Krzyżackie rabunki

Wojny Władysława Łokietka z zakonem krzyżackim. Bilans był wprost katastrofalny

Strona główna » Średniowiecze » Wojny Władysława Łokietka z zakonem krzyżackim. Bilans był wprost katastrofalny

W 1308 roku zakon krzyżacki podstępem zajął Pomorze Gdańskie, o które Władysław Łokietek walczył z Brandenburczykami. Interwencje w kurii rzymskiej i sądy rozjemcze nic nie dały. Nowy król Polski uznał, że jedyną opcją jest wojna. Źle jednak ocenił swoje możliwości w starciu z przeciwnikiem.

W 1327 roku Władysław Łokietek zaatakował ziemię chełmińską. W odwecie połączone siły krzyżacko-czeskie (król Czech Jan Luksemburski był sojusznikiem zakonu) wkroczyły do ziemi dobrzyńskiej i na Mazowsze.


Reklama


Tak zaczął się konflikt mający trwać aż do 1332 roku i nazwany przez wybitnego badacza tematu, prof. Mariana Biskupa, „pierwszą wielką wojną” Polski z zakonem.

Przedsmak walnej konfrontacji

Rozgrzane początkowymi sukcesami wojska zakonne dokonały szeregu najazdów na Kujawy i Wielkopolskę. Napastnicy w brutalny sposób mordowali mieszkańców, palili domostwa, rabowali kościoły i klasztory.

Krzyżacy zdobyli wiele zamków zupełnie bez walki (Juliusz Kossak/domena publiczna).
Rycerz zakonny w wyobrażeniu Juliusza Kossaka (domena publiczna).

Organizowane w odpowiedzi wyprawy polskiego króla kończyły się niepowodzeniem lub niewielkimi sukcesami. Wzajemne rajdy dawały zresztą tylko przedsmak walnej konfrontacji.

Decydująca wyprawa

We wrześniu 1331 roku rycerze zakonni, ponownie wsparci przez Jana Luksemburskiego, podjęli wielką wyprawę na Polskę. Najazd miał nastąpić z dwóch stron: od północy i od południa, a atakujący zamierzali spotkać się oraz połączyć siły pod Kaliszem.


Reklama


Krzyżacy dotarli do ziemi sieradzko-łęczyckiej, obracając w perzynę wsie i miasta. W umówionym punkcie zbornym nie doczekali się jednak przybycia sił czeskich, rozpoczęli więc odwrót, prowadząc wozy z łupami i jeńców. Ich śladem postępowały oddziały polskie.

Bitwa pod Płowcami i ponury bilans wojen Łokietka

Rankiem 27 września 1331 roku pod Radziejowem doszło do zaciętej potyczki, w wyniku której Krzyżacy zostali rozbici, a wielu zakonnych dostojników straciło życie lub trafiło do niewoli.

Poznajcie wydarzenia, które zmieniły dzieje Polski w książce Chwile przełomu, przygotowanej przez zespół WielkiejHISTORII.pl.
Poprosiliśmy naszych najlepszych publicystów i ekspertów o opisanie kluczowych wydarzeń, które na zawsze zmieniły dzieje Polski. Rezultat ich pracy odnajdziecie w nowej książce pt. Chwile przełomu.

Na wieść o klęsce z drogi zawróciły główne siły zakonne. Uderzyły one na oddziały Łokietka pod wsią Płowce. W tym drugim, popołudniowym starciu Polacy zadali Krzyżakom pewne straty, ale wobec nadciągających zakonnych posiłków i zapadającego zmierzchu wycofali się z pola walki.

Bitwa była nierozstrzygnięta, faktyczna przewaga pozostała jednak po stronie zakonu.

W następnym roku Krzyżacy ponowili rajdy na Kujawy i opanowali je w całości. Jeszcze jedna polska prowincja znalazła się pod okupacją wroga. U kresu panowania Władysława Łokietka bilans zmagań był dla Piasta wielce niekorzystny. Król utracił Pomorze Gdańskie, ziemię dobrzyńską i Kujawy, a ogromne połacie Wielkopolski zostały zrujnowane.

Proces warszawski 1339 roku

Zmagania z zakonem kontynuował Kazimierz Wielki. Świadomy przewagi wroga i oskrzydlenia Polski od południa przez roszczących sobie prawa do krakowskiego tronu Luksemburgów, wybierał jednak drogę negocjacji, nie zaś orężnego starcia.

W 1335 roku wniósł do papieża nową skargę na Krzyżaków. W 1339 roku w Warszawie odbył się kolejny proces, w którym sędziowie wydali wyrok w pełni korzystny dla Polski. Ojciec święty Benedykt XII dopatrzył się jednak uchybień formalnych i nie zatwierdził werdyktu.


Reklama


Trudne porozumienie. Pokój kaliski 1343 roku

Niezdolny do siłowego przymuszenia Krzyżaków do swej woli Kazimierz zdecydował się na zawarcie z zakonem układu pokojowego.

8 lipca 1343 roku w Kaliszu podpisano traktat, na mocy którego Polska zrzekła się ziemi chełmińskiej i michałowskiej oraz Pomorza Gdańskiego, uzyskała zaś w zamian Kujawy i ziemię dobrzyńską. Na wiele dekad w stosunkach polsko-krzyżackich zapanował pokój.

Bitwa pod Płowcami na obrazie Juliusza Kossaka.
Bitwa pod Płowcami na obrazie Juliusza Kossaka.

Po traktacie kaliskim państwo Piastów przestało być celem krzyżackiej ekspansji. Jego miejsce zajęła pogańska Litwa, a zwłaszcza Żmudź, oddzielająca państwo zakonne w Prusach od inflanckich włości kawalerów mieczowych.

Krzyżacy usiłowali ingerować w polską politykę w burzliwych latach bezkrólewia po śmierci Ludwika Andegaweńskiego (zm. 1382), otwarty konflikt na linii Kraków–Malbork odżył jednak dopiero po tym, jak małopolskie elity zaprosiły na tron księcia Jogaiłę.


Reklama


****

Powyższy tekst powstał na potrzeby książki Chwile przełomu (Bellona 2021)To wspólna publikacja autorstwa publicystów portalu WielkaHISTORIA.pl, ukazująca kluczowe punkty zwrotne w dziejach Polski.

Nasi najlepsi publicyści o wydarzeniach, które zmieniły dzieje Polski

Bibliografia

  • Biskup M., Czaja R., Długokęcki W., Państwo zakonu krzyżackiego w Prusach, Warszawa 2020.
  • Biskup M., Wojny Polski z Zakonem Krzyżackim 1308-1521, Gdańsk 1993.
  • Górki K., Zakon Krzyżacki a powstanie państwa pruskiego, Wrocław 1977.

Zobacz wszystkie nasze artykuły o Władysławie Łokietku

Autor
Paweł Stachnik
1 komentarz

 

Dołącz do dyskusji

Jeśli nie chcesz, nie musisz podawać swojego adresu email, nazwy ani adresu strony www. Możesz komentować całkowicie anonimowo.


Reklama

Wielka historia, czyli…

Niesamowite opowieści, unikalne ilustracje, niewiarygodne fakty. Codzienna dawka historii.

Dowiedz się więcej

Kamil Janicki

Historyk, pisarz i publicysta, redaktor naczelny WielkiejHISTORII. Autor książek takich, jak Damy polskiego imperium, Pierwsze damy II Rzeczpospolitej, Epoka milczenia czy Seryjni mordercy II RP. Jego najnowsza pozycja to Damy Władysława Jagiełły (2021).

Rafał Kuzak

Historyk, specjalista od dziejów przedwojennej Polski, mitów i przekłamań. Współzałożyciel portalu WielkaHISTORIA.pl. Autor kilkuset artykułów popularnonaukowych. Współautor książek Przedwojenna Polska w liczbach oraz Wielka Księga Armii Krajowej. Zajmuje się również fotoedycją książek historycznych, przygotowywaniem indeksów i weryfikacją merytoryczną publikacji.

Aleksandra Zaprutko-Janicka

Historyczka i pisarka. Autorka książek poświęconych zaradności polskich kobiet w najtrudniejszych okresach naszych dziejów. W 2015 roku wydała „Okupację od kuchni”, a w 2017 – „Dwudziestolecie od kuchni”. Napisała też „Piękno bez konserwantów” (2016). Obecnie jest dziennikarką Interii.

Wielkie historie w twojej skrzynce

Zapisz się, by dostawać najciekawsze informacje z przeszłości. Najlepsze artykuły, żadnego spamu.

Drodzy Czytelnicy! Nasza strona (jak niemal wszystkie inne) wykorzystuje pliki cookies i podobne technologie, między innymi po to, by dostosowywać treści reklamowe do zainteresowań i preferencji użytkowników. Aby to robić, potrzebujemy Waszej zgody.

Klikając przycisk "Przejdź do serwisu" lub zamykając to okno za pomocą przycisku "x" wyrażasz zgodę na przetwarzanie przez Ingens Media Sp. z o.o. oraz naszych zaufanych partnerów, twoich danych osobowych zapisanych w plikach cookies i innych podobnych technologiach w celu marketingowym, obejmującym w szczególności wyświetlanie spersonalizowanych reklam.

Zgoda nie jest obowiązkowa. Możesz też w dowolnym momencie ją cofnąć. Szczegóły dotyczące naszej polityki prywatności, zakresu zgód, a także wycofania i niewyrażenia zgody znajdziesz w naszej polityce prywatności. Tam też znajdziesz informacje na temat zasad przetwarzania danych oraz twoich uprawnień z tym związanych.

Poprzez korzystanie z serwisu bez zmieniania ustawień prywatności w twojej przeglądarce internetowej wyrażasz zgodę na przechowywanie w Twoim urządzeniu końcowym plików cookies i innych podobnych technologii służących do dopasowywania.