Największy nazistowski skarb. Dzisiaj byłby wart sporo ponad 50 miliardów złotych

Bezcenne dzieła sztuki. Worki pełne złotych sztab. Rzadkie monety i przedmioty wykonane z cennych kruszców, które esesmani zrabowali ofiarom Holokaustu. Wszystko to Niemcy ukryli w Merkers. Skarby warte miliardy dolarów miały być tam bezpieczne, wpadły jednak w ręce aliantów jeszcze przed kapitulacją Berlina. Jak do tego doszło?

Na początku lutego 1945 roku tylko najbardziej fanatyczni zwolennicy Hitlera wciąż łudzili się, że Tysiącletnia Rzeszy zdoła wygrać wojnę. Do tej grupy na pewno nie zaliczał się Walter Funk, minister gospodarki Niemiec oraz prezes Reichsbanku w jednej osobie.


Reklama



Kierunek Merkers

Funk od dawna chciał ewakuować z Berlina olbrzymie zapasy zrabowanego w całej Europie złota, które zalegały w skarbcu banku centralnego. Nie mógł jednak tego zrobić, obawiając się posądzenia o defetyzm.

Sytuacja zmieniła się 3 lutego, kiedy w trakcie nalotu blisko 950 bombowców B-17 na stolicę III Rzeszy, budynek Reichsbanku został niemal zrównany z ziemią. Sam skarbiec co prawda ocalał, ale w obliczu destrukcji i wobec dalszego zagrożenia miasta Hitler wreszcie przestał się sprzeciwiać ewakuacji zapasów drogocennego kruszcu.

Walter Funk wita się z japońskim ambasadorem w Berlinie (domena publiczna).
Walter Funk wita się z japońskim ambasadorem w Berlinie (domena publiczna).

A było co wywozić. W skarbcu znajdowało się blisko 200 ton złota w sztabkach oraz monetach bulionowych o wartości blisko 240 ówczesnych milionów dolarów. Po uwzględnieniu inflacji daje to 3,5 miliarda współczesnych dolarów. Olbrzymi skarb zdecydowano się ukryć w kopalni soli potasowych Kaiseroda w Merkers.

Do zlokalizowanej 290 kilometrów na południowy zachód od Berlina skrytki trafiły także zapasy złota z innych oddziałów Reichsbanku oraz łupy zgromadzone przez kierujące obozami koncentracyjnymi Biuro do spraw Gospodarki i Administracji SS.

Przeczytaj też: Amerykanie traktowali więźniów obozów koncentracyjnych jak bydło. Sami przyznawali: jesteśmy jak naziści

Schowano tam ponadto około miliarda papierowych marek, jak również znaczne sumy w walutach obcych. To jeszcze nie koniec. Do Merkers pod koniec marca przewieziono bezcenne obrazy z niemieckich muzeów. Wszystko to miało być tam absolutnie bezpieczne.

Wcale nie takie bezpieczne miejsce

Złudzenia szybko zostały rozwiane. Amerykańska 3. Armia pod dowództwem generała George’a Pattona w błyskawicznym tempie zbliżała się do Turyngii, a tym samym i do Merkers. W tej sytuacji Niemcy zmienili zdanie i próbowali ewakuować z kopalni część rezerw walutowych.


Reklama



Koniec końców udało im się przenieść jedynie niewielką ich część. Reszta została na miejscu, ponieważ zniszczeniu uległy linie kolejowe. Nie mogąc zrobić nic więcej, naziści prowizorycznie zabezpieczyli wejście do kopalni, licząc że przynajmniej przez jakiś czas uda się utrzymać w tajemnicy miejsce przechowywania skarbów.

Może faktycznie tak by się stało, gdyby nie pewien zbieg okoliczności. 4 kwietnia 1945 roku Merkers zostało zajęte przez Amerykanów, którzy ogłosili godzinę policyjną. Właśnie w związku z nią rankiem 6 kwietnia dwaj żandarmi wojskowi, Clyde Harmon i Anthony Klein, zatrzymali w położonym niedaleko Merkers miasteczku Kieselbach dwie kobiety.

Inspiracją do napisania tego artykułu była książka Christophera Machta pod tytułem  Spowiedź Hitlera 3. Szczera rozmowa o zaginionych skarbach (Bellona 2020).
Inspiracją do napisania tego artykułu była książka Christophera Machta pod tytułem Spowiedź Hitlera 3. Szczera rozmowa o zaginionych skarbach (Bellona 2020).

Okazało się, że to Francuzki, byłe robotnice przymusowe. Teraz jako że jedna z nich znajdowała w zaawansowanej ciąży szukały akuszerki.

Rozmowne Francuzki

Żołnierze zabrali je na przesłuchanie, w trakcie którego nie wzbudziły podejrzeń. Skoro okazały się niegroźne, zapakowano je do jeepa i odwieziono do Merkers. Ich kierowca, starszy szeregowy Richard Mootz, podobnie jak pasażerki znał niemiecki.

Wielkie historie co kilka dni w twojej skrzynce! Wpisz swój adres e-mail, by otrzymywać newsletter. Najlepsze artykuły, żadnego spamu.

Wywiązała się w konwersacja. W jej trakcie kobiety powiedziały Amerykaninowi o złocie i obrazach schowanych w kopali. Dodały przy okazji, że ich rozładunek z wagonów kolejowych zajął miejscowej ludności oraz robotnikom przymusowym aż trzy dni. Same zresztą też brały udział w przedsięwzięciu.

Mootz od razu zameldował o wszystkim przełożonym, którzy rozkazali postawić przed kopalnią straże. Następnego dnia o 10 rano grupa prowadzona przez podpułkownika Russela zeszła do kopalni. Jankesi nie mogli uwierzyć własnym oczom.


Reklama



Na ziemi leżały setki worków wypełnionych niemiecką walutą. Każdy z nich zawierał milion marek. Były tam również stalowe drzwi, których na razie nie udało się sforsować. Gdy dowiedział się o tym generał Patton, kazał je wysadzić.

Worki wyładowane złotymi sztabami

Rankiem 8 kwietnia żołnierze dostali się wreszcie do pokoju numer osiem (tak brzmiała oficjalna nazwa skrytki). Pomieszczenie miało 23 metry szerokości, 45 metrów długości i ponad 3,5 metra wysokości.

Worki oraz skrzynie wypełnione złote odnalezione przez Amerykanów w Merkers (domena publiczna).
Worki oraz skrzynie wypełnione złotem, odnalezione przez Amerykanów w Merkers (domena publiczna).

Wypełniały je ułożone rzędami wielkie worki, w których znajdowały się sztabki złota i monety. Z tyłu złożono depozyt SS, zawierający złotą i srebrną biżuterię, złote protezy, zegarki oraz inne przedmioty wykonane z metali szlachetnych.

Tego samego dnia w innej części kopani trafiono na kolejne worki z papierowymi markami oraz obrazy między innymi Maneta, Rafaela, Rembrandta czy Tycjana. Jako że znalezisko miało wymiar bardziej polityczny niż militarny, Patton skontaktował się z dowódcą alianckich sił w Europie generałem Dwightem Eisenhowerem i poprosił, aby ten zajął się zabezpieczeniem skarbów.

Przeczytaj też: To naziści jako pierwsi polecieli w kosmos. Dlaczego podręczniki o tym nie uczą?

Złoto warte miliardy

Ten, po przybyciu na miejsce 12 kwietnia, obejrzał wraz z Pattonem oraz kilkoma innymi generałami odkryte precjoza. Towarzyszył im tłum dziennikarzy oraz kamery kroniki filmowej. Następnie „Ike” rozkazał spakować cenną zdobycz i wywieźć ją do skarbca Reichsbanku we Frankfurcie nad Menem. Do przetransportowania całego złota potrzebne było blisko 12 000 skrzyń oraz ponad 60 ciężarówek.

Kilka miesięcy później eksperci z Banku Anglii oraz amerykańskiego Departamentu Skarbu oszacowali, że w Kaiseroda odnaleziono złoto o łącznej wartości 262 213 000 USD. Daje to po uwzględnieniu inflacji ponad 3,75 miliarda obecnych dolarów. Biorąc jednak pod uwagę obecną cenę złota owe 215 ton byłoby warte teraz 11,7 miliarda banknotów z Jerzym Waszyngtonem!

Generał Eisenhowerem podczas wizyty w kopalni pełnej złota (Moore/domena publiczna).
Generał Eisenhowerem podczas wizyty w kopalni pełnej złota (Moore/domena publiczna).

Raport komisji zawiera również informacje o tym, że w kopalni odnaleziono srebro warte 266 469 ówczesnych dolarów oraz tonę platyny. Nie podjęto się za to wyceny ośmiu worków rzadkich, złotych monet, jak również łupów zdeponowanych przez SS.

Według powtarzanych do dzisiaj plotek w Merkers ukryta była również słynna bursztynowa komnata (więcej na jej temat przeczytasz w tym artykule), która miała zaginąć potem w niewyjaśnionych okolicznościach w drodze do Frankfurtu. Nie ma jednak żadnych dowodów potwierdzających tę teorię.

Przeczytaj również o führerce III Rzeszy. Najważniejsza kobieta w państwie Hitlera mówiła, że każda Niemka „lubi być brana siłą”


Reklama



Inspiracja

Inspiracją do napisania tego artykułu była książka Christophera Machta pod tytułem Spowiedź Hitlera 3. Szczera rozmowa o zaginionych skarbach. Ukazała się ona w Polsce nakładem wydawnictwa Bellona.

Polecamy

Bibliografia:

  • Tomasz Benek, Zaginione złoto Hitlera, Znak Horyzont 2020.
  • Arthur Smith Hitler’s Gold. The Story of the Nazi War Loot, Berg Publishers
  • George M Taber, Chasing Gold. The Incredible Story of How the Nazis Stole Europe’s, Pegasus Books 2016.

Autor
Rafał Kuzak
1 komentarz
  • Komentarz do złota i innych skarbów ,zrabowanych takim podbitym w tym N. RZ.Polsce. Moje pytanie jest bardzo proste ,dlaczego nie zwrócono ,nam ,aPolakom oraz innym krajom ,oczywiście nie licząc Francji ,gdyż Francja ,nie ukrywała swoich skarbów przed wojskami niemiecki mi. I nie ucierpiała w wyniku IIWS. Z tego artykułu wynika ,że wszystkie skarby warte miliardy dolarów ,przejęli Angole i Jankesi
    Uważam ,że powinni oddać je . Najwięcej jest tam z całą pewnością z naszej ,Ojczyzny ,N. RZ. Polski i nie zydkow.

Pozostaw odpowiedź Polka Anuluj

Jeśli nie chcesz, nie musisz podawać swojego adresu email, nazwy ani adresu strony www. Możesz komentować całkowicie anonimowo.


Wielka historia, czyli…

Niesamowite opowieści, unikalne ilustracje, niewiarygodne fakty. Codzienna dawka historii.

Dowiedz się więcej

Kamil Janicki

Historyk, pisarz i publicysta, redaktor naczelny WielkiejHISTORII. Autor książek takich, jak Damy polskiego imperium, Pierwsze damy II Rzeczpospolitej, Epoka milczenia czy Damy złotego wieku. Jego najnowsza pozycja to Damy przeklęte. Kobiety, które pogrzebały Polskę (2019).

Rafał Kuzak

Historyk, specjalista od dziejów przedwojennej Polski, mitów i przekłamań. Współautor książki „Wielka Księga Armii Krajowej”. Zastępca redaktora naczelnego WielkiejHISTORII. Zajmuje się również fotoedycją książek historycznych, przygotowywaniem indeksów i weryfikacją merytoryczną publikacji.

Aleksandra Zaprutko-Janicka

Historyczka i pisarka. Autorka książek poświęconych zaradności polskich kobiet w najtrudniejszych okresach naszych dziejów. W 2015 roku wydała „Okupację od kuchni”, a w 2017 – „Dwudziestolecie od kuchni”. Napisała też „Piękno bez konserwantów” (2016). Obecnie jest dziennikarką Interii.

Drodzy Czytelnicy! Nasza strona (jak niemal wszystkie inne) wykorzystuje pliki cookies i podobne technologie, między innymi po to, by dostosowywać treści reklamowe do zainteresowań i preferencji użytkowników. Aby to robić, potrzebujemy Waszej zgody.

Klikając przycisk "Przejdź do serwisu" lub zamykając to okno za pomocą przycisku "x" wyrażasz zgodę na przetwarzanie przez Ingens Media Sp. z o.o. oraz naszych zaufanych partnerów, twoich danych osobowych zapisanych w plikach cookies i innych podobnych technologiach w celu marketingowym, obejmującym w szczególności wyświetlanie spersonalizowanych reklam.

Zgoda nie jest obowiązkowa. Możesz też w dowolnym momencie ją cofnąć. Szczegóły dotyczące naszej polityki prywatności, zakresu zgód, a także wycofania i niewyrażenia zgody znajdziesz w naszej polityce prywatności. Tam też znajdziesz informacje na temat zasad przetwarzania danych oraz twoich uprawnień z tym związanych.

Poprzez korzystanie z serwisu bez zmieniania ustawień prywatności w twojej przeglądarce internetowej wyrażasz zgodę na przechowywanie w Twoim urządzeniu końcowym plików cookies i innych podobnych technologii służących do dopasowywania.