Węgiel w II RP. Sanacyjne władze dokładały do eksportu, a obywatele musieli płacić za niego krocie

Strona główna » Międzywojnie » Węgiel w II RP. Sanacyjne władze dokładały do eksportu, a obywatele musieli płacić za niego krocie

100 lat temu o potencjale gospodarczym kraju w przeważającym stopniu decydowały posiadane zasoby naturalne. Od momentu przyłączenia Górnego Śląska sytuacja II Rzeczpospolitej prezentowała się pod tym względem dość korzystnie.

Na pierwsze miejsce wśród cennych surowców wysuwał się rzecz jasna węgiel kamienny, który był niezbędny do funkcjonowania przemysłu ciężkiego.


Reklama


Z obszaru zdobytego w następstwie plebiscytu i trzeciego powstania śląskiego pozyskiwano pod koniec epoki międzywojennej 75,6% polskiego „czarnego złota”. 17,9% dostarczało Zagłębie Dąbrowskie, pozostałe 6,5% Zagłębie Krakowskie.

Piąty producent węgla na świecie

II Rzeczpospolita z rocznym wydobyciem na poziomie 46 mln ton u schyłku lat 20. XX wieku była piątym producentem węgla na świecie. Wyprzedzały nas tylko Francja, Niemcy, Wielka Brytania oraz Stany Zjednoczone.

Przed wojną węgiel naprawdę był czarnym złotem (domena publiczna).
Przed wojną węgiel naprawdę był czarnym złotem (domena publiczna).

Wielki kryzys gospodarczy spowodował jednak drastyczne załamanie w tym względzie.

Wielki spadek wydobycia

W 1932 roku w Polsce wydobyto zaledwie 28,8 mln ton (spadek o 37%). Kolejne lata przyniosły co prawda stopniową poprawę sytuacji, ale aż do wybuchu II wojny światowej nie udało się nawet zbliżyć do wyniku z rekordowego 1929 roku.


Reklama


W 1937 roku nasi górnicy wykopali 36 mln ton, co stanowiło 3% światowej produkcji „czarnego złota”. Polska znajdowała się już nie na piątym, ale siódmym miejscu w rankingu.

Wyprzedzały nas Japonia i Francja z 44 mln ton, ZSRR ze 123 mln, III Rzesza ze 185 mln, Wielka Brytania z 245 mln oraz deklasujące wszystkich Stany Zjednoczone z 448 mln. Na te ostatnie przypadało aż 34% ogólnej światowej produkcji.

Poznajcie prawdę o tym jak żyli nasi pradziadkowie dzięki książce Przedwojenna Polska w liczbach (Bellona 2020).
Poznajcie prawdę o tym, jak żyli nasi pradziadkowie w książce Przedwojenna Polska w liczbach, przygotowanej przez zespół WielkiejHISTORII.pl.

Główny towar eksportowy II Rzeczpospolitej

Nad Wisłą nie tylko wydobywano dziesiątki milionów ton węgla, ale był on także głównym towarem eksportowym kraju. Zajmowaliśmy zresztą w tej kategorii czwarte miejsce na świecie.

W 1937 roku wywieziono za granicę 11 mln ton „czarnego złota”, co przekładało się na 15% całego polskiego eksportu. Sprzedaż pozwalała na zdobycie niezbędnych dewiz, jednak jak podkreślał Jan Jaczynowski w wydanej w 1938 roku pracy Gospodarka Polski, władze dokładały do tego interesu. Eksport był częściowo deficytowy:

(…) gdyż przeciętna cena, osiągnięta za tonę węgla wywiezionego w r. 1936 wyniosła 15,5 zł.

Szczególnie niskie ceny uzyskuje się przy wywozie na rynki północne, gdzie musimy walczyć z konkurencją węgla angielskiego (np. przeciętna cena 1 tony węgla wywiezionego do Szwecji wynosiła w r. 1936 tylko 14,6 zł.).

Załadunek węgla w porcie w Gdyni (domena publiczna).
Załadunek węgla w porcie w Gdyni (domena publiczna).

Nieco lepiej sytuacja wyglądała przy zbycie do państw Europy Środkowej. Przykładowo Austriacy płacili nam za tonę 20,5 złotego.

Tymczasem mieszkaniec Warszawy musiał średnio wyłożyć około 48 złotych za tonę. Nawet w Katowicach tona węgla kosztowała 28 złotych. Nic zatem dziwnego, że większości obywateli nie było na niego stać. Szczególnie biorąc pod uwagę ówczesne głodowe pensje, o których pisałem w innym tekście.

Przeczytaj również o tym, że zacofanie II RP wzbudzało niedowierzanie. Kilka kilometrów od Warszawy trwało średniowiecze


Reklama


****

Powyższy tekst przygotowałem na potrzeby książki Przedwojenna Polska w liczbach (Bellona 2020)To wspólna publikacja autorstwa członków zespołu portalu WielkaHISTORIA.pl, ukazująca jak naprawdę wyglądało życie w II RP. Bibliografia tekstu znajduje się w książce.

Prawda o życiu naszych pradziadków

Bibliografia:

  1. Brzoza Czesław, Sowa Andrzej L., Historia Polski 1918-1945, Kraków 2007.
  2. J. Jaczynowski, Gospodarka Polski, Wydawnictwo Powszechnej Uczelni Korespondencyjne 1938.
  3. Leszek J. Jasiński, Bliżej centrum czy na peryferiach. Polskie kontakty gospodarcze z zagranicą w XX wieku, Centrum Europejskie Natolin 2011.
  4. Andrzej Jezierski, Cecylia Leszczyńska, Historia Gospodarcza Polski, Wydawnictwie Key Text 2006.
  5. „Mały Rocznik Statystyczny” 1939, Wydawnictwo Głównego Urzędu Statystycznego 1939.
Autor
Rafał Kuzak
2 komentarze

 

Dołącz do dyskusji

Jeśli nie chcesz, nie musisz podawać swojego adresu email, nazwy ani adresu strony www. Możesz komentować całkowicie anonimowo.


Reklama

Wielka historia, czyli…

Niesamowite opowieści, unikalne ilustracje, niewiarygodne fakty. Codzienna dawka historii.

Dowiedz się więcej

Kamil Janicki

Historyk, pisarz i publicysta, redaktor naczelny WielkiejHISTORII. Autor książek takich, jak Damy polskiego imperium, Pierwsze damy II Rzeczpospolitej, Epoka milczenia czy Damy złotego wieku. Jego najnowsza pozycja to Seryjni mordercy II RP (2020).

Rafał Kuzak

Historyk, specjalista od dziejów przedwojennej Polski, mitów i przekłamań. Współzałożyciel portalu WielkaHISTORIA.pl. Autor kilkuset artykułów popularnonaukowych. Współautor książek Przedwojenna Polska w liczbach oraz Wielka Księga Armii Krajowej. Zajmuje się również fotoedycją książek historycznych, przygotowywaniem indeksów i weryfikacją merytoryczną publikacji.

Aleksandra Zaprutko-Janicka

Historyczka i pisarka. Autorka książek poświęconych zaradności polskich kobiet w najtrudniejszych okresach naszych dziejów. W 2015 roku wydała „Okupację od kuchni”, a w 2017 – „Dwudziestolecie od kuchni”. Napisała też „Piękno bez konserwantów” (2016). Obecnie jest dziennikarką Interii.

Wielkie historie w twojej skrzynce

Zapisz się, by dostawać najciekawsze informacje z przeszłości. Najlepsze artykuły, żadnego spamu.

Drodzy Czytelnicy! Nasza strona (jak niemal wszystkie inne) wykorzystuje pliki cookies i podobne technologie, między innymi po to, by dostosowywać treści reklamowe do zainteresowań i preferencji użytkowników. Aby to robić, potrzebujemy Waszej zgody.

Klikając przycisk "Przejdź do serwisu" lub zamykając to okno za pomocą przycisku "x" wyrażasz zgodę na przetwarzanie przez Ingens Media Sp. z o.o. oraz naszych zaufanych partnerów, twoich danych osobowych zapisanych w plikach cookies i innych podobnych technologiach w celu marketingowym, obejmującym w szczególności wyświetlanie spersonalizowanych reklam.

Zgoda nie jest obowiązkowa. Możesz też w dowolnym momencie ją cofnąć. Szczegóły dotyczące naszej polityki prywatności, zakresu zgód, a także wycofania i niewyrażenia zgody znajdziesz w naszej polityce prywatności. Tam też znajdziesz informacje na temat zasad przetwarzania danych oraz twoich uprawnień z tym związanych.

Poprzez korzystanie z serwisu bez zmieniania ustawień prywatności w twojej przeglądarce internetowej wyrażasz zgodę na przechowywanie w Twoim urządzeniu końcowym plików cookies i innych podobnych technologii służących do dopasowywania.