Strona główna » Encyklopedia » Zygmunt Stary (1467-1548). Najdłużej żyjący król Polski

Zygmunt Stary (1467-1548). Najdłużej żyjący król Polski

Zygmunt I Stary, Zygmunt Jagiellończyk (ur. 1/2 stycznia 1467, zm. 1 kwietnia 1548) – król Polski i wielki książę litewski z dynastii Jagiellonów, panujący od 1506/1507 roku. Był piątym synem i ósmym dzieckiem Kazimierza Jagiellończyka oraz jego habsburskiej żony Elżbiety Rakuszanki.

Przy tak licznym starszym rodzeństwie dla Zygmunta Jagiellończyka nie przewidywano żadnego tronu i nie przygotowywano go do kariery politycznej.


Reklama


Po śmierci ojca bezskuteczne starał się o wydzielenie części dziedzictwa. Dopiero w 1499 roku osiadł na Śląsku, gdzie otrzymał księstwo głogowskie, którym rządził z nadania najstarszego brata Władysława II Jagiellończyka. Przez kilka lat żył w nieformalnym związku z miejscową mieszczką Katarzyną Telniczanką; doczekał się z niego trójki dzieci.

Po niespodziewanej, przedwczesnej i bezdzietnej śmierci Jana Olbrachta oraz Aleksandra Jagiellończyka został wyniesiony na trony litewski i polski. Okazał się władcą chwiejnym, łatwowiernym i pozbawionym stanowczości, choć z upływem lat otaczano go coraz większym szacunkiem. Żenił się dwukrotnie – najpierw z Węgierką Barbarą Zapolyą, a następnie Włoszką Boną Sforzą, która urodziła mu następcę tronu Zygmunta Augusta.

Zygmunt Stary na portrecie z ok. 1518 roku.

Był mecenasem sztuki, propagatorem odrodzenia. Doprowadził do przebudowy Wawelu, nadając rezydencji obecny, renesansowy kształt. Nie był znany z militarnych zapędów, ale wielokrotnie zmuszano go do prowadzenia wojen. Za jego panowania toczyły się konflikty zbrojne z Moskwą, Mołdawią i zakonem krzyżackim.

W 1525 roku Zygmunt Jagiellończyk przyjął hołd lenny, związany z sekularyzacją państwa zakonnego i utworzeniem Prus Książęcych. W 1526 roku włączył w granice Korony Mazowsze, po wygaśnięciu tamtejszej linii dynastii Piastów.


Reklama


W 1530 roku, dzięki staraniom jego małżonki, doszło do elekcji vivente rege – wyniesienia na tron Zygmunta Augusta za życia ojca. W konsekwencji tego aktu króla zaczęto nazywać Zygmuntem Starym, dla odróżnienia od monarchy młodego.

Bardzo duży wpływ na posunięcia męża miała Bona Sforza, dysponująca ogromnym osobistym majątkiem i wpływająca na obsadę kluczowych stanowisk w państwie.

Ciekawostki o Zygmuncie Starym

Książki o Zygmuncie Starym

Skróconą biografię króla przygotował Andrzej Wyczański (Zygmunt Stary, Zamek Królewski 1985). O życiu osobistym, charakterze, relacjach rodzinnych i postępującej starości monarchy szeroko opowiada Kamil Janicki w książce Damy złotego wieku (Znak 2014).

Nasze artykuły o Zygmuncie Starym


Reklama

Wielka historia, czyli…

Niesamowite opowieści, unikalne ilustracje, niewiarygodne fakty. Codzienna dawka historii.

Dowiedz się więcej

Kamil Janicki

Historyk, pisarz i publicysta, redaktor naczelny WielkiejHISTORII. Autor książek takich, jak Damy polskiego imperium, Pierwsze damy II Rzeczpospolitej, Epoka milczenia czy Damy złotego wieku. Jego najnowsza pozycja to Seryjni mordercy II RP (2020).

Rafał Kuzak

Historyk, specjalista od dziejów przedwojennej Polski, mitów i przekłamań. Współzałożyciel portalu WielkaHISTORIA.pl. Autor kilkuset artykułów popularnonaukowych. Współautor książek Przedwojenna Polska w liczbach oraz Wielka Księga Armii Krajowej. Zajmuje się również fotoedycją książek historycznych, przygotowywaniem indeksów i weryfikacją merytoryczną publikacji.

Aleksandra Zaprutko-Janicka

Historyczka i pisarka. Autorka książek poświęconych zaradności polskich kobiet w najtrudniejszych okresach naszych dziejów. W 2015 roku wydała „Okupację od kuchni”, a w 2017 – „Dwudziestolecie od kuchni”. Napisała też „Piękno bez konserwantów” (2016). Obecnie jest dziennikarką Interii.

Wielkie historie w twojej skrzynce

Zapisz się, by dostawać najciekawsze informacje z przeszłości. Najlepsze artykuły, żadnego spamu.

Drodzy Czytelnicy! Nasza strona (jak niemal wszystkie inne) wykorzystuje pliki cookies i podobne technologie, między innymi po to, by dostosowywać treści reklamowe do zainteresowań i preferencji użytkowników. Aby to robić, potrzebujemy Waszej zgody.

Klikając przycisk "Przejdź do serwisu" lub zamykając to okno za pomocą przycisku "x" wyrażasz zgodę na przetwarzanie przez Ingens Media Sp. z o.o. oraz naszych zaufanych partnerów, twoich danych osobowych zapisanych w plikach cookies i innych podobnych technologiach w celu marketingowym, obejmującym w szczególności wyświetlanie spersonalizowanych reklam.

Zgoda nie jest obowiązkowa. Możesz też w dowolnym momencie ją cofnąć. Szczegóły dotyczące naszej polityki prywatności, zakresu zgód, a także wycofania i niewyrażenia zgody znajdziesz w naszej polityce prywatności. Tam też znajdziesz informacje na temat zasad przetwarzania danych oraz twoich uprawnień z tym związanych.

Poprzez korzystanie z serwisu bez zmieniania ustawień prywatności w twojej przeglądarce internetowej wyrażasz zgodę na przechowywanie w Twoim urządzeniu końcowym plików cookies i innych podobnych technologii służących do dopasowywania.