Pierwsze dni Władysława Jagiełły w Polsce. Co robił zanim przybył do Krakowa i został królem?

Punkt kulminacyjny tej historii jest doskonale znany. 12 lutego 1386 roku Jagiełło wkroczył do Krakowa, 15 lutego został ochrzczony jako Władysław, a już osiemnastego – został mężem Jadwigi Andegaweńskiej. Co jednak było wcześniej? Jak wyglądały pierwsze dni Jagiełły nad Wisłą?

Jagiełło (bo jeszcze nie Władysław Jagiełło) wyruszył do Polski dopiero po tym, jak wszystkie szczegóły planowanej unii między państwami zostały ustalone.


Reklama


W dokumencie wydanym w Krewie pół roku wcześniej wielki książę litewski złożył szereg dalekosiężnych deklaracji.

Niewiele ponad 11-letnia Jadwiga Andegaweńska – koronowana nie na królową, lecz króla Polski – po dłuższym wahaniu też wyraziła zgodę na ślub z dotąd pogańskim władcą. Mimo to obie strony obawiały się podstępu.

Jagiełło wyruszył do Polski, gdy wszystkie szczegóły unii były już ustalone (domena publiczna).
Jagiełło wyruszył do Polski, gdy wszystkie szczegóły unii były już ustalone (domena publiczna).

„Wozy wyładowane srebrem”

Polacy znali Litwinów jako bezwzględnych najeźdźców. Do ostatniej ich wielkiej inwazji na Ruś Czerwoną i Małopolskę doszło przed równo dziesięcioma laty. Możliwe nawet, że Jagiełło (wówczas nastoletni) brał w niej osobisty udział.

Książę budził postrach. Ale nie był pewien, czy nie wpadnie w sidła, gdy bez armii zapuści się na obcą ziemię.


Reklama


Jagiełło przekroczył granice Polski dopiero po otrzymaniu glejtu, gwarantującego mu bezpieczeństwo oraz pisemnego potwierdzenia, iż zostanie polskim królem oraz mężem Andegawenki. Jego orszak minął rubież na przełomie stycznia i lutego 1386 roku.

Zgodnie z wiadomościami Jana Długosza książę ciągnął z sobą „wozy wyładowane srebrem, rozlicznymi sprzętami i ozdobami”. Towarzyszyli mu bracia, krewniacy i spora grupa litewskich bojarów.

Jan Długosz wspominał o tym, że Jadwiga sponsorowała naukę uczniom szkół średnich (Antoni Gramatyka/domena publiczna).
Jan Długosz pisał, że Jagiełło wiózł do Polski wozy wyładowane srebrem (Antoni Gramatyka/domena publiczna).

„Pan i opiekun Królestwa Polskiego”

Pierwszy, zaplanowany z wyprzedzeniem przystanek nastąpił w Lublinie. Polscy możnowładcy uprzedzili Jagiełłę, że w mieście tym od 2 lutego będzie trwać zjazd szlachty, mający na celu potwierdzenie elekcji i wszelkich dotychczasowych ustaleń.

Jadwiga Krzyżaniakowa i Jerzy Ochmański, autorzy najbardziej cenionej biografii przyszłego króla wyjaśniali, że zgromadzenie „urządzono rozmyślnie, aby przekonać tak Jagiełłę i Litwinów, jak i przeciwników sojuszu, że szlachta polska, wielka i mała, staje i opowiada się jednomyślnie za unią”.

Wielkie historie co kilka dni w twojej skrzynce! Wpisz swój adres e-mail, by otrzymywać newsletter. Najlepsze artykuły, żadnego spamu.

Rzeczywiście litewski książę zastał w Lublinie obwołany przyszłym królem bez żadnego głosu sprzeciwu. Do czasu chrztu, ślubu oraz koronacji otrzymał tytuł dominus et tutor Regni Poloniae – „pana i opiekuna Królestwa Polskiego”.

Obaw nie udało się jednak zupełnie odgonić. Nie obyło się też bez zgrzytów. Polscy możnowładcy, niepewni czy Jagiełło w ostatniej chwili nie zrezygnuje ze zmiany wyznania, zażądali, by książęcy krewniacy – Borys, Korygiełło, Skirgiełło, Świdrygiełło, Wigunt i Witold – zostali zatrzymani jako zakładnicy do czasu, aż dominus et tutor wywiąże się ze wszystkich składanych deklaracji.

W Lublinie Jagiełło został obwołany królem Polski bez ani jednego głosu sprzeciwu (Jan Matejko/domena publiczna).

Ostatni konkurent Jagiełły

Zatwierdzenie elekcji poszło gładko, bo też w Lublinie zgromadzili się głównie rycerze małopolscy, popierający ten kierunek polityki. Ze sceptykami – panami z Wielkopolski i lennego Mazowsza – litewski książę spotkał się na kolejnej ważnej stacji w drodze do Krakowa: w Zawichoście.

Tam nastąpiły kluczowe rozmowy Jagiełły z Siemowitem IV – Piastem mazowieckim, który sam marzył o koronie, był bardzo bliski jej zdobycia, a dla osiągnięcia celu nie wahał się nawet podjąć próby uprowadzenia Jadwigi Andegaweńskiej.


Reklama


Teraz Siemowit wreszcie uznał swoją przegraną i zgodził się podporządkować Jagielle, choć oczywiście nie za darmo. Wymógł też na popierającej go szlachcie, by ta złożyła Litwinowi przysięgę wierności jako przyszłemu monarsze.

„Hołd zawichojski zwolenników Siemowita, a co za tym idzie ich pierwsze zetknięcie się z Jagiełłą, zasługuje na uwagę, gdyż tłumaczy w pewnym stopniu fenomen błyskawicznej wręcz pacyfikacji dzielnicy wielkopolskiej [przez nowego władcę]” – podkreśla mediewista z UMCS-u, Dariusz Wróbel.

W Zawichoście Jagiełło spotkał się z Siemowitem IV. Na ilustracji pomnik Siemowita w Gostyninie (MOs810/CC BY-SA 4.0).
W Zawichoście Jagiełło spotkał się z Siemowitem IV. Na ilustracji pomnik Siemowita w Gostyninie (MOs810/CC BY-SA 4.0).

„Wolna i nieskora jazda”

Jan Długosz zaznaczył, że Jagiełło zmierzał ku polskiej stolicy „wolną i nieskorą jazdą”. Stanął jeszcze w Sandomierzu, gdzie do orszaku dołączyła grupa małopolskich panów, szczególnie stanowczo wspierających porozumienie ze wschodnim sąsiadem.

W gronie tym był między innymi podskarbi Królestwa Polskiego Dymitr z Goraja. Człowiek, którego zawczasu wysłano do Malborka, by poinformował wielkiego mistrza krzyżackiego o planowanych wydarzeniach oraz zaprosił go do Krakowa w roli ojca chrzestnego Jagiełły.


Reklama


Teraz podskarbi niósł ponure wieści. Przywódca państwa zakonnego Konrad Zöllner odmówił swojej obecności i odrzucił próby pokojowego ułożenia relacji z przyszłym królem. Dla niego planowana unia polski z Litwą stanowiła wyzwanie rzucone Krzyżakom.

Przeczytaj również o agencie Władysława Jagiełły w szeregach Krzyżaków. Jaką poniósł karę, gdy go zdemaskowano?

Bibliografia

  1. Jana Długosza Roczniki czyli Kroniki sławnego Królestwa Polskiego, ks. 10: 1370-1405, Warszawa 2009.
  2. Janicki Kamil, Damy polskiego imperium, Kraków 2017.
  3. Krzyżaniakowa Jadwiga, Ochmański Jerzy, Władysław II Jagiełło, Wrocław 2006.
  4. Wróbel Dariusz, Elity polityczne Królestwa Polskiego wobec problemu krzyżackiego w czasach Władysława Jagiełły, Lublin 2017.
Autor
Kamil Janicki
Dołącz do dyskusji

Jeśli nie chcesz, nie musisz podawać swojego adresu email, nazwy ani adresu strony www. Możesz komentować całkowicie anonimowo.


Reklama

Wielka historia, czyli…

Niesamowite opowieści, unikalne ilustracje, niewiarygodne fakty. Codzienna dawka historii.

Dowiedz się więcej

Kamil Janicki

Historyk, pisarz i publicysta, redaktor naczelny WielkiejHISTORII. Autor książek takich, jak Damy polskiego imperium, Pierwsze damy II Rzeczpospolitej, Epoka milczenia czy Damy złotego wieku. Jego najnowsza pozycja to Damy przeklęte. Kobiety, które pogrzebały Polskę (2019).

Rafał Kuzak

Historyk, specjalista od dziejów przedwojennej Polski, mitów i przekłamań. Współautor książki „Wielka Księga Armii Krajowej”. Zastępca redaktora naczelnego WielkiejHISTORII. Zajmuje się również fotoedycją książek historycznych, przygotowywaniem indeksów i weryfikacją merytoryczną publikacji.

Aleksandra Zaprutko-Janicka

Historyczka i pisarka. Autorka książek poświęconych zaradności polskich kobiet w najtrudniejszych okresach naszych dziejów. W 2015 roku wydała „Okupację od kuchni”, a w 2017 – „Dwudziestolecie od kuchni”. Napisała też „Piękno bez konserwantów” (2016). Obecnie jest dziennikarką Interii.

Wielkie historie w twojej skrzynce

Zapisz się, by dostawać najciekawsze informacje z przeszłości. Najlepsze artykuły, żadnego spamu.

Drodzy Czytelnicy! Nasza strona (jak niemal wszystkie inne) wykorzystuje pliki cookies i podobne technologie, między innymi po to, by dostosowywać treści reklamowe do zainteresowań i preferencji użytkowników. Aby to robić, potrzebujemy Waszej zgody.

Klikając przycisk "Przejdź do serwisu" lub zamykając to okno za pomocą przycisku "x" wyrażasz zgodę na przetwarzanie przez Ingens Media Sp. z o.o. oraz naszych zaufanych partnerów, twoich danych osobowych zapisanych w plikach cookies i innych podobnych technologiach w celu marketingowym, obejmującym w szczególności wyświetlanie spersonalizowanych reklam.

Zgoda nie jest obowiązkowa. Możesz też w dowolnym momencie ją cofnąć. Szczegóły dotyczące naszej polityki prywatności, zakresu zgód, a także wycofania i niewyrażenia zgody znajdziesz w naszej polityce prywatności. Tam też znajdziesz informacje na temat zasad przetwarzania danych oraz twoich uprawnień z tym związanych.

Poprzez korzystanie z serwisu bez zmieniania ustawień prywatności w twojej przeglądarce internetowej wyrażasz zgodę na przechowywanie w Twoim urządzeniu końcowym plików cookies i innych podobnych technologii służących do dopasowywania.