoich danych osobowych zapisanych w plikach cookies i innych podobnych technologiach w celu marketingowym, obejmującym w szczególności wyświetlanie spersonalizowanych reklam.

Zgoda nie jest obowiązkowa. Możesz też w dowolnym momencie ją cofnąć. Szczegóły dotyczące naszej polityki prywatności, zakresu zgód, a także wycofania i niewyrażenia zgody znajdziesz w naszej polityce prywatności. Tam też znajdziesz informacje na temat zasad przetwarzania danych oraz twoich uprawnień z tym związanych.

Poprzez korzystanie z serwisu bez zmieniania ustawień prywatności w twojej przeglądarce internetowej wyrażasz zgodę na przechowywanie w Twoim urządzeniu końcowym plików cookies i innych podobnych technologii służących do dopasowywania.