30 najdziwniejszych średniowiecznych ilustracji

Niepokojące, obrzydliwe, niezrozumiałe, ale przede wszystkim do granic możliwości dziwne. Ilustracje ze średniowiecznych kodeksów, obok których trudno przejść obojętnie. I trudno je „odwidzieć”, gdy już się je raz zobaczy…

Takie majtki nosiły średniowieczne orlice

Ilustracja z podręcznika fechtunku autorstwa XV-wiecznego niemieckiego mistrza sztuki walki, Paulusa Kala. Kodeks wykonany w Bawarii przed latami 80. XV stulecia.

Cthulhu w XV wieku?

To też ilustracja z podręcznika sztuki wojskowej. Tym razem z Bellifortis Konrada Kyesera. Tak wyobrażano sobie kombinezony dla nurków w XV wieku.

Bartłomiej podchodzi do sytuacji z uśmiechem

Męczeństwo świętego Bartłomieja. Ilustracja z Legendarium andegaweńskiego, które przed połową XIV wieku przygotowano dla Andrzeja – zabitego w zamachu syna królowej Elżbiety Łokietkówny.

Jakie wnioski miały mu się nasunąć po obejrzeniu tej konkretnej miniatury?

Przeczytaj też: 13 dowodów na to, że średniowieczne księgi były dużo bardziej brutalne i krwawe, niż ci się wydaje

Miłość nie zna granic?

Miniatura z marginesu francuskiego brewiarza z XIII wieku. Nawet nie będę próbować zgadywać co tu przedstawiono…

Zrobiłbyś to nawet z palcem w…

Liber Medicinarum Johna Arderne. Angielska księga z początku XV wieku. Na ilustracji: operowanie fistula in ano czyli przetoki okołoodbytniczej.

Tak na marginesie pączek

Ilustracja z Les Grandes Heures du duc de Berry. Francuski kodeks z 1409 roku.

Trójca święta… w jednej osobie. Dosłownie

Biblia ze Szwabii, XIV wiek. Teologiczny dogmat przelany na pergamin…

Urodziwa syrenka

Ilustracja włoskiego humanisty Poggio Braccioliniego w XV-wiecznym kodeksie Le Miroir du Monde. Widać na niej dalmatyńską syrenkę vel potwora morskiego.

Przeczytaj też: 8 dziwnych stworzeń, w które wierzyli ludzie średniowiecza (i jedno, które nawet im wydawało się nieprawdopodobne)

Epoka, w której nie goliło się włosów pod pachami

Ilustracja z francuskich godzinek z ostatniej ćwierci XV stulecia.

A wy już wysiedzieliście swoje jaja?

Ilustracja do kodeksu zawierającego legendy arturiańskie. Północna Francja, końcówka XIII wieku.

Zdrada ze smokiem boli najbardziej

Olimpias, żona Filipa Macedońskiego, w łóżku ze smokiem. Czy też raczej: z Zeusem pod postacią smoka. Tak przez całe średniowiecze wyobrażano sobie narodziny Aleksandra Wielkiego.

Ilustracja z brugijskiego kodeksu zawierającego Historiae Alexandri Magni z trzeciej ćwierci XV wieku.

Przeczytaj też: Jeden z największych skandali starożytności. Co stało się z ciałem człowieka, który podbił pół znanego świata?

Czy jest z nami lekarz?

Ilustracja do angielskiego zbioru tekstów medycznych z ok. 1420 roku. W katalogu bibliotecznym miniaturę zatytułowano krótko: „Wound Man”.

Żołnierz wielofunkcyjny

Typowy średniowieczny żarcik z pierdzenia. Ilustracja marginesowa z Godzinek z Maastricht, XIV wiek.

Warto zachować otwarty umysł

Święty Dionizy i święty Piatus. Według legendy Dionizy – pierwszy biskup Paryża – został ścięty mieczem, ale niezbyt się tym przejął. Z własną głową pod pachą przeszedł kila mil na upatrzone miejsce wiecznego spoczynku. Po drodze rzecz jasna głosił kazania, zachęcając wiernych do pokuty…

Powyższa miniatura pochodzi z kodeksu ze schyłku XIII wieku, wykonanego prawdopodobnie dla Marie de Rethel. Nie jest zbyt wierna legendzie, bo tutaj świętemu brakuje tylko skalpu, nie zaś całej głowy.

Kobieta na wielkim, zielonym…

Ta ilustracja nie mogłaby pojawić się w poważniejszej księdze. Miniatura z Dekretum Gracjana – najważniejszego średniowiecznego zbioru prawa kanonicznego. Włoski kodeks z połowy XIV wieku.

Przeczytaj też: Drzewa penisowe w średniowieczu. Dlaczego zakonnice zrywały z nich męskie przyrodzenia?

Nie wypada strzelać w tyłek

Ogr (a może jakiś Antypod?) strzela do syreny. Ilustracja z marginesu angielskiego psałterza z połowy XIII wieku.

Wyrosło mu drzewo, gdy spał…

Zdaje się, że to symboliczne przedstawienie potomków Jessego. Ilustracja z francuskiej Biblii z przełomu XIV i XV wieku.

Nie ma nic prostszego, niż pływanie w pełnej zbroi płytowej

Ilustracja z Kriegsbuch, a więc Księgi wojny Philippa Möncha z 1496 roku. Na obrazku rycerz pompujący pas mający mu pomóc w przepłynięciu (czy też przekroczeniu) rzeki. Też wam się wydaje, że to się dobrze nie skończy?

Park rozrywki w średniowieczu?

Apokalipsa św. Jana. Francuski kodeks z XIII wieku.

Przeczytaj też: Monstrualne bestie, hordy demonów. Tak wyobrażano sobie koniec świata w średniowieczu

Kiedy nie jesteś pewien czy warto odciąć sobie genitalia…

Miniatura ilustrująca XV-wieczny, francuski egzemplarz Państwa Bożego świętego Augustyna. Wyobrażenie miało na celu skrytykowanie brutalnych, barbarzyńskich religii wymagających od wiernych by się okaleczali.

Trochę za krótka sukienka

Najzwyklejsza postać z XV-wiecznego, normandzkiego egzemplarza Apokalipsy.

Obrazek na wypadek, gdybyś chciał komuś powiedzieć, że jest burakiem…

Człowiek-burak? A może brukiew, albo rzepa? W rzeczywistości to raczej mandragora, przedstawiana w taki sposób, ponieważ jej korzeniom zdarzało się przybierać kształt bliski wyglądowi człowieka. Ilustracja z XV-wiecznego włoskiego zielnika.

Lanczyk w biegu

Antyczna mitologia w średniowiecznym wykonaniu. Rzymski Saturn (utożsamiany z greckim Kronosem) pożera jednego ze swoich potomków.

Ilustracja z XV-wiecznego francuskiego kodeksu zawierającego De Casibus Virorum Illustrium – zbiór biograficznych historii autorstwa Giovanniego Boccaccia.

Kawałki się rozsypały

Izyda zbiera części ciała Ozyrysa. Ilustracja do wspomnianych wyżej żywotów autorstwa Boccaccia.

Mógłby ktoś im wyjąć te sztylety…

Rzeź niewiniątek. Szwabski modlitewnik z drugiej połowy XV wieku.

Średniowieczny prekursor kubizmu?

Zniszczenie Sodomy na ilustracji z francuskiej Biblii z połowy XIII wieku.

W raju nie było parytetu

Wąż skusił kobietę. Ale jak widać… sam też był kobietą. Wyobrażeń feminizujących wielkiego kusiciela było swoją drogą więcej. To konkretne powstało w Paryżu około 1415 roku.

Czasem po prostu wiesz, że woda w rzece nie nadaje się do picia

Jeden z kręgów piekła na ilustracji do Boskiej Komedii Dantego. Włoski kodeks z ok. 1425 roku.

A wam jak minął weekend?

Zamiast współczuć chłopu, jeszcze bije brawo… Tacuinum sanitatis, niemiecki kodeks z XV wieku.

Na wojnie najważniejszy jest efekt WTF?

Chyba tylko tak można wytłumaczyć zamysł stojący za tym taranem, ukazanym w traktacie wojskowym Bellifortis Konrada Kyesera. Niemiecki kodeks z początku XV wieku.

Zobacz też nasz przegląd najdziwniejszych wiadomości ze średniowiecznego bestiariusza.

Źródło

Ilustracje pochodzą z wolnych zasobów cyfrowych bibliotek średniowiecznych manuskryptów. Ogromną pomocą służyły mi też blogi Discarding images i Demonagerie.

Autor
Kamil Janicki
1 komentarz
  • Ten Cthtulu to strój płetwonurka. W dokumencie Going Medieval Mike’a Loades’a dobrze pokazana jest jego rekonstrukcja w skansenie w Nykobing

Dołącz do dyskusji

Jeśli nie chcesz, nie musisz podawać swojego adresu email, nazwy ani adresu strony www. Możesz komentować całkowicie anonimowo.

Wielka historia, czyli…

Niesamowite opowieści, unikalne ilustracje, niewiarygodne fakty. Codzienna dawka historii.

Dowiedz się więcej

Kamil Janicki

Historyk, pisarz i publicysta, redaktor naczelny WielkiejHISTORII. Autor książek takich, jak Damy polskiego imperium, Pierwsze damy II Rzeczpospolitej, Epoka milczenia czy Damy złotego wieku. Jego najnowsza pozycja to Damy przeklęte. Kobiety, które pogrzebały Polskę (2019).

Rafał Kuzak

Historyk, specjalista od dziejów przedwojennej Polski, mitów i przekłamań. Współautor książki „Wielka Księga Armii Krajowej”. Zastępca redaktora naczelnego WielkiejHISTORII. Zajmuje się również fotoedycją książek historycznych, przygotowywaniem indeksów i weryfikacją merytoryczną publikacji.

Anna Winkler

Doktor nauk społecznych, filozofka i politolożka. Zajmuje się przede wszystkim losami radykalizmu społecznego. Interesuje się historią najnowszą, historią rewolucji i historią miast, a także kobiecymi nurtami historii. Chętnie poznaje dzieje kultur pozaeuropejskich.

Aleksandra Zaprutko-Janicka

Historyczka i pisarka. Autorka książek poświęconych zaradności polskich kobiet w najtrudniejszych okresach naszych dziejów. W 2015 roku wydała „Okupację od kuchni”, a w 2017 – „Dwudziestolecie od kuchni”. Napisała też „Piękno bez konserwantów” (2016). Obecnie jest dziennikarką Interii.

Drodzy Czytelnicy! Nasza strona (jak niemal wszystkie inne) wykorzystuje pliki cookies i podobne technologie, między innymi po to, by dostosowywać treści reklamowe do zainteresowań i preferencji użytkowników. Aby to robić, potrzebujemy Waszej zgody.

Klikając przycisk "Przejdź do serwisu" lub zamykając to okno za pomocą przycisku "x" wyrażasz zgodę na przetwarzanie przez Ingens Media Sp. z o.o. oraz naszych zaufanych partnerów, twoich danych osobowych zapisanych w plikach cookies i innych podobnych technologiach w celu marketingowym, obejmującym w szczególności wyświetlanie spersonalizowanych reklam.

Zgoda nie jest obowiązkowa. Możesz też w dowolnym momencie ją cofnąć. Szczegóły dotyczące naszej polityki prywatności, zakresu zgód, a także wycofania i niewyrażenia zgody znajdziesz w naszej polityce prywatności. Tam też znajdziesz informacje na temat zasad przetwarzania danych oraz twoich uprawnień z tym związanych.

Poprzez korzystanie z serwisu bez zmieniania ustawień prywatności w twojej przeglądarce internetowej wyrażasz zgodę na przechowywanie w Twoim urządzeniu końcowym plików cookies i innych podobnych technologii służących do dopasowywania.